Uczniowie będą handlować w ramach nauki biznesu. Od 2026 roku ruszają szkolne spółdzielnie

Od września 2026 roku do szkół podstawowych i ponadpodstawowych zostanie wprowadzona nowa podstawa programowa. Zgodnie z nowymi wytycznymi w szkołach ma być mniej teorii, a więcej zajęć praktycznych, podczas których uczniowie poprzez doświadczenie będą zdobywać umiejętności przydatne w codziennym życiu.

W znowelizowanej ustawie Prawo oświatowe pojawiły się także zapisy dotyczące nauczania i popularyzowania wiedzy o spółdzielczości oraz rozwijania przedsiębiorczości.

Kierunek zmian został przesądzony jeszcze wcześniej – rewolucja w szkołach i przedszkolach od września 2026 z nową podstawą programową, oznacza odejście od modelu opartego głównie na przekazywaniu wiedzy. Coraz głośniej mówi się o tym, że szkoła ma uczyć konkretu: dbania o język, przyszywanie guzików i AI, czyli umiejętności, które realnie przydają się poza klasą i szkołą.

Celem ustawy było "stworzenie podstawy prawnej do zakładania i funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach".

Zgodnie z założeniami Ministerstwa Edukacji Narodowej uczniowie będą mogli tworzyć w szkołach spółdzielnie uczniowskie. Będą to dobrowolne zrzeszenia uczniów działające na terenie danej szkoły. Ich celem będzie popularyzacja idei i wiedzy o spółdzielczości, a także rozwijanie przedsiębiorczości, odpowiedzialności i umiejętności współpracy.

W ramach działalności spółdzielni uczniowie będą mogli prowadzić na rzecz szkoły działalność handlową, usługową lub wytwórczą, a także działalność społeczno-kulturalną, promocyjną oraz edukacyjną, również na rzecz lokalnej społeczności.

Nauka przez działanie wpisuje się w szerszą logikę reformy – podobny mechanizm widać tam, gdzie od września 2026 przyroda ma być w terenie i z eksperymentami, a uczniowie będą zdobywali wiedzę poprzez praktykę, nie wykłady z teorii.

To ma być sposób na to, by uczniowie szkół średnich nauczyli się, jak funkcjonuje przedsiębiorstwo i na czym polega prowadzenie działalności gospodarczej. Przepisy zakładają, że działalność spółdzielni uczniowskiej nie jest działalnością gospodarczą. Nie posiada ona osobowości prawnej i nie musi być wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.

Oznacza to, że nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych ani sporządzania sprawozdań finansowych. Przewidziano uproszczoną formę rachunkowości, w której najważniejsze będzie prowadzenie ewidencji członków spółdzielni, ustalenie wartości środków pozostających w jej dyspozycji oraz określanie wyniku ogólnego i wyników poszczególnych rodzajów działalności.

Dzięki tak uproszczonym zasadom prowadzenia spółdzielni uczniowie będą mogli od podstaw nauczyć się, jak funkcjonuje przedsiębiorstwo, i poprzez praktyczne działanie zdobywać umiejętności potrzebne do prowadzenia własnej firmy. Nie bez powodu rodzice chcą tego przedmiotu w podstawówce, bo nauka finansów jest niezbędna – spółdzielnie mają tę lukę przynajmniej częściowo wypełnić.

Takie spółdzielnie będą mogli prowadzić uczniowie, którzy ukończyli 13. rok życia. W przypadku młodszych uczniów konieczna będzie pisemna zgoda rodzica lub opiekuna.

Zanim spółdzielnia powstanie przy szkole, zgodę na jej utworzenie musi wyrazić dyrektor placówki. Konieczne będzie także wyznaczenie nauczyciela-opiekuna, który zgodzi się wspierać uczniów w prowadzeniu działalności. Spółdzielnia będzie działać na podstawie własnego statutu.

W ustawie Prawo oświatowe zapisano również, że uczniowie przystępujący do spółdzielni będą musieli wnieść opłatę wpisową w wysokości nie większej niż 10 zł. Środki te zostaną przeznaczone na działalność statutową. Spółdzielnia nie będzie wypłacała uczniom wynagrodzenia, a wszelkie nadwyżki finansowe wypracowane w ramach jej działalności również mają być przeznaczane na cele statutowe.

Przepisy wejdą w życie 1 września 2026 roku. Do tego czasu szkoły będą mogły przygotowywać się do tworzenia spółdzielni uczniowskich, dzięki którym młodzi ludzie będą zdobywać pierwsze doświadczenia związane z przedsiębiorczością i pracą w praktyce.

Spółdzielnie to tylko jeden z elementów reformy – równolegle zmienia się sama forma zajęć, czego najlepszym przykładem jest koniec z lekcjami po 45 minut z tego przedmiotu i rewolucja w 2026 roku.

Źródło: portalsamorzadowy.pl, sejm.gov.pl