Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie. Powód powinien znać każdy rodzic

Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie i to nie publicystyczna przesada, lecz brutalna rzeczywistość potwierdzona danymi WHO. Co trzeci uczeń pierwszych klas szkoły podstawowej zmaga się z nadwagą lub otyłością, a kilkulatki masowo mają wyniki badań krwi jak osoby dorosłe. Eksperci nie mają złudzeń: jeśli nie zareagujemy szybko, najmłodsze pokolenie wejdzie w dorosłość obciążone cukrzycą, nadciśnieniem i miażdżycą.

O tym, że dzieci od najmłodszych lat zmagają się z nadwagą i otyłością, a wielu kilkulatków ma zbyt wysoki poziom cholesterolu całkowitego, nie trzeba chyba nikomu przypominać.

Eksperci od kilku lat alarmują, że polskie dzieci tyją na potęgę, mają za mało aktywności fizycznej i jedzą niezdrowo. Najnowsze dane są bezlitosne: najmłodsze pokolenie Polaków zmaga się z najszybciej rosnącą w Europie epidemią otyłości.

Raport Światowej Organizacji Zdrowia pokazał, że w naszym kraju nadwaga i otyłość dotyczą 33 proc. dzieci w wieku 7-9 lat, czyli uczniów pierwszych klas szkoły podstawowej. Niepokojące jest to, że w tym wieku dzieci powinny być energiczne, spędzać czas na świeżym powietrzu, bawić się i być aktywne fizycznie.

Tymczasem w tej grupie wiekowej naukowcy zaobserwowali znaczący wzrost otyłości II i III stopnia, która prowadzi do wielu groźnych powikłań, w tym chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca czy niewydolność różnych narządów. Od lat WHO alarmuje o skutkach otyłości u dzieci – będą chorować jak staruszkowie, zmagając się ze schorzeniami, które dotąd kojarzyły się głównie z osobami w podeszłym wieku.

Już w ubiegłym roku Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne alarmowały w tej sprawie. "Jeśli nie podejmiemy działań już teraz, za kilka lat co trzecie dziecko może mieć poważne problemy zdrowotne wynikające z nadmiernej masy ciała. Te liczby to nie tylko statystyki – to realny problem, który dotyczy naszych rodzin, szkół i społeczności" – pisał sanepid w Sochaczewie.

Eksperci podkreślają, że tak dynamiczny wzrost otyłości u dzieci wynika z wielu czynników. Wśród nich wymienia się siedzący tryb życia w czasie wolnym, niechęć do aktywności fizycznej oraz zły przykład płynący od dorosłych (np. rodziców).

Znaczenie mają także zła jakość snu, niezdrowe przekąski i źle zbilansowana dieta, łatwy dostęp do wysoko przetworzonej żywności oraz coraz mniejszy udział warzyw w jadłospisie najmłodszych. Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy, ile kalorii powinno przyjmować dziecko w każdym wieku, przez co maluchy dostają porcje znacznie przewyższające ich realne zapotrzebowanie energetyczne.

Specjaliści zwracają też uwagę na konkretne produkty, które prowadzą do problemów zdrowotnych już u przedszkolaków. Dietetycy alarmują, że mąka pszenna jest niebezpieczna dla zdrowia dziecka, bo otwiera drogę do otyłości, cukrzycy i miażdżycy, a polskie dzieci jedzą ją wręcz od rana do wieczora w postaci kanapek, naleśników, makaronów i drożdżówek.

"Dziecko z chorobą otyłościową często nie prezentuje jej jawnych powikłań albo są one interpretowane jako choroby dodatkowe (np. problemy ortopedyczne, bóle głowy, zaburzenia przebiegu dojrzewania, problemy dermatologiczne, ciężki przebieg astmy itp.). Dlatego często interwencja medyczna jest opóźniona lub ukierunkowana na leczenie samego objawu, a nie przyczyny" – mówiła w rozmowie z portalem Radio ZET.pl prof. dr hab. Małgorzata Wójcik z Kliniki Endokrynologii Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ekspertka zaznacza, że dziś dzieci są narażone na wieloletnią ekspozycję na niekorzystne środowisko metaboliczne. Już kilkulatki mają podwyższone stężenie glukozy, dyslipidemię (zaburzenia poziomu lipidów) czy nadciśnienie tętnicze. Objawy te mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak miażdżyca, choroby serca i naczyń czy cukrzyca, które są trudniejsze do leczenia niż u innych pacjentów.

Nieprawidłowe wyniki badań krwi wiążą się także z ryzykiem zaburzeń rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego. Dzieci nie mają siły ani ochoty biegać po podwórku z rówieśnikami, nie radzą sobie z podstawowymi ćwiczeniami, a jednocześnie mogą mieć trudności w relacjach społecznych, zamykać się w domu i izolować.

Dodatkowo problemy z prawidłową masą ciała w dzieciństwie często utrzymują się w dorosłości – szacuje się, że ok. 80 proc. dzieci i nastolatków z nadwagą i otyłością zmaga się z nimi również później, a sama choroba otwiera drogę do dziesiątek poważnych schorzeń, w tym nowotworów.

Walka z otyłością u dzieci wymaga przede wszystkim systematycznych i przemyślanych działań. Kluczowe znaczenie ma wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych, które obejmują całą rodzinę, a także stopniowe zwiększanie codziennej aktywności fizycznej.

Równie istotne jest wsparcie emocjonalne dziecka, które często mierzy się nie tylko z problemami zdrowotnymi, ale także z trudnościami w relacjach społecznych czy obniżoną samooceną. Jak podkreślają eksperci, skuteczna pomoc wymaga współpracy rodziców, szkoły i specjalistów, a także konsekwencji w działaniu.

Jeśli dziecko jest zmuszane do aktywności fizycznej i nie ma z niej przyjemności, a równocześnie w sklepiku szkolnym może tylko kupić słodką bułkę i chipsy, nie ma co się dziwić, że najmłodsi tyją w zastraszającym tempie.

Na szczęście są zapowiedzi realnych zmian w tym obszarze – już od września 2026 roku dieta planetarna dla uczniów, nowe przepisy zmienią stołówki i sklepiki, eliminując kawę i słodkie przekąski, a w zamian wprowadzając obowiązkowe posiłki roślinne, więcej warzyw i lokalnych, sezonowych produktów.

Źródło: wiadomości.radiozet.pl, pacjent.gov.pl, who.int, naukawpolsce.pl