"Tylko nie mów mamie". Te dwa słowa z ust babci powinny zapalić rodzicom czerwoną lampkę

Babcie i dziadkowie często mają z wnukami szczególną relację. Jest w niej więcej swobody, mniej codziennych obowiązków i zasad, których trzeba pilnować. I nie ma w tym nic złego. Problem pojawia się wtedy, gdy dorosły zaczyna budować bliskość z dzieckiem na wspólnych sekretach przed mamą lub tatą. Nawet jeśli chodzi tylko o dodatkową porcję słodyczy czy kilkanaście minut przed ekranem.

Wyobraźmy sobie prostą sytuację. Mama prosi babcię, żeby nie dawała wnukowi słodyczy przed obiadem. Babcia jednak częstuje dziecko czekoladą, a potem z uśmiechem mówi: "Tylko nie mów mamie". Dla dorosłego może to być niewinny żart. Dla dziecka komunikat jest znacznie bardziej złożony. Osoba, którą kocha i której ufa, prosi je, żeby ukryło coś przed inną, równie ważną osobą.

Dziecko może poczuć, że musi wybierać między lojalnością wobec babci a szczerością wobec rodziców. Może też zacząć rozumieć, że zatajenie prawdy jest czymś akceptowalnym, jeśli prosi o to bliski dorosły.

Jednorazowa sytuacja nie oznacza oczywiście, że dziecko straci zaufanie do rodziców. Jeśli jednak takie komunikaty powtarzają się regularnie, mogą osłabiać zasady, które mama i tata próbują budować w domu.

Nie chodzi o to, żeby dziecko musiało opowiadać rodzicom o każdej rozmowie czy każdym swoim przeżyciu. Nawet najmłodsi mają prawo do prywatności. Ważne jest jednak, aby rozumiały różnicę między prywatną sprawą, miłą niespodzianką a sekretem, którego ktoś każe im pilnować. Sekret, który wymaga ukrywania złamania zasad, może wywoływać napięcie, poczucie winy lub strach przed reakcją rodzica.

To rozróżnienie ma również znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka. Specjaliści zajmujący się profilaktyką krzywdzenia dzieci podkreślają, jak ważne jest uczenie najmłodszych, że mogą powiedzieć zaufanej osobie dorosłej o wszystkim, co budzi ich niepokój.

Dziecko powinno wiedzieć, że jeśli ktoś prosi je o zachowanie tajemnicy, która sprawia, że czuje się źle, boi się lub jest zdezorientowane, zawsze może o tym opowiedzieć. Nawet jeśli osoba prosząca o milczenie jest kimś bliskim.

Dziadkowie nie zawsze podzielają wszystkie decyzje wychowawcze swoich dorosłych dzieci. Mogą uważać, że rodzice przesadzają z ograniczaniem słodyczy, czasu ekranowego czy godziną chodzenia spać. Różnice zdań są naturalne. Nie powinny jednak prowadzić do sytuacji, w której dziecko staje się uczestnikiem konfliktu między dorosłymi.

Jeśli babcia nie zgadza się z zasadami ustalonymi przez rodziców, powinna porozmawiać o tym bezpośrednio z nimi. Proszenie wnuka o milczenie przerzuca na niego odpowiedzialność za coś, co powinno pozostać sprawą dorosłych.

Warto pamiętać, że większość takich sytuacji nie ma złych intencji. Czasem babcia po prostu chce sprawić wnukowi przyjemność. To jednak nie zmienia faktu, że komunikat "nie mów mamie" nie jest dobrym sposobem budowania bliskości.

Warto przede wszystkim jasno postawić granicę. Można powiedzieć coś w stylu "Wiem, że chcesz sprawić mu przyjemność, ale zależy mi na tym, żeby wiedział, że zawsze może mówić nam prawdę. Proszę, nie ucz go ukrywania czegoś przed nami".

Równie ważna jest rozmowa z dzieckiem. Zamiast wypytywać je o to, co babcia pozwoliła mu zrobić, lepiej spokojnie wyjaśnić, że nie musi dochowywać tajemnic, które sprawiają mu przykrość, budzą niepokój lub wymagają oszukiwania. Najważniejsze, by dziecko wiedziało, że nie musi chronić dorosłych przed konsekwencjami ich własnych decyzji.

Źródło: NSPCC, Child Mind Institute