Zasada 4U ma pomóc ratować życie uczniów. MEN przekazało szkołom nowe wytyczne

W ostatnich tygodniach w polskich szkołach wiele się działo. We wrześniu uczniowie i nauczyciele musieli zmierzyć się z nową podstawą programową i szeregiem reform. Później alarmy bombowe oraz zagrożenia związane z działaniami wojennymi w Ukrainie pokazały, że w wielu placówkach procedury postępowania w sytuacjach kryzysowych nie zostały odpowiednio przećwiczone. W październiku doszły do tego wstrząsające doniesienia o atakach z użyciem noży.

Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewniało, że dyrektorzy szkół są przygotowani na różnego rodzaju sytuacje kryzysowe i wiedzą, jakie działania należy podjąć, gdy zagrożone jest bezpieczeństwo uczniów i pracowników. Po niepokojących wydarzeniach związanych z atakami nożowników resort podczas konferencji prasowej poinformował o planach zmiany przepisów, które mają zwiększyć kompetencje dyrektorów w podejmowaniu decyzji w sytuacjach kryzysowych.

Zapowiedziano również przekazanie szkołom materiałów dotyczących reagowania na zagrożenia. MEN podkreśliło ponadto, że przeprowadziło specjalną naradę z kuratorami oświaty oraz dyrektorami szkół i placówek, której celem było wsparcie ich w zapewnianiu bezpiecznych warunków nauki i pracy.

Materiały dotyczące bezpieczeństwa zawierają instrukcje postępowania w przypadku ataków z użyciem niebezpiecznych narzędzi. Przygotowano je we współpracy z MSWiA, MON i Rządowym Centrum Bezpieczeństwa.

Jednym z elementów tych wytycznych jest schemat 4U – zbiór krótkich i łatwych do zapamiętania zasad, które mogą pomóc również najmłodszym uczniom. Schemat 4U obejmuje cztery kroki:

Autorzy materiałów podkreślają, że kolejność tych działań nie jest sztywna. Uczniowie i pracownicy szkół powinni dostosowywać swoje postępowanie do konkretnej sytuacji, a nauczyciel ma za zadanie wybrać rozwiązanie odpowiednie do okoliczności.

"Jeżeli można bezpiecznie oddalić się od zagrożenia, należy to zrobić; jeżeli droga jest niebezpieczna lub niedostępna, należy zabezpieczyć się w odpowiednim miejscu. Powiadomienie służb może następować równolegle z ochroną uczniów, o ile można je wykonać bezpiecznie" – czytamy w wytycznych.

W materiałach wyjaśniono również, jak prawidłowo przekazać informacje dyspozytorowi numeru alarmowego 112 i współpracować ze służbami. Te wskazówki są szczególnie istotne dla dyrektorów i nauczycieli, ale mogą przydać się także uczniom. Autorzy podkreślają m.in., by nie zbliżać się do sprawcy, nie śledzić go ani nie próbować szukać go na własną rękę. Nie wolno również kierować uczniów w stronę zagrożenia ani wysyłać ich, by samodzielnie sprawdzili, co się dzieje.

MEN przypomina również, że przygotowanie szkół na sytuacje kryzysowe nie kończy się na samym reagowaniu w chwili zagrożenia. Przekazane materiały zawierają wskazówki dotyczące rozmów z uczniami i rodzicami po trudnych wydarzeniach, a także informacje o dostępnej pomocy psychologicznej, w tym bezpłatnych telefonach zaufania dla dzieci i młodzieży. Dziś (tj 15.10.2026) mazowiecka kurator oświaty przeprowadzi również w tym temacie spotkanie online z rodzicami.

Obejmują również zalecenia dotyczące działań po ustaniu niebezpieczeństwa, m.in. sprawdzenia, czy wszyscy uczniowie są bezpieczni, obserwowania ich reakcji na stres i zapewnienia wsparcia psychologicznego osobom, które go potrzebują. Jak przekazała rzeczniczka MEN Ewelina Gorczyca, we wszystkich województwach odbyły się narady kuratorów oświaty z dyrektorami szkół i placówek poświęcone bezpieczeństwu. Wzięły w nich udział łącznie 31 172 osoby.

Źródło: edukacja.infor.pl, gov.pl, gov.pl/web/mswia