rudowłosa dziewczynka uśmiecha się na łące
Rude osoby przez lata były uważane za wyjątkowe z powodu swojego rzadkiego koloru włosów. fot. Ron Lach/Pexels

Kolor włosów u człowieka jest cechą dziedziczoną genetycznie, a jego różnorodność wynika z kombinacji wielu genów. Najnowsze badania sugerują, że rzadkie niegdyś rude włosy mogą dziś pojawiać się częściej niż w przeszłości. Naukowcy przeanalizowali DNA sprzed tysięcy lat i zauważyli wyraźne zmiany w częstości występowania tej cechy.

REKLAMA

Naukowcy zbadali ludzkie DNA na przestrzeni wieków

Kolor włosów dziecka jest cechą dziedziczoną genetycznie, a jego wystąpienie zależy od kombinacji genów przekazanych przez rodziców. Rude włosy należą do najrzadszych wariantów, co sprawia, że ich pojawienie się u nowo narodzonego dziecka jest stosunkowo wyjątkowe. Choć przez lata uważano je za stabilną i rzadką cechę, najnowsze badania sugerują, że ich częstotliwość w populacji może się zmieniać.

Najnowsze badania grupy naukowców, opublikowane w czasopiśmie "Nature", wskazują, że w porównaniu do starożytności współcześnie obserwuje się większy odsetek osób o rudych włosach. Dr Alek Akbari i prof. David Reich z Uniwersytetu Harvarda przeanalizowali DNA 16 tysięcy osób żyjących w starożytności oraz prawie 6 tysięcy współcześnie żyjących ludzi.

Wyniki pokazały, że liczba osób rudowłosych stopniowo rośnie od około 10 tysięcy lat. Zauważono, że zmiany genetyczne w Europie, na Bliskim Wschodzie, Kaukazie oraz w części Azji i Afryki Północnej sprawiły, iż z biegiem czasu coraz więcej dzieci rodzi się z rudymi włosami. Co istotne, proces ten wiązany jest z przemianami cywilizacyjnymi, w tym rozwojem rolnictwa.

Wraz z przejściem od trybu zbieracko-łowieckiego do rolniczego wzrosła liczba ludności, zmieniła się dieta i warunki życia, co mogło wpływać na zmiany genetyczne – również te odpowiadające za kolor włosów i jasną karnację. Badacze zidentyfikowali aż 479 wariantów genetycznych, które w ciągu 10 tysięcy lat uległy zmianom.

Jak podaje rfm24.pl: "[...] wśród nich znalazły się nie tylko geny odpowiadające za kolor włosów, ale również te zmniejszające ryzyko cukrzycy, łysienia czy reumatoidalnego zapalenia stawów, a także zwiększające odporność na niektóre choroby zakaźne, takie jak trąd czy HIV".

Wyniki badań mogą zmienić profilaktykę chorób

Naukowcy próbują wyjaśnić, dlaczego gen odpowiedzialny za rude włosy utrwala się w populacji i dlaczego obserwuje się jego stopniowy wzrost. Jedna z hipotez zakłada, że może mieć to związek z syntezą witaminy D – osoby o jaśniejszej karnacji i rudych włosach mogą ją potencjalnie produkować bardziej efektywnie, co mogło stanowić przewagę adaptacyjną w regionach o mniejszym nasłonecznieniu, takich jak północna Europa.

Obecnie szacuje się, że rude włosy ma około 1-2 proc. światowej populacji, jednak jest to odsetek wyższy niż w przeszłości. Naukowcy przewidują, że jeśli obecne tendencje się utrzymają, liczba osób rudowłosych może nadal stopniowo rosnąć. Wskazują również, że współczesne tempo zmian cywilizacyjnych może wpływać na szybsze procesy ewolucyjne człowieka.

Badacze planują kontynuować prace nad analizą zmian genetycznych. Ich celem jest lepsze zrozumienie czynników wpływających na zdrowie człowieka i rozwój chorób, co w przyszłości może pomóc w dokładniejszej ocenie ryzyka, profilaktyce oraz opracowywaniu nowych terapii.