Koniec z jedną listą lektur dla wszystkich. Uczniowie będą czytać różne książki

Przez lata lista lektur kojarzyła się z dość sztywnym zestawem książek, przez który przechodzili uczniowie kolejnych roczników. Oczywiście nauczyciele już wcześniej mieli pewną swobodę, jednak nowa podstawa programowa wyraźniej odchodzi od modelu, w którym wszyscy mają czytać dokładnie to samo.

Zmiany zaczną być wdrażane od roku szkolnego 2026/2027. Nie oznacza to jednak, że już we wrześniu obejmą wszystkich uczniów podstawówek. Jak czytamy na stronie MEN, nowa podstawa programowa będzie wprowadzana stopniowo – od 1 września 2026 roku zacznie obowiązywać w klasach I i IV, a w kolejnych latach obejmie następne roczniki.

Szczególnie ciekawie zmiany wyglądają w przypadku języka polskiego. W klasach IV-VI uczeń ma w każdym roku szkolnym przeczytać co najmniej cztery dłuższe teksty literackie przeznaczone dla dzieci i młodzieży. I tu pojawia się ta najważniejsza różnica – książki mają być wybierane wspólnie przez nauczyciela i uczniów.

Co więcej, nie muszą pochodzić wyłącznie z przygotowanego przez ministerstwo wykazu przykładowych tekstów. Można sięgnąć również po pozycję spoza tej listy.

Dzieci z dwóch równoległych klas, a tym bardziej z różnych szkół, niekoniecznie będą omawiały dokładnie te same książki. Nauczyciel będzie mógł lepiej dopasować wybór do wieku, zainteresowań i możliwości konkretnej grupy.

Sama podstawa zwraca też uwagę na rolę ucznia – ma on wybierać teksty zgodnie ze swoimi preferencjami i zainteresowaniami oraz potrafić swój wybór uzasadnić.

Większa swoboda nie oznacza całkowitego końca lektur obowiązkowych. W klasach IV-VI uczniowie nadal będą poznawali m.in. wybrane fragmenty Biblii, mity greckie oraz baśnie i legendy istotne dla kultury polskiej, europejskiej i światowej.

Na dalszym etapie nauki pojawiają się również konkretni autorzy i tytuły. W podstawie znalazły się m.in. "Dziady cz. II" Adama Mickiewicza, "Balladyna" Juliusza Słowackiego, "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, wybrane utwory Jana Kochanowskiego i Ignacego Krasickiego czy opowiadanie Idy Fink. Obok nich powstał jednak bardzo szeroki zestaw przykładowych tekstów, spośród których nauczyciele mogą wybierać.

I właśnie ta część nowej podstawy może zainteresować uczniów najbardziej. Wśród propozycji znalazły się zarówno książki należące od lat do szkolnego kanonu, jak i współczesna literatura młodzieżowa.

Na liście są m.in. "Tajemniczy ogród", "Alicja w Krainie Czarów", "Opowieść wigilijna", "Ania z Zielonego Wzgórza", "Hobbit, czyli tam i z powrotem", "Mały Książę" czy "Chłopcy z Placu Broni".

Ale obok nich pojawiają się również "Cudowny chłopak" R.J. Palacio, wybrana książka z serii o Percym Jacksonie Ricka Riordana, powieści o Enoli Holmes Nancy Springer, "Baśniobór" Brandona Mulla czy wybrana część serii o Harrym Potterze J.K. Rowling.

To jednak propozycje, a nie lista książek, które każdy uczeń musi przeczytać.

Nowa podstawa programowa została określona w rozporządzeniu ministra edukacji z 11 marca 2026 roku, opublikowanym w Dzienniku Ustaw pod poz. 378. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 roku, przy czym dla poszczególnych klas przewidziano stopniowe wdrażanie nowych zasad.

Źródło: strefaedukacji.pl, gov.pl