
Edukacja obywatelska w polskich szkołach ma być czymś więcej niż nauką o państwie, demokracji i instytucjach publicznych. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji rozpoczyna projekt "Edukacja Obywatelska dla Zmiany", który w latach 2026-2031 ma wesprzeć około 200 szkół i przedszkoli.
Edukacja obywatelska ma wyjść poza podręcznik
Autorzy projektu zwracają uwagę, że sama wiedza o tym, jak działa państwo i jakie są zasady demokracji, nie wystarczy. Młodzi ludzie potrzebują również praktycznych umiejętności, które pomogą im odnaleźć się w życiu społecznym.
Dlatego uczniowie mają mieć więcej okazji do rozmowy, współpracy, rozwiązywania konfliktów i podejmowania decyzji. Ważnym elementem będzie także rozwijanie krytycznego myślenia i poczucia sprawczości.
Chodzi więc o zmianę podejścia do edukacji obywatelskiej. Uczeń ma nie tylko wiedzieć, czym jest demokracja, ale również rozumieć, jak może uczestniczyć w życiu społeczności i wpływać na swoje najbliższe otoczenie.
200 szkół i przedszkoli otrzyma wsparcie
Projekt "Edukacja Obywatelska dla Zmiany" ma mieć ogólnopolski i systemowy charakter. FRSE chce wykorzystać w nim tzw. model kaskadowy, czyli przekazywanie wiedzy od ekspertów do kolejnych grup nauczycieli.
Najpierw wybranych zostanie 20 ekspertów krajowych. Następnie przygotują oni 160 regionalnych liderów zmian – po 10 osób w każdym województwie. Kolejnym etapem będzie bezpośrednia współpraca z placówkami. Liderzy mają dotrzeć do około 200 szkół i przedszkoli w całej Polsce, a zdobyte doświadczenia mają później pomóc w dotarciu do większej liczby nauczycieli.
Zobacz także
Nauczyciele dostaną nowe metody pracy
Jednym z głównych założeń projektu jest wyposażenie nauczycieli w praktyczne narzędzia. Chodzi o takie prowadzenie zajęć, w którym uczniowie nie będą jedynie słuchać i zapamiętywać informacji. Mają mieć możliwość dyskutowania, współpracy, wspólnego podejmowania decyzji oraz angażowania się w sprawy związane ze szkołą i lokalną społecznością.
W ramach projektu mają również powstać materiały edukacyjne przeznaczone dla szkół i przedszkoli. Wsparcie nie będzie więc dotyczyć wyłącznie samego przedmiotu edukacja obywatelska.
Twórcy projektu chcą, aby umiejętności obywatelskie były rozwijane także w codziennym życiu szkoły. W praktyce może to oznaczać więcej pracy zespołowej, rozmów o problemach lokalnej społeczności czy angażowania uczniów w sprawy dotyczące ich najbliższego otoczenia.
Istotne mają być również dialog i inkluzywność. Uczeń ma mieć możliwość wyrażenia swojego zdania, wysłuchania innych i uczestniczenia w podejmowaniu decyzji. Takie podejście ma pomóc młodym ludziom zrozumieć, że aktywność obywatelska nie zaczyna się dopiero w dorosłym życiu. Można jej uczyć poprzez codzienne doświadczenia i realne uczestnictwo w życiu szkolnej społeczności.
"Edukacja Obywatelska dla Zmiany" pojawia się w momencie, gdy w polskich szkołach funkcjonuje już nowy przedmiot – edukacja obywatelska. Od roku szkolnego 2025/2026 zastąpił on wiedzę o społeczeństwie na określonych etapach kształcenia w szkołach ponadpodstawowych.
Projekt FRSE ma pomóc nauczycielom w praktycznej realizacji celów związanych z edukacją obywatelską. Jednym z ważnych tematów jest budowanie u młodych ludzi poczucia sprawczości i odpowiedzialności za wspólnotę. Znaczenie edukacji obywatelskiej podkreśla również ministra edukacji Barbara Nowacka.
„Edukacja Obywatelska dla Zmiany” będzie realizowana w ramach Programu Rozwój Lokalny, którego operatorem jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Projekt finansowany jest ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2021-2028. FRSE realizuje go wspólnie z norweskim partnerem – The European Wergeland Centre (EWC), organizacją zajmującą się m.in. edukacją na rzecz demokracji i praw człowieka.
Całe przedsięwzięcie ma potrwać do 2031 roku.
Źródło: gazetaprawna.pl




