Polska szkoła zabija ciekawość dzieci. Ekspert: nie wygramy z Netfliksem

Polscy uczniowie uczą się w systemie edukacji, który pod wieloma względami jest przestarzały. Nauczyciele często nie mają motywacji, by realizować program nauczania w kreatywny sposób, ponieważ czują się przytłoczeni nadmiarem dokumentacji oraz sztywnymi zasadami obowiązującymi w oświacie.

Dodatkowo młodzi ludzie mają poczucie, że uczą się rzeczy mało istotnych w rzeczywistym świecie, a znaczna część zdobywanej wiedzy nie przyda im się w przyszłości.

Choć dzieci, rozpoczynając naukę w szkole podstawowej, naturalnie cechują się ciekawością świata i chęcią rozwoju, to paradoksalnie polski system edukacji skutecznie osłabia tę potrzebę poznawania i zgłębiania wiedzy. W raporcie "Prawa dziecka w Polsce 2024", którego autorem jest Stowarzyszenie Komitet Narodowy UNICEF, podano, że aż 43 proc. dzieci i młodzieży chodzi do szkoły niechętnie.

Uczniowie nie lubią się uczyć i nie mają ochoty zdobywać wiedzy, nawet w dziedzinach, które ich interesują. Zamiast sięgać po książki, wolą spędzać czas przed telewizorem, smartfonem czy tabletem. Dodatkowo demotywują ich różne sytuacje wynikające ze szkolnych przepisów, które często stają się przeszkodą w rozwijaniu zainteresowań i pasji.

Eksperci podkreślają, że obecny system edukacji skutecznie zniechęca dzieci i młodzież do rozwoju, choć zdobywanie wiedzy powinno być źródłem satysfakcji i pozytywnych emocji.

Zdaniem specjalistów, zanim postawi się przed uczniami trudne problemy do rozwiązania, należy najpierw zadbać o rozwijanie ciekawości oraz poczucia sprawczości. Dzięki tym umiejętnościom młodzi ludzie mają większą szansę czerpać radość z nauki. Wymaga to jednak zmian systemowych oraz innego podejścia wielu pedagogów.

"Konieczne jest wcześniejsze danie młodym ludziom fundamentalnych umiejętności: ciekawości, wytrwałości i sprawczości. To wszystko da się wytrenować. Chęć i ciekawość świata są już niewystarczające" – skomentował badanie Marcin Szala, współzałożyciel i jeden z dyrektorów Liceum Artes Liberales w Warszawie, który rozmawiał z Polską Agencją Prasową.

I dodaje: "Szkoła, która próbuje konkurować z Netfliksem, przegra. Dlatego nowoczesna szkoła musi całkowicie przeformułować rolę uczniów – oni nie mogą być odbiorcami, muszą czynnie uczestniczyć w procesie uczenia się, być zaangażowani".

Podkreślił, że szkoła nie powinna konkurować ze współczesnymi realiami, lecz znaleźć takie metody nauczania, które będą dla dzieci atrakcyjne i angażujące.

Problemem są nie tylko bezsensowne praktyki czy niesprawiedliwe rozwiązania, na przykład dotyczące oceniania. Szala zwrócił uwagę, że warto przyjrzeć się temu, co najbardziej frustruje uczniów, i stopniowo eliminować te elementy. Są bowiem kwestie, które wywołują w młodych ludziach złość i poczucie niesprawiedliwości. To z kolei prowadzi do buntu, a następnie do odwrócenia się od szkoły oraz utraty motywacji do samodzielnego zdobywania wiedzy.

Eksperci są zdania, że gdyby uczniowie mieli większe poczucie sensu i sprawczości, znacznie chętniej się uczyliby i osiągali lepsze wyniki.

"To jest trochę jak w efekcie Mateusza Ewangelisty. Ten kto ma, będzie mu dane. Ten kto nie ma, będzie mu zabrane. Jeżeli raz się czegoś nauczyłem i znam ten smak frajdy, nie dlatego, że dostałem dobrą ocenę, tylko po prostu nie umiałem czegoś zrobić, a teraz umiem, to potem jest mi łatwiej znaleźć kolejne rzeczy" – tłumaczy Szala.

Kluczem do sukcesu byłaby, w idealnym świecie, całkowita wymiana przestarzałego systemu na nowy. W obecnych warunkach będzie to trudne, ale nie niemożliwe. Dyrektor liceum zauważa jednak, że ogromne znaczenie ma przede wszystkim podejście pedagogów.

Jeśli nauczyciele będą otwarci na mniej sztywne i bardziej nowoczesne metody pracy, uczniowie szybko odczują większe zaangażowanie i zainteresowanie nauką. Pasja nauczyciela może bowiem skutecznie zarazić młodych ludzi chęcią zdobywania wiedzy.

Źródło: pap.pl, unicef.pl