Dziewczynki dojrzewają coraz wcześniej. Pediatra mówi wprost o dwóch niepokojących czynnikach

Eksperci alarmują, że w ostatnich latach w Polsce dzieci tyją w zastraszającym tempie. W skali Europy polscy uczniowie szkół podstawowych są najbardziej otyli. To przekłada się na ich rzadszą aktywność fizyczną, gorsze zdrowie psychiczne i fizyczne oraz szereg chorób, które wynikają z nadwagi i otyłości.

Nie ma też co ukrywać, że żyjemy w czasach, w których wszyscy zbyt wiele czasu spędzamy przed ekranami, a nasz poziom stresu jest zbyt wysoki już w długofalowej perspektywie. Te wszystkie warunki sprawiają, że kondycja fizyczna i psychiczna najmłodszego pokolenia jest fatalna.

Dodatkowo w ostatnim czasie opublikowano ciekawe badanie, które te wszystkie realia wiąże z dużo wcześniejszym dojrzewaniem dziewczynek. Naukowcy opublikowali interesujące dane w czasopiśmie "The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism", w którym potwierdzili, że stres i zbyt duża masa ciała mogą wpływać na wcześniejsze dojrzewanie u dziewczynek. W badaniu wzięło udział 300 dziewczynek, które były poddane obserwacji medyków przez 6 lat. Analizowano u nich poziom stresu, sprawdzano ich BMI i poziom hormonów steroidowych.

Okazało się, że te nastolatki, które wykazywały największy poziom stresu i miały zbyt wysoką masę ciała, zaczynały dojrzewać o ok. 7 miesięcy wcześniej (np. rozwój piersi) niż ich rówieśniczki z niższym BMI i poziomem stresu. Badacze zauważyli, że to nie tylko wpływ estrogenów był odpowiedzialny za szybsze dojrzewanie. Okazało się, że hormony nadnerczowe również brały aktywny udział w przyspieszonym procesie dojrzewania, a były one aktywowane przez przewlekły stres i nadmierną tkankę tłuszczową.

O badaniu ostatnio na swoim Instagramie opowiedział prof. Wojciech Feleszko, pediatra, który w mediach społecznościowych porusza wiele tematów związanych z rozwojem i zdrowiem dzieci i młodzieży.

Lekarz opowiedział o tym, że zbyt wczesne dojrzewanie może nieść szereg zagrożeń w późniejszych latach dla dziewczynek i kobiet, m.in. większe ryzyko problemów metabolicznych, trudności emocjonalnych oraz potencjalnie wyższe ryzyko przewlekłych chorób hormonozależnych. Potwierdzają to inne analizy – naukowcy wykazali, że przedwczesne dojrzewanie niesie ślady na lata, zwiększając m.in. ryzyko depresji, lęku i ADHD.

Feleszko, podsumowując wyniki badania, napisał: "To kolejny argument pokazujący, jak ważne dla zdrowia dzieci są: zdrowe nawyki, sen i aktywność fizyczna, wsparcie emocjonalne i redukcja przewlekłego stresu".

Podkreślił też, że badanie powinno dać rodzicom do myślenia, ale nie należy panikować, ponieważ najważniejsze to wprowadzać zdrowsze nawyki w życiu dziecka i całej rodziny. Dane naukowców pokazują, że stres i nadmierna masa ciała mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie i dojrzewanie dziewczynek, ale nie są ich bezpośrednią przyczyną.

To składowa wielu innych czynników: także odżywiania, genetyki, zdrowia psychicznego czy regularności w regeneracji organizmu. Skala problemu jest na tyle poważna, że w szkołach od września 2026 ruszą badania krwi, które mają ocenić zagrożenia zdrowotne wśród tysięcy uczniów.

W kontekście wszechobecnych ekranów warto pamiętać, że redukcja czasu spędzanego z telefonem czy tabletem to jeden z filarów profilaktyki także przeciwko otyłości. Nigdy nie jest za późno na limity ekranowe – warto skorzystać np. z 4 sposobów na ich wprowadzenie niezależnie od wieku dziecka.

Problem dostrzegają już też instytucje – od nowego roku szkolnego MEN zakaże ekranów w szkołach, apelując równocześnie o higienę cyfrową i mądre wychowywanie dzieci bez uzależnienia od cyfrowych urządzeń.

Wnioski z badania wpisują się w szerszy obraz współczesnych wyzwań zdrowotnych dotyczących głównie dzieci i młodzieży. Pokazują, że styl życia ma realne przełożenie nie tylko na masę ciała, ale też na rozwój hormonalny i emocjonalny.

To sygnał dla dorosłych, że profilaktyka zdrowotna powinna zaczynać się jak najwcześniej i obejmować całą rodzinę. Nawet niewielkie zmiany w codziennych nawykach mogą w dłuższej perspektywie przynieść istotne korzyści dla zdrowia i jakości życia dzieci.

Źródło: instagram.com, academic.oup.com