Koniec "sarmackiego biesiadowania" w Wielkanoc. Pokolenie 40-latków zmienia świętowanie na zawsze

Polacy to taki naród, który, jak już ma sposobność, to uwielbia biesiadować. Hucznie obchodzimy rodzinne uroczystości, święta i wszelkie inne okazje — zwykle w dużym gronie rodzinnym i przy oczywiście suto zastawionym stole. Przez lata na święta szykowano ogrom dań — starsze pokolenia chciały w ten sposób prawdopodobnie nadrobić to, że w czasach powojennych zawsze czegoś w domu brakowało i nawet święta musiały być obchodzone wyjątkowo skromnie.

Później, kiedy w latach 90. wreszcie nie było problemu z pustymi półkami w sklepach, wszyscy wpadli w jakiś szał — święta zawsze musiały być na bogato, a ciocie, mamy i babcie zwykle szykowały tak dużo jedzenia, że wszystkiego zostawało i trzeba było potem dojadać przez kilka dni.

Dzisiejsze pokolenie osób w okolicach 30. i 40., którzy są rodzicami, stara się te szkodliwe zwyczaje zmieniać i odchodzić od nich. Widzą, że wiele z tych przyzwyczajeń czy czynności, które ich rodzice uważali za niezbędne, bywają dla nich niszczące i prowadzące do wiecznego zmęczenia.

Rezygnują z cotygodniowego sprzątania całego domu na błysk, z mycia okien na święta i szykowania wielkanocnego śniadania, jakby do domu w gości miał przyjść pułk wojska. Coraz więcej matek i ojców rozumie, że święta to nie projekt do zrealizowania — że niekończąca się lista zadań odbiera radość z czasu, który powinien być oddechem, a nie sprintem. Dziś w końcu rozumiemy, że nasz komfort i odpoczynek są ważniejsze niż ogrom jedzenia, które się zmarnuje, i że święta wcale nie muszą oznaczać maratonu spotkań rodzinnych przy stole.

Świetnie o tym napisał na Threads polonista i pisarz, Tomasz Fijałkowski: "Na moich oczach coś się kończy. Moja mama, osoba bardzo wierząca, mówi, że ona tam żadnego śniadania wielkanocnego nie robi. Niech sobie rodzina spokojnie w szlafrokach pochodzi od rana. Potem mogą wpaść. Moja teściowa: 'No ile można jeść? Kto to wszystko zje potem? Dzieciaki i tak tych kiełbas i żurków nie ruszą'. Znika nam sarmackie biesiadowanie" — napisał z pewną dozą zadziwienia.

To, co pisze Fijałkowski, jest wymowne, bo pokazuje, że zmiana myślenia o świętach nie dotyczy już tylko rodziców w wieku średnim, ale też seniorów. Coraz częściej to oni sami rezygnują z przesadnej ilości potraw i gromadzenia całego arsenału dekoracji. Wreszcie widać, że dla wielu starszych osób święta stają się okazją do spokoju i wspólnego czasu, a nie do przygotowań na pokaz, które kiedyś wydawały się niezbędne.

I dobrze — bo jak przyznają sami internauci, coraz powszechniejszy jest też scenariusz, w którym poszłam na zakupy z listą od teściowej i odwołałam Wielkanoc, gdy suma na paragonie unaoczniła, jak absurdalnie kosztowne i wyczerpujące są coroczne oczekiwania. Ten rodzaj trzeźwego rachunku zysków i strat dotyczy coraz większej grupy rodzin.

Komentarze internautów tylko potwierdzają ten trend. Widać w nich ulgę i radość, że rodzina może spędzać czas w normalnym tempie, że nie trzeba podtrzymywać staromodnych rytuałów kosztem własnego komfortu. Wielu przyznaje, że dzieci faktycznie nie są zainteresowane nadmiarem potraw i że liczy się bardziej wspólne bycie razem niż litry żurku, tony sałatek i mazurków.

Warto też pamiętać, że wzorce świętowania przekazujemy dzieciom bezwiednie. Złe nawyki, których uczymy dzieci podczas świąt — jak normalizowanie objadania się czy chroniczne przeciążanie się obowiązkami — zostają z nimi na długo. Żartobliwe "serniczka jeszcze zmieszczę" w oczach kilkulatka zamienia się w komunikat: tak właśnie wygląda świętowanie. To nie jest wzorzec, który chcemy im zostawić.

Można więc powiedzieć, że powoli odchodzi od nas "sarmackie biesiadowanie", o którym napisał Fijałkowski. Znikają wielkie świąteczne maratony, w których każdy czuł obowiązek zjedzenia wszystkiego, co znalazło się na stole.

Nie jest to zresztą zjawisko izolowane — coraz więcej rodzin w ogóle krytycznie patrzy na to, jak święta są pretekstem do normalizowania nadmiaru. Rodzice, którzy np. nie świętują tłustego czwartku, bo chcą, żeby ich dziecko miało zdrową relację z jedzeniem, widzą ten sam mechanizm co autorka cytowanego wpisu: że celebrowanie = objadanie się to skrót, który będzie dziecku bardzo trudno przeprogramować w dorosłości.

W zamian za maratony pojawia się coś znacznie cenniejszego — spokój, świadomość, że święta to czas na oddech, na bycie razem i na drobne przyjemności, które w codziennym pędzie łatwo przeoczyć. Coraz więcej rodziców świadomie odpuszcza — i jak przyznają autorzy takich wyborów, w tegoroczne święta odpuszczę, a teściowa niech gada brzmi jak manifest, a nie wyznanie winy. Uśmiechnięta mama, która ma czas na rozmowę przy stole, jest dla dzieci więcej warta niż perfekcyjnie podany żurek.

W końcu w świętach nie chodzi o ilość, lecz o jakość — i to chyba najpiękniejsza zmiana, jaka nam się przytrafiła.