Dziecko lgnie tam, gdzie jest odrzucone? Ten mechanizm może zaskoczyć rodziców

Dziecko naturalnie szuka bliskości, bezpieczeństwa i potwierdzenia, że jest ważne. Kiedy jedna osoba daje mu dużo ciepła, a druga jest chłodna lub trudno dostępna, ta druga może paradoksalnie stać się dla dziecka szczególnie interesująca. Nie musi to oznaczać, że dziecko "bardziej kocha" osobę, która je odrzuca. Często próbuje po prostu zdobyć to, czego mu brakuje: uwagę, pochwałę czy poczucie akceptacji.

Dziecko nie zawsze potrafi nazwać swoje emocje. Zamiast pomyśleć: "Potrzebuję od tej osoby akceptacji", może po prostu coraz częściej szukać jej obecności. Dlatego może zaczepiać dorosłego, opowiadać mu o swoich sprawach, próbować go rozśmieszyć albo demonstracyjnie zachowywać się tak, aby zwrócić na siebie uwagę.

Jeśli czasami spotka się z ciepłą reakcją, mechanizm może się jeszcze wzmocnić. Dziecko zaczyna czekać na kolejny moment zainteresowania.

Szczególnie trudna dla dziecka może być sytuacja, w której dorosły raz jest bardzo czuły i zainteresowany, a innym razem zupełnie niedostępny. Dla małego człowieka taka nieprzewidywalność może być trudna do zrozumienia. Dziecko może wtedy jeszcze intensywniej próbować przewidzieć, co zrobić, żeby ponownie dostać uwagę. To nie jest świadoma gra ani manipulacja, tylko sposób poszukiwania relacji i bezpieczeństwa przy użyciu narzędzi, które dziecko ma w danym wieku.

Warto też uważać z pochopnym wnioskowaniem. Dziecko może szczególnie lgnąć do konkretnej osoby z wielu powodów: może ją podziwiać, lubić jej poczucie humoru, czuć się przy niej swobodnie albo po prostu chcieć zdobyć jej zainteresowanie.

Jedno zachowanie nie wystarczy, aby ocenić całą relację. Znaczenie ma przede wszystkim szerszy kontekst: jak dorosły reaguje na dziecko, jak często je odrzuca, czy dziecko czuje się bezpieczne i jak zachowuje się w innych relacjach.

Jeżeli widzisz, że dziecko nieustannie zabiega o uwagę osoby, która je odsuwa, warto przede wszystkim nie zawstydzać go za te próby.

Zamiast mówić: "Przestań za nim chodzić" albo "Nie widzisz, że on cię nie lubi?", lepiej pomóc dziecku nazwać emocje. Można powiedzieć: "Widzę, że bardzo chcesz, żeby cię zauważył" albo "Chyba jest ci przykro, kiedy nie odpowiada". Takie komunikaty pokazują dziecku, że jego potrzeba bliskości jest zauważona, nawet jeśli druga osoba jej nie odwzajemnia. Dziecko powinno wiedzieć, że nie musi zasługiwać na uwagę dorosłego poprzez idealne zachowanie, ciągłe starania czy rezygnowanie z własnych granic.

Jeśli ktoś regularnie je wyśmiewa, ignoruje albo odrzuca, rolą rodzica nie jest przekonywanie dziecka, żeby jeszcze bardziej się starało. W takiej sytuacji ważniejsze jest zapewnienie mu bezpieczeństwa i pokazanie, że zdrowa relacja nie powinna opierać się na nieustannym zdobywaniu czyjejś aprobaty. Dziecko może długo zabiegać o osobę, która daje mu niewiele uwagi. Nie oznacza to jednak, że powinno być pozostawione samo sobie z takim doświadczeniem.

Najważniejsza jest spokojna obecność rodzica, rozmowa o emocjach i budowanie przekonania, że dziecko jest wartościowe niezależnie od tego, czy konkretna osoba je akceptuje.