Wakacyjna praca dziecka budzi niepewność rodziców. Prawo pozwala zarabiać od 15. roku życia

Zbliżają się wakacje – 2 miesiące odpoczynku dla dzieci i młodzieży. Podczas tych tygodni nie każdy ma plany wyjazdowe albo możliwość wakacji. Są też i tacy, którym po prostu zależy bardziej na oszczędnościach i niezależności niż na wyjeździe z rodziną czy przyjaciółmi.

Wiele nastolatków myśli o wakacyjnej pracy jako nie tylko formie dorobienia sobie do kieszonkowego. To dla niektórych forma ćwiczenia odpowiedzialności i samodzielności, a dla innych okazja do tego, by mieć swoje własne pieniądze, które w wieku nastoletnim mogą dać sporo wolności.

Nie każdy rodzic jednak wie, jakie w Polsce obowiązują przepisy dotyczące pracy. Z tego powodu część rodziców nie pozwala dzieciom na wakacyjną pracę przed ukończeniem 18. roku życia. Tymczasem własny zarobek bywa dla młodych ważnym krokiem ku niezależności – nieprzypadkowo mówi się, że gdy rodzice śledzą każde 5 zł wydane przez dziecko, ono nie ma żadnej wolności i nie uczy się gospodarowania budżetem.

Oto najważniejsze informacje dotyczące prawa do zatrudniania osób małoletnich w Polsce. Dzięki tej wiedzy wasze dziecko będzie mogło podjąć wakacyjną pracę. Zanim jednak nastolatek podpisze umowę, warto sprawdzić szczegóły – dobrze tłumaczy je tekst o tym, co prawo mówi o wakacyjnej pracy dla dziecka. Wbrew obiegowej opinii np. zbiór owoców nie jest dla młodocianych pracą dozwoloną.

Na umowie o pracę w Polsce mogą pracować osoby pełnoletnie oraz młodociane. Według prawa to osoby między 15. a 18. rokiem życia – jeśli więc dziecko po ukończeniu 15. roku życia ma chęć w wakacje dorobić sobie, jest legalna możliwość.

W Kodeksie pracy są jednak wyjątki w stosunku do osób młodocianych:

Jeśli do pracy chce iść osoba młodociana, czyli między 15. a 18. rokiem życia, aby wszystko było zgodne z prawem, należy wiedzieć kilka rzeczy. Żeby móc podjąć taką pracę, nastolatek musi mieć ukończoną w pełni szkołę podstawową (co najmniej 8-letnią) oraz dostać od lekarza zaświadczenie, że może wykonywać tę konkretną pracę.

Jeśli uczeń nie ukończył jeszcze podstawówki, ale spełnia warunek wieku, może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. To pewnego rodzaju umowa o przyuczeniu do wykonywania określonej pracy – wniosek wtedy musi złożyć rodzic dziecka lub opiekun prawny.

W przypadku młodszych dzieci warto wiedzieć, że do pracy mogą też iść nastolatki po ukończeniu 13. roku życia. W ich przypadku możliwa jest praca, ale wyłącznie w branżach: artystycznych, kulturalnych, sportowej i reklamowej, i to zawsze za zgodą rodziców oraz właściwego inspektora pracy.

W tym roku zmieniły się też przepisy co do minimalnych stawek, jakie może zarobić młodociana osoba w pracy np. wakacyjnej. Potwierdzają to ogłoszone podwyżki dla młodocianych pracowników za wakacyjną pracę. Stawki obowiązują od początku czerwca do 31 sierpnia 2026 i są zależne od wysokości przeciętnego wynagrodzenia w I kwartale 2026 roku. W tym roku stawki wynoszą:

W przypadku uczniów, którzy nie mają ukończonej podstawówki i pracują w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, obowiązuje 7 proc. przeciętnego wynagrodzenia. To oznacza 669,40 zł za miesiąc pracy na umowie o pracę.

Warto pamiętać, że wakacyjna praca może być dla młodej osoby nie tylko sposobem na zarobek, ale też ważnym doświadczeniem życiowym – uczy systematyczności, odpowiedzialności i planowania własnych wydatków. Pierwsza wypłata bywa świetnym pretekstem do edukacji finansowej, której wciąż brakuje w szkołach – nie bez powodu rodzice chcą tego przedmiotu w podstawówce, bo nauka finansów jest niezbędna.

Jednocześnie kluczowe jest, aby każda taka decyzja była podejmowana świadomie, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów oraz realnych możliwości dziecka.

Dobrze przeprowadzona rozmowa między rodzicem a nastolatkiem może pomóc znaleźć rozwiązanie, które będzie bezpieczne, legalne i jednocześnie wartościowe dla jego rozwoju. Pomóc w niej może ekonomia dla najmłodszych, czyli sztuka rozmawiania z dziećmi o pieniądzach, bo o budżecie i oszczędzaniu warto rozmawiać na długo przed pierwszą umową o pracę.

Źródło: kadry.infor.pl, sip.lex.pl