Miliony Polaków próbują pogodzić pracę i rodzicielstwo. GUS pokazał, kto ma najtrudniej

Najnowsze dane GUS pokazują, że w 2025 roku obowiązki opiekuńcze miało 35,9 proc. osób w wieku 18–74 lata. To ponad jedna trzecia populacji w tym wieku. Zdecydowana większość, bo około 80 proc. opiekunów, zajmowała się wyłącznie dziećmi lub wnukami do 15. roku życia. Około 15 proc. opiekowało się osobami powyżej 15 lat, które potrzebowały wsparcia. Pozostali łączyli oba rodzaje obowiązków. Jednocześnie ponad dwie piąte z około 17,3 mln osób pracujących, czyli blisko 7,3 mln osób, łączyło pracę z opieką nad dziećmi lub starszymi krewnymi.

Jak wskazuje Krzysztof Jedlak, rzecznik prasowy GUS, łączenie pracy z opieką dotyczy przede wszystkim osób w wieku produkcyjnym. W grupie osób w wieku 25–34 lata, które opiekują się dziećmi, bierność zawodowa wynosi ponad 14 proc. Dla porównania wśród osób w tym samym wieku, które nie mają obowiązków opiekuńczych, jest to nieco ponad 7 proc. Może to wskazywać na okresowe wycofywanie się z rynku pracy przez rodziców najmłodszych dzieci, przede wszystkim kobiety.

Nie oznacza to jednak, że większość młodych rodziców nie pracuje. Prawie 83 proc. osób w wieku 25–34 lata, które opiekują się dziećmi, jest aktywnych zawodowo. W starszych grupach wiekowych odsetek pracujących opiekunów dzieci zbliża się nawet do 90 proc.

Znacznie inaczej wygląda sytuacja osób, które zajmują się członkami rodziny w wieku powyżej 15 lat wymagającymi opieki. W grupie osób w wieku 25–64 lata aż 28 proc. opiekunów takich krewnych jest biernych zawodowo. Wśród osób bez tego rodzaju obowiązków odsetek wynosi 16 proc. Różnica jest więc wyraźna. Dane GUS wskazują, że opieka nad starszym, chorym lub niesamodzielnym członkiem rodziny częściej wiąże się z całkowitym wycofaniem z rynku pracy niż opieka nad dzieckiem.

Dane pokazują również różnicę między kobietami i mężczyznami. Obowiązki opiekuńcze deklarowało 38,5 proc. kobiet w wieku 18–74 lata oraz 33,1 proc. mężczyzn.

Jeszcze większa różnica pojawia się przy łączeniu opieki z pracą. Wśród kobiet pełniących obowiązki opiekuńcze pracowało 68,1 proc., podczas gdy wśród mężczyzn było to aż 87,3 proc.

Łukasz Baszczak, starszy analityk w Zespole Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zwraca uwagę, że dane wpisują się w szerszy problem nierównego podziału obowiązków.

"Dane GUS nie są zaskakujące. Pokazują to, co wiemy z szeregu innych źródeł i badań – istnieją nierówności i problemy, które jednak są powoli, powoli poprawiane. Nierówność płciowa jest obserwowana w wielu państwach" – komentuje Łukasz Baszczak, starszy analityk w Zespole Ekonomii Behawioralnej Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Ekspert zauważa jednocześnie, że mężczyźni coraz częściej angażują się w obowiązki opiekuńcze. Jak wskazuje, częściej deklarują też zadowolenie z podziału obowiązków w gospodarstwie domowym, podczas gdy kobiety częściej oceniają ten podział jako niezadowalający.

"Według najnowszych danych Generations and Gender Survey, obowiązki domowe są najczęściej wskazywane jako powód kłótni w polskich związkach" – dodaje Baszczak.

Mimo wielu trudności większość osób objętych badaniem GUS nie deklarowała poważnych problemów z łączeniem obowiązków zawodowych i opiekuńczych.

Aż 63 proc. badanych nie zgłaszało trudności w tym zakresie. Wśród osób, które miały problemy, najczęściej wskazywano na długi czas pracy – 33 proc. oraz wymagający lub wyczerpujący charakter pracy – 22 proc.

Oznacza to, że dla wielu rodzin połączenie pracy i opieki jest możliwe, ale dużo zależy od rodzaju obowiązków oraz dostępnego wsparcia.

Badanie GUS pokazuje również, jak wygląda kwestia opieki nad dziećmi bez korzystania ze żłobka, przedszkola, świetlicy czy opiekunki.

Wśród rodziców, którzy nie korzystają z takich form wsparcia, około trzykrotnie więcej osób deklaruje, że organizuje opiekę samodzielnie lub wspólnie z małżonkiem albo partnerem, niż korzysta z pomocy dziadków.

Nie da się kryć, że dostęp do dodatkowej pomocy może mieć bezpośredni wpływ na możliwość pozostania na rynku pracy.

Źródło: rp.pl