Naukowcy mają dobrą wiadomość dla kobiet. Matki odpowiadają za inteligencję swoich dzieci

Każdy, kto jest rodzicem, wie, jak bardzo irytujące potrafią być porównania dotyczące dziecka. Ktoś ze znajomych twierdzi, że ma oczy po mamie, teściowa uważa, że to "skóra zdjęta z ojca", a położna w szpitalu jest przekonana, że ten zadarty nosek na pewno odziedziczyło po mamie.

Podobnie bywa z temperamentem czy cechami charakteru – jedni widzą w dziecku upór taty, inni wrażliwość mamy. Zdecydowanie rzadziej mówi się jednak o tym, że genetyka może odgrywać istotną rolę także w przypadku inteligencji.

Naukowcy od lat podkreślają, że iloraz inteligencji, umiejętność krytycznego myślenia, kreatywność czy zdolność analizowania danych są w pewnym stopniu powiązane z genami, które otrzymujemy od rodziców. We wrześniu 2025 roku opublikowano kolejne badania dotyczące dziedziczenia inteligencji. Wynika z nich, że zdolność analizy i krytycznego myślenia może być dziedziczona w 50-80 proc. Nie jest to jednak prosty, równy podział między matkę i ojca.

Jak podaje "Rzeczpospolita", badania w tej dziedzinie przeprowadziła Jednostka Nauk Społecznych i Zdrowia Publicznego Rady ds. Badań Medycznych w Glasgow. Badacze wskazują, że istotną rolę w przekazywaniu zdolności poznawczych odgrywa chromosom X. Mężczyźni mają jeden chromosom X (ich układ to XY), natomiast kobiety dwa (XX).

To oznacza, że statystycznie większa jest szansa, iż dziecko odziedziczy predyspozycje intelektualne po matce. Nie jest to oczywiście reguła, jednak wyższy iloraz inteligencji matki często sprzyja również wyższemu IQ dziecka. Nie oznacza to jednak, że wszystko jest przesądzone w momencie narodzin.

Naukowcy z Uniwersytetu w Minnesocie zwracają uwagę, że rozwój intelektualny dziecka można wzmacniać – mózg, podobnie jak mięśnie, można trenować i stymulować do rozwoju. Na poziom inteligencji wpływają nie tylko geny, lecz także środowisko, w którym dorasta dziecko.

Badania amerykańskich uczonych pokazują, że dzieci, które czuły bezpieczeństwo, wsparcie i miały silną, bliską więź z matką, w wieku dwóch lat wykazywały większą zdolność do zabaw symbolicznych. Były też bardziej pewne siebie, wytrwałe i mniej podatne na frustrację w obliczu niepowodzeń.

To wyraźnie pokazuje, że choć geny mogą mieć znaczący wpływ na poziom inteligencji dziecka, równie istotne są czynniki środowiskowe oraz sposób wychowania. Dziedziczymy pewien potencjał, ale to codzienne doświadczenia, relacje i emocjonalne bezpieczeństwo decydują o tym, jak bardzo ten potencjał zostanie wykorzystany.

Ostatecznie więc pytanie "po kim to dziecko takie mądre?" ma bardziej złożoną odpowiedź, niż mogłoby się wydawać – bo za sukcesem stoi nie tylko biologia, lecz także miłość, wsparcie i zaangażowanie rodziców.

Źródło: rmf.fm, kobieta.rp.pl, kqed.org, independent.co.uk