"Mamo, oni mi dokuczają". Psycholog radzi, jak wspierać dziecko w trudnych chwilach

Kiedy dziecko doznaje krzywdy, np. ze strony rówieśników w szkole, rodzice nie zawsze o tym wiedzą. Jeśli łączy ich z pociechą bliska relacja, oparta na szczerej rozmowie, uczeń może zwierzać się z problemów szkolnych i towarzyskich. Jest jednak wiele dzieci, które nigdy nie powiedzą rodzicom ani opiekunom o dokuczaniu, wyśmiewaniu czy wykluczeniu z grupy rówieśniczej.

Często przyznają, że nie mówią bliskim o swoich problemach, bo nie chcą, by ci się martwili. To przekonanie, że ich troski są wyłącznie ich sprawą i nie powinny obarczać nimi mamy czy taty, jest szczególnie trudne. Może bowiem prowadzić do wykształcenia się postawy, w której człowiek przez całe życie uważa, że może liczyć wyłącznie na siebie i nie powinien dzielić się z nikim swoimi problemami.

Kiedy jednak dziecko przychodzi do rodzica i mówi, że ktoś mu dokucza, śmieje się z niego lub wyklucza je z grupy rówieśniczej, dorośli nie zawsze wiedzą, jak zareagować. Wielu z nich odruchowo chce powiedzieć, by pociecha się nie przejmowała i nie zwracała na takie zachowanie uwagi. Nie jest to jednak takie proste, zwłaszcza gdy krzywdzące sytuacje powtarzają się każdego dnia, np. w szkole.

O tym, jak reagować i jak rozmawiać z dzieckiem w takiej sytuacji, napisał na swoim facebookowym profilu psycholog Marcin Rybak. W jednym z jego najnowszych postów czytamy: "Jeśli usłyszysz takie słowa od dziecka to wiesz co? A może Twoje dziecko zbierało się na tę rozmowę kilka dni, kilka tygodni albo nawet miesięcy. Być może długo zastanawiało się, czy w ogóle Ci o tym mówić. Może wstydziło się, może bało Twojej reakcji albo myślało, że usłyszy od Ciebie, że przesadza".

W dalszej części wpisu psycholog podpowiada rodzicom, jaką perspektywę warto przyjąć: "Najpierw dziecko. Dopiero później problem do rozwiązania. Nie mówić przede wszystkim 'Czemu Ty wcześniej mi nie powiedziałeś(aś)?'. Ja rozumiem tę reakcję. Naprawdę. Ja nie chcę nikogo oceniać. Ja piszę to, aby pomóc Wam zrozumieć świat dzieci. Bo spróbujmy zobaczyć tę sytuację oczami dziecka, które cierpi.

Dzieci, one często niekoniecznie potrzebują w pierwszej chwili interwencji. Najpierw potrzebują rodzica, przy którym nie muszą już udawać, że wszystko jest w porządku. Dlatego lepiej zacząć od prostych słów: 'Bardzo Ci dziękuję, że dzielisz się tym ze mną. Nie musisz już radzić sobie z tym sam(a). Kocham Ciebie'".

Psycholog zwraca również uwagę, że nie powinno się mówić synowi czy córce, by się nie martwili, nie przejmowali, "olali" sprawę i byli silni.

Takie zdania często wypowiadamy w dobrej wierze. Zależy nam na samopoczuciu oraz bezpieczeństwie psychicznym i emocjonalnym dziecka, dlatego odruchowo chcemy je chronić. Niestety, taki mechanizm nie uczy odporności psychicznej. Może natomiast uczyć znoszenia upokorzenia w milczeniu i niereagowania na zło.

Trzeba głośno powiedzieć, że krzywdzenie drugiego człowieka jest złe i nie można go usprawiedliwiać. Jako rodzic warto przede wszystkim wysłuchać wszystkiego, czym dziecko chce się z nami podzielić, a następnie zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa. To na dorosłych spoczywa odpowiedzialność za podjęcie odpowiednich działań i ochronę dziecka. "Dzieci, które wiedzą, że w domu będą wysłuchane, jest to ważny punkt oparcia w naszym świecie, który nie zawsze jest spokojny i łagodny" – pisze Rybak.

Dziecko, które opowiada rodzicowi o tym, że jest krzywdzone, nie potrzebuje usłyszeć, że musi być twardsze, bardziej odporne czy po prostu przestać się przejmować. Potrzebuje wiedzieć, że nie jest samo, że jego emocje są ważne, a dorosły potraktuje jego słowa poważnie. Nie oznacza to, że na samym wysłuchaniu można poprzestać.

Jeśli problem się powtarza, rodzic powinien podjąć konkretne działania, np. porozmawiać z wychowawcą lub dyrekcją szkoły. Najważniejsze jednak, by dziecko nie miało poczucia, że musi samo poradzić sobie z sytuacją, na którą często nie ma żadnego wpływu. Dom powinien być miejscem, w którym nie trzeba udawać, że nic się nie stało.

Jeśli ty lub twoje dziecko potrzebujecie pomocy dotyczącej zdrowia psychicznego, nie czekaj i skontaktuj się z odpowiednimi organizacjami, które udzielają wsparcia osobom zmagającym się z chorobami psychicznymi i zaburzeniami.