Ekrany mogą szkodzić bardziej niż życie w ubóstwie. Naukowcy sprawdzili rozwój milionów dzieci

Eksperci już od jakiegoś czasu alarmują, że wychowywanie dzieci w otoczeniu ekranów i urządzeń cyfrowych może niekorzystnie wpływać na ich rozwój i zdrowie. Nie trzeba chyba nikomu przypominać, że ograniczenia dotyczące korzystania ze smartfonów w szkołach podstawowych mają m.in. sprzyjać budowaniu relacji między uczniami i skupieniu na nauce.

Wystarczy też wspomnieć o problemach ze zdrowiem fizycznym i psychicznym, które coraz częściej obserwuje się u młodzieży intensywnie korzystającej z mediów społecznościowych. Neurolodzy i pediatrzy zwracają uwagę, że zbyt wczesny i intensywny kontakt z technologiami może wpływać na rozwój mózgu dziecka. Stąd m.in. ograniczenia dotyczące czasu spędzanego przed ekranem, które dla najmłodszych rekomenduje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

Teraz media opublikowały nowe analizy dotyczące rozwoju dzieci, które od najmłodszych lat mają stały kontakt ze smartfonami i innymi urządzeniami cyfrowymi. Badacze z Uniwersytetu Calgary w Kanadzie przeanalizowali dane dotyczące ponad 2,8 mln dzieci z 64 krajów.

Sprawdzili m.in. ich wyniki w nauce, umiejętności językowe oraz trudności w relacjach z rówieśnikami. Analizowali również czynniki, które mogą wpływać na rozwój dziecka, w tym status społeczno-ekonomiczny rodziny, styl wychowania czy wcześniactwo.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie naukowym "JAMA Pediatrics". Autorzy połączyli dane z 23 wcześniejszych badań, tworząc szeroki przegląd dostępnych dowodów dotyczących wpływu ekspozycji na ekrany na rozwój dzieci.

Okazało się, że większa ekspozycja na ekrany wiąże się z niższymi wynikami w nauce, gorszym rozwojem językowym oraz większymi trudnościami w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z rówieśnikami. Dzieci częściej przejawiały także problemy emocjonalne i zachowania nadpobudliwe i agresywne.

"Nasz przegląd wykazał, że większa, tak zwana ekspozycja na ekrany, wiąże się z niższymi ogólnymi wynikami w nauce i gorszym rozwojem językowym, a także z częstszym występowaniem zachowań internalizacyjnych i eksternalizacyjnych, problemów emocjonalnych oraz problemów w relacjach z rówieśnikami" – czytamy w podsumowaniu autorów badania.

Autorzy zwracają również uwagę na skalę obserwowanych zależności: "Co istotne, wielkość tych efektów jest podobna lub większa niż ta odnotowana w przypadku innych ugruntowanych czynników prognostycznych wyników dzieci, takich jak status społeczno-ekonomiczny, zachowania rodzicielskie i poród przedwczesny".

Co ciekawe, w analizowanych danych wielkość zależności związanych z ekspozycją na ekrany była porównywalna z tą obserwowaną w przypadku niektórych innych istotnych czynników wpływających na rozwój dziecka, w tym statusu społeczno-ekonomicznego. Nie oznacza to jednak, że korzystanie z ekranów powoduje takie same skutki jak dorastanie w ubóstwie. Badanie nie pozwala bowiem jednoznacznie stwierdzić, że ekrany powodują więcej szkód niż inne czynniki środowiskowe.

Badacze nie stwierdzili również wyraźnego związku między nadmierną ekspozycją na ekrany a indywidualnymi wynikami z matematyki, czytania czy przedmiotów ścisłych. Autorzy podkreślili jednak, że nie musi to oznaczać braku takiej zależności. Umiejętności dzieci w tych obszarach należały do najsłabiej zbadanych, dlatego liczba dostępnych dowodów była ograniczona.

Autorzy badania zwracają uwagę, że wyniki wskazują na istotny związek między większą ekspozycją dzieci na ekrany a gorszymi wynikami w kilku ważnych obszarach rozwoju. Jednocześnie podkreślają, że potrzebne są dalsze badania, które pozwolą lepiej zrozumieć charakter tych zależności i określić, w jakim stopniu sam czas spędzany przed ekranem wpływa na rozwój oraz dobrostan dzieci.

Wnioski z analizy nie oznaczają więc, że każdy kontakt dziecka z ekranem prowadzi do problemów z rozwojem czy zdrowiem psychicznym. Badacze podkreślają raczej, że dłuższa ekspozycja na urządzenia cyfrowe wiąże się z trudnościami w niektórych obszarach, a zależność może działać w obie strony – dzieci z problemami emocjonalnymi lub behawioralnymi mogą częściej sięgać po ekran, ale częste korzystanie z urządzeń może również poprzedzać pojawienie się takich trudności.

Dlatego autorzy wskazują, że ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem może być jednym z możliwych do modyfikacji czynników związanych z dobrostanem dzieci, choć potrzebne są dalsze badania, aby dokładniej określić charakter tych zależności.

Źródło: wiadomosci.onet.pl, jamanetwork.com, ptp.edu.pl, researchdirectory.ucalgary.ca