Dziecko zostawia ślad w sercu matki na całe życie. Badacze mówią o niezwykłym zjawisku

Nie znam chyba nikogo, kto choć raz nie usłyszał od jakiejś matki, że nosi swoje dzieci w sercu. To oczywiście metafora, odnosząca się do tego, że kobieta, która była w ciąży, już zawsze myśli o wszystkich swoich dzieciach – zarówno narodzonych, jak i nienarodzonych. Każde z nich kocha, darzy silnymi uczuciami i instynktownie otacza troską.

Nie każdy jednak wie, że to stwierdzenie ma również naukowe potwierdzenie i znajduje swoje uzasadnienie w biologii oraz medycynie. Kobieta w czasie ciąży jest połączona z dzieckiem za pomocą pępowiny i łożyska. Dzięki temu wszystko, co znajduje się w krwiobiegu matki, trafia również do rozwijającego się w jej macicy płodu.

To wyjątkowe połączenie sprawia, że komórki dziecka przenikają przez łożysko do organizmu matki i mogą trafiać do różnych narządów, takich jak tarczyca, wątroba, mózg czy właśnie serce. Ten niewidoczny gołym okiem związek między matką a dzieckiem zaczyna się więc dużo wcześniej, niż mogłoby się wydawać.

Proces ten działa również w drugą stronę – komórki matki przedostają się do rozwijającego się płodu. W biologii zjawisko to nazywa się mikrochimeryzmem. Oznacza ono obecność niewielkiej liczby komórek dziecka, posiadających inne DNA niż organizm matki, w jej krwiobiegu i narządach. Badania pokazują, że komórki dziecka mogą pozostawać w organizmie mamy przez wiele lat, a nawet do końca jej życia.

Co ciekawe, mogą mieć zarówno pozytywne, jak i negatywne działanie. Naukowcy zauważyli, że wspierają regenerację serca po zawale, ale jednocześnie organizm może potraktować je jako zagrożenie, co bywa wiązane z rozwojem chorób autoimmunologicznych.

O mikrochimeryzmie bardzo ciekawie napisała w mediach społecznościowych Agnieszka Szuster-Ciesielska, badaczka i profesorka w Katedrze Wirusologii i Immunologii Instytutu Nauk Biologicznych UMCS w Lublinie.

"Powiem szczerze, ilekroć tłumaczę ten temat studentom, widzę, że robi na nich wrażenie. A jest to jedna z tych rzeczy w immunologii, o których powinno się mówić więcej, bo dotyczy dosłownie każdej kobiety, która kiedykolwiek była w ciąży. Nawet jeśli ciąża skończyła się bardzo wcześnie i nie zakończyła się porodem" – napisała wykładowczyni.

I dodała: "O co chodzi w skrócie. Otóż podczas każdej ciąży, już od około siódmego tygodnia, przez łożysko przedostają się w obie strony nie tylko cząsteczki, ale całe żywe komórki. Z dziecka do matki i z matki do dziecka. I co najbardziej zdumiewające, część z tych komórek zostaje w organizmie matki nie na kilka dni, nie na kilka miesięcy, tylko na całe dekady. Zjawisko to nazwano mikrochimeryzmem, od imienia mitologicznej Chimery, stworu złożonego z kawałków różnych zwierząt. Każda matka jest w sensie biologicznym taką łagodną chimerą".

To, że mikrochimeryzm dotyczy każdej ciąży – także tej zakończonej przedwcześnie – nadaje nowe znaczenie doświadczeniu straty. Wiele kobiet wie, że poronienie zostawia ślad w psychice matki na długie lata, a opisywane przez naukowców zjawisko pokazuje, że ten ślad bywa również czysto biologiczny i pozostaje w ciele.

Jak pokazują badania, komórki te mogą bytować w organizmie kobiety przez dziesiątki lat. Zdarzały się przypadki, w których odnajdywano je nawet po śmierci matki. U jednej z badanych, 94-letniej kobiety, odkryto w mózgu komórki z męskim DNA należące do jej syna – przetrwały w jej ciele niemal sto lat.

Szuster-Ciesielska opowiedziała również o odwrotnym zjawisku, czyli komórkach matki obecnych w organizmie dziecka.

"Praca opublikowana w Science w 2008 roku pokazała, że komórki matczyne, które trafiają do płodu, uczą jego rozwijający się układ odpornościowy tolerować obce antygeny. Inaczej mówiąc, mama dosłownie wpisuje w nas pierwszą lekcję immunologicznej tolerancji" – opisuje badaczka. Naukowcy przypuszczają również, że komórki dziecka pozostające w organizmie matki pełnią funkcję regeneracyjną.

"Badania na myszach (a także obserwacje u ludzi) pokazują, że komórki płodowe gromadzą się w miejscach zawału mięśnia sercowego u matki i tam uczestniczą w odbudowie kardiomiocytów (komórek serca). Można powiedzieć, że dziecko, jeszcze będąc płodem, zostawia mamie swoiste rezerwy regeneracyjne. Na czarną godzinę".

Mikrochimeryzm to niejedyny dowód na to, jak głęboko ciąża przeobraża organizm kobiety. Również stan zdrowia mamy w czasie ciąży potrafi zaważyć na rozwoju dziecka – wyniki badań nie zostawiły wątpliwości, że niektóre schorzenia ciężarnej mają odległe konsekwencje dla układu nerwowego maluszka. To pokazuje, że połączenie matki i dziecka jest dwukierunkowe i działa na wielu poziomach jednocześnie.

Na końcu swojego obszernego wpisu wykładowczyni dodaje: "Pisząc to, myślę, że może to także zmienia sposób, w jaki patrzymy na związek matka-dziecko. Bo to nie jest tylko więź emocjonalna i pamięć. To jest też związek biologiczny, który zostaje w ciele dosłownie. Mówiąc o tym, że 'noszę je w sercu', kobieta nie wypowiada metafory. Tak jest naprawdę".

To chyba najpiękniejsze podsumowanie niezwykłej więzi, jaka pod względem biologicznym łączy matkę i dziecko. A przecież poza tym istnieje jeszcze codzienna bliskość, troska, poczucie bezpieczeństwa i bezwarunkowa miłość, które budują relację przez całe życie. Widać to choćby w tym, jak trudno bywa utrzymać dobrą więź mamy z córką przez kolejne etapy dorastania – ta relacja wymaga nieustannej pracy obu stron.

Nie pomaga w tym fakt, że matka najczęściej krytykowana osoba bywa oceniana praktycznie od pierwszego dnia ciąży. A jednak właśnie dlatego słowa o noszeniu dzieci w sercu nabierają wyjątkowego znaczenia i są idealnym podsumowaniem tego, czym naprawdę jest macierzyństwo.

Źródło: facebook.com, pbkom.eu, journals.plos.org, science.org, ahajournals.org