Im starsi uczniowie, tym częściej mówią o smutku, lęku, braku energii i słabszym wsparciu ze strony nauczycieli. Nowy raport, przygotowany na podstawie badania niemal 24 tys. polskich uczniów, pokazuje, że szkolna codzienność z wiekiem staje się coraz większym obciążeniem. Nie chodzi przy tym wyłącznie o naukę i oceny.
Ustaw MamaDu jako preferowane medium w GoogleO szkole często rozmawiamy przez pryzmat wyników. Pytamy dzieci, jak poszedł sprawdzian, co dostały z matematyki i czy są przygotowane na jutro. Tymczasem raport "Młodzi pod presją: diagnoza pedagogiczna 2025–2026" pokazuje, że równie często powinniśmy pytać o to, jak dziecko się w szkole czuje.
Badanie przeprowadzone przez Uniwersytet SWPS, Fundację UNIQA i RESQL w partnerstwie z Fundacją Jim objęło niemal 24 tys. uczniów i uczennic z całej Polski. Wzięli w nim udział uczniowie klas IV i VIII szkół podstawowych oraz młodzież ze szkół ponadpodstawowych. Pytano ich m.in. o samopoczucie, relacje z rówieśnikami i nauczycielami, przemoc, lęk i poczucie wsparcia.
Co trzeci licealista często odczuwa smutek
Jedna z najbardziej niepokojących różnic pojawia się w odpowiedziach dotyczących smutku. Wśród uczniów IV klas szkoły podstawowej 14,3 proc. deklaruje, że odczuwa smutek kilka razy w tygodniu. W IV klasach liceum ten odsetek wynosi już 33,2 proc. Oznacza to, że z tak częstym smutkiem mierzy się co trzeci uczeń kończący liceum.
Starsi uczniowie częściej zgłaszają również objawy lękowe i obniżony nastrój, mają mniej energii, a także częściej skarżą się na dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy, brzucha czy pleców. Najbardziej nasilone trudności zaobserwowano w liceach, ale różnice są widoczne już między IV a VIII klasą szkoły podstawowej.
Zmienia się również przekonanie dzieci, że poradzą sobie z napięciem. Ze zdaniem "Potrafię poradzić sobie ze stresem w szkole" zgadza się 72 proc. czwartoklasistów i już tylko 55,6 proc. ósmoklasistów.
Im starszy uczeń, tym mniej wsparcia?
Raport zwraca uwagę także na relacje z nauczycielami. Starsi uczniowie słabiej odczuwają wsparcie ze strony nauczycieli i wychowawców, a częściej dostrzegają zachowania, które odbierają jako krzywdzące.
Ze stwierdzeniem, że nauczycielom zdarza się wyśmiewać lub ośmieszać kogoś z klasy w obecności innych uczniów, zgodziło się 18 proc. czwartoklasistów. Wśród ósmoklasistów było to już 46 proc.
Nie oznacza to oczywiście, że niemal połowa nauczycieli wyśmiewa uczniów. Badanie pokazuje, jaki odsetek dzieci zgadza się ze stwierdzeniem, że takie sytuacje się zdarzają. To jednak ogromna różnica w postrzeganiu szkolnej rzeczywistości przez młodszych i starszych uczniów.
Zobacz także
Przemoc nie zawsze wygląda tak samo
Co ciekawe, nie każdy problem nasila się wraz z wiekiem. Ogólny wskaźnik dręczenia rówieśniczego był najwyższy w szkołach podstawowych, a przemoc fizyczna częściej dotyczyła młodszych dzieci.
Ponad 23 proc. uczniów IV klas podstawówek zadeklarowało, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy co najmniej kilka razy doświadczyło bicia lub kopania przez silniejszych albo bardziej wpływowych rówieśników. W pierwszych klasach liceum było to 4,5 proc.
Autorzy raportu przypominają jednak, że przemoc nie musi pozostawiać siniaków. W szkolnej codzienności pojawiają się także plotki, ośmieszanie czy wykluczanie z grupy. Dziecko może więc każdego dnia siedzieć w klasie pełnej ludzi, a jednocześnie czuć się bardzo samotne.
Nie pytajmy tylko "Co dziś dostałeś?"
Raport nie pozwala powiedzieć, że to sama szkoła jest przyczyną pogarszającego się samopoczucia starszych dzieci. Pokazuje jednak wyraźne różnice między grupami wiekowymi i związki między relacjami, poczuciem wsparcia oraz obciążeniem psychicznym.
Autorzy zwracają uwagę, że większym zagrożeniom w relacjach towarzyszy większa presja psychologiczna. Z kolei lepsze relacje i większe wsparcie wiążą się z silniejszym przekonaniem uczniów, że potrafią poradzić sobie z trudnymi emocjami.
Źródło: raport "Młodzi pod presją: diagnoza pedagogiczna 2025–2026", Uniwersytet SWPS
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!