Były mąż odmówił zgody na in vitro. Kobieta walczy w sądzie o ciążę

Są historie, przy których czytelnikom wydaje się, że wszystko zostało zmyślone i że takie rzeczy nie zdarzają się w prawdziwym życiu. Tymczasem dzieją się naprawdę i to w Polsce. Jedną z takich nieprawdopodobnych spraw jest ta, którą niedawno opisano na portalu "Bezprawnik".

Portal opisał sprawę dotyczącą rozwiedzionej pary, która kilka lat temu zdecydowała się na leczenie niepłodności metodą in vitro. W trakcie procedury powstały zarodki, które zostały zamrożone i przechowywane w klinice. W tamtym czasie małżonkowie planowali wspólnie powiększyć rodzinę. Ich życie jednak potoczyło się inaczej – para się rozstała, a potem rozwiodła. Zarodki w klinice jednak były dalej przetrzymywane.

Po rozstaniu z mężem, kobieta postanowiła wykorzystać zarodki i zajść w ciążę. Problem polega na tym, że do takiej procedury potrzebna jest zgoda obojga dawców materiału genetycznego. Jej były mąż takiej zgody nie chce udzielić: zupełnie nie ma co się mu dziwić, że nie chce zostać ojcem dziecka z kobietą, z którą rozwiódł się i to już kilka lat temu.

Mężczyzna jasno deklaruje, że nie chce mieć z byłą żoną dziecka. Podkreśla, że nie planuje już z nią rodziny i nie chce zostać ojcem w sytuacji, gdy związek już dawno się zakończył. Z jego punktu widzenia sprawa dotyczy prawa do decydowania o własnym życiu i przyszłości, bo zgoda na oddanie materiału genetycznego sprawia, że staje się biologicznym ojcem dziecka, na które się nie zgadza.

Kobieta uważa jednak inaczej. W jej ocenie zarodki, które powstały podczas leczenia niepłodności, dają jej realną szansę na macierzyństwo. Twierdzi, że były mąż zmienił zdanie dopiero po rozstaniu i teraz blokuje możliwość wykorzystania zarodków. Nie widzi i nie rozumie, jak mężczyzna może sobie rościć prawo do zarodków po ich rozstaniu, choć to oczywiste, ze to materiał biologiczny należący do obydwojga partnerów po połowie.

Sytuacja skończyła się tak, że spór trafił więc do sądu. To wymiar sprawiedliwości oceni, jak taką sytuację należałoby rozstrzygnąć. Najpierw w pierwszej instancji zdecydowano, że kobieta może skorzystać z zarodków, ale mężczyzna złożył apelacje i teraz decyzję podejmie Sąd Najwyższy. Sprawa pokazuje trudny dylemat, a sytuacja wcale nie musi być jedyna i odosobniona.

Przecież refundowane leczenie niepłodności dotyczy wielu związków, tak samo jak rozstania i rozwody, po których każde z partnerów może mieć odmienne zdanie na temat dalszych planów rodzicielskich. Z jednej strony jest prawo kobiety do macierzyństwa i wykorzystania zarodków oraz "ochrona życia poczętego". Z drugiej – prawo mężczyzny do tego, by nie zostać ojcem wbrew swojej woli.

W Polsce temat zarodków od lat budzi ogromne emocje. W debacie publicznej często podkreśla się, że zarodek to już początek ludzkiego życia – tak twierdzi wiele przedstawicieli środowisk konserwatywnych. Argument ten pojawiał się wielokrotnie także w sporach dotyczących prawa do aborcji czy regulacji dotyczących in vitro.

Paradoks polega na tym, że w podobnych sprawach ta sama argumentacja zaczyna działać w drugą stronę. Jeśli zarodek traktowany jest jak początek życia, pojawia się pytanie o prawa osób, które przyczyniły się do jego powstania, bo może tu już na etapie zarodka możemy mówić o fakcie, że ten mężczyzna już jest ojcem. Co ciekawe, w sprawie stronę kobiety poparło nawet Ordo Iuris.

W opisywanym przypadku oznacza to, że to właśnie mężczyzna musi dziś walczyć o to, by nie zostać ojcem wbrew swojej woli. Spór pokazuje, jak skomplikowane mogą być konsekwencje prawne i etyczne decyzji podejmowanych podczas leczenia niepłodności. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej sprawie może mieć znaczenie także dla innych par znajdujących się w podobnej sytuacji.

Bo jeśli teraz sąd wypracuje jakieś mechanizmy związane z decydowaniem, co z zarodkami po rozwodzie pary, to być może będą one też wykorzystywane w przyszłości w podobnych przypadkach.

Jeśli sąd pierwszej instancji pozwolił na zapłodnienie, mimo sprzeciwu męża i sprawa trafiła w drugiej instancji do sądu najwyższego, to oznacza, że w tym przypadku prawo jest po stronie zarodków.

Źródło: bezprawnik.pl, wysokieobcasy.pl