Przemoc rówieśnicza w szkole
Najwyższa Izba Kontroli sprawdza, jak polskie szkoły reagują na przemoc rówieśniczą i czy uczniowie otrzymują odpowiednią pomoc. Pexels.com

Wyśmiewanie, poniżanie, wykluczanie z grupy, a coraz częściej również przemoc w internecie. To problemy, z którymi mierzą się uczniowie polskich szkół. Najwyższa Izba Kontroli sprawdza, jak placówki radzą sobie z przemocą rówieśniczą i czy dzieci mogą liczyć na skuteczną pomoc. Głos w tej sprawie mają zabrać nie tylko nauczyciele, ale również rodzice i sami uczniowie

REKLAMA

Przemoc rówieśnicza nie zawsze oznacza bójkę na szkolnym korytarzu. Czasem zaczyna się od niewinnego z pozoru żartu, złośliwego komentarza na klasowej grupie albo demonstracyjnego ignorowania jednego z uczniów.

Dla dorosłych takie sytuacje bywają trudne do zauważenia, a dzieci nie zawsze decydują się o nich opowiedzieć. Najwyższa Izba Kontroli chce sprawdzić, jak polskie szkoły rozpoznają podobne zagrożenia i co robią, kiedy dochodzi do przemocy.

NIK kontroluje polskie szkoły – uczniowie i rodzice otrzymują ankiety

Najwyższa Izba Kontroli prowadzi ogólnopolską kontrolę pod nazwą "Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej". Jej celem jest ocena działań podejmowanych przez instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo dzieci i młodzieży. W ramach kontroli przygotowano anonimowe ankiety skierowane do uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych, młodzieży ze szkół ponadpodstawowych, a także ich rodziców i nauczycieli.

Badanie rozpoczęło się 26 października i potrwa do 20 listopada 2026 roku. Osoby objęte badaniem otrzymują link do ankiety przez pośrednictwo dyrektorów szkół. Może on zostać przekazany przez dziennik elektroniczny, szkolną pocztę lub wychowawcę klasy. NIK zapewnia, że odpowiedzi są anonimowe, a wyniki zostaną przedstawione wyłącznie w formie zbiorczej.

Kontrolerzy chcą wiedzieć, jak szkoły reagują na przemoc

Kontrola nie ogranicza się do sprawdzenia, czy szkoły reagują na zgłoszone przypadki agresji. NIK analizuje również działania profilaktyczne, sposoby wczesnego rozpoznawania zagrożeń oraz monitorowanie przemocy rówieśniczej. Istotna jest także współpraca między szkołami, samorządami, policją i administracją publiczną.

Ankiety mają pomóc ustalić, z jakimi formami przemocy spotykają się uczniowie i jakie wsparcie jest dla nich dostępne. Jak się okazuje, samo istnienie szkolnych procedur nie oznacza jeszcze, że dziecko doświadczające przemocy otrzyma odpowiednią pomoc.

Z perspektywy rodziców szczególnie istotne jest to, czy nauczyciele potrafią rozpoznać problem, czy reagują na zgłoszenia i czy podejmowane działania rzeczywiście chronią uczniów przed kolejnymi sytuacjami przemocy.

Skala przemocy rówieśniczej jest niepokojąca

O tym, jak poważny jest problem, świadczą wyniki raportu "Rówieśnicy 2026", przygotowanego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. W badaniu przeprowadzonym wśród ponad 141 tys. uczniów w wieku 10-17 lat aż 87 proc. zadeklarowało, że w ciągu ostatniego roku doświadczyło przynajmniej jednej z badanych form przemocy rówieśniczej. 75 proc. badanych wskazało na doświadczenie co najmniej jednej formy cyberprzemocy, a 63 proc. – przemocy fizycznej.

Ponad połowa uczniów doświadczyła wyśmiewania lub krytykowania wyglądu. Wielu zetknęło się również z nieprzyjemnymi wiadomościami w internecie i wykluczaniem z grupy. Co więcej, jak informowała Polska Agencja Prasowa, niemal jedna trzecia uczniów, którzy zgłosili doświadczenie przemocy rówieśniczej, spotkała się z brakiem reakcji.

Przemoc nie kończy się po wyjściu ze szkoły

Jednym z największych wyzwań jest dziś cyberprzemoc. Konflikty, które zaczynają się w szkolnej klasie, mogą przenosić się do mediów społecznościowych, komunikatorów i grup internetowych. Ośmieszające zdjęcia, obraźliwe wiadomości, wykluczanie z rozmów czy rozpowszechnianie plotek sprawiają, że dziecko może doświadczać przemocy również po powrocie do domu.

Dlatego działania szkoły nie powinny ograniczać się wyłącznie do reagowania na agresję fizyczną. Równie ważne jest rozpoznawanie przemocy psychicznej i zagrożeń pojawiających się w środowisku cyfrowym. NIK podkreśla, że skuteczna ochrona dzieci wymaga współpracy wielu instytucji, a nie tylko doraźnego reagowania na pojedyncze zdarzenia.

Kiedy poznamy wyniki kontroli NIK?

Badanie ankietowe zakończy się 20 listopada 2026 roku. Zebrane odpowiedzi mają uzupełnić ustalenia kontrolerów i pomóc w opracowaniu wniosków dotyczących przeciwdziałania przemocy rówieśniczej.

Publikacja wyników całej kontroli planowana jest na drugi kwartał 2027 roku. Wtedy dowiemy się, jak NIK ocenia działania instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo uczniów i jakie rozwiązania uzna za konieczne.

Źródło: Najwyższa Izba Kontroli, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, PAP.