grafika na której młoda dziewczyna rozmawia z chatbotem
Młodzi zastępują emocjonalne rozmowy z bliskimi konwersacją z AI. fot. wygenerowane przez AI

Sztuczna inteligencja przestaje być tylko narzędziem do pracy i wyszukiwania informacji. Coraz więcej osób zwierza się chatbotom z problemów, lęków i sekretów, z którymi nie zawsze potrafi pójść do najbliższych. Niepokojące wyniki badania pokazują, że AI może wkrótce stać się dla wielu ludzi powiernikiem, któremu ufają bardziej niż drugiemu człowiekowi.

REKLAMA

W cyfrowym świecie korzystamy z ułatwień

Sztuczna inteligencja, dostępna dla każdego, kto ma urządzenie z dostępem do internetu, mocno zmieniła naszą rzeczywistość. Dziś wiele osób korzysta z aplikacji AI tak, jak jeszcze niedawno korzystaliśmy z "wujka Google", którego pokolenie milenialsów pytało właściwie o wszystko.

Zetki i Alfy coraz częściej zwracają się do sztucznej inteligencji z najróżniejszymi pytaniami, a w ich ślady idą także starsze pokolenia. Chatboty instalowane na telefonach i komputerach służą już nie tylko do wyszukiwania informacji. Można z nimi rozmawiać praktycznie o wszystkim.

Narzędzia oparte na AI są proste, intuicyjne i dla wielu osób stanowią wygodne wsparcie w nauce, pracy czy codziennych obowiązkach. Wielokrotnie pisaliśmy jednak, że korzystanie z nich wiąże się również z ryzykiem. Sztuczna inteligencja nie zawsze podaje rzetelne informacje, dlatego trzeba zachować krytyczne myślenie i weryfikować odpowiedzi, zamiast bezgranicznie ufać temu, co przedstawia chatbot.

Jest jednak jeszcze jeden aspekt tego zjawiska. Wiele osób traktuje AI jak powiernika, któremu zwierza się ze swoich problemów, obaw i osobistych rozterek. Niektórzy piszą do chatbotów jak do przyjaciół, obdarzają je zaufaniem porównywalnym z tym, jakim darzą terapeutów, a nawet wchodzą z nimi w relacje o charakterze romantycznym.

Ostatnio w mediach pojawił się raport z ogólnopolskiego badania "Relacje w czasach AI". Jego wyniki pokazują nie tylko pewne mechanizmy społeczne, ale również zmiany, które zaczynają wpływać na relacje między rodzicami a dziećmi.

Badanie przeprowadzono wśród 3423 dorosłych osób, 562 par rodziców i nastolatków (w każdej parze uczestniczył jeden rodzic i jeden nastolatek z tego samego gospodarstwa domowego), a także na podstawie 80 wywiadów pogłębionych.

AI nam pomaga w domu i pracy, ale też w pracy z emocjami

Z danych wynika, że Polacy coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję nie tylko do zdobywania informacji, ale również do konkretnych zadań. 63,3 proc. badanych wyszukuje za jej pomocą informacje, 41,3 proc. sprawdza kwestie zdrowotne, a 37,5 proc. tłumaczy zagadnienia językowe.

Równocześnie aż 30,6 proc. dorosłych użytkowników deklaruje, że korzysta z AI w innym celu: nie tylko zleca jej zadania, ale prowadzi z nią rozmowy na poziomie emocjonalnym i osobistym. Wśród osób dzielących się z chatbotami prywatnymi sprawami najczęściej wskazywanym powodem była możliwość rozmowy bez obawy przed oceną i krytyką (33,9 proc.). Istotne znaczenie miały również dostępność o każdej porze (31,8 proc.) oraz możliwość poruszania tematów uznawanych społecznie za wstydliwe (31,6 proc.).

Podczas wywiadów pogłębionych uczestnicy badania opowiadali, że aplikacje pomagają im uporządkować myśli i lepiej zrozumieć własne emocje. Niektórzy korzystali z nich również w sytuacjach kryzysowych, traktując chatbot jako doraźne źródło wsparcia.

Nie oznacza to jeszcze, że sztuczna inteligencja zastępuje ludziom najbliższe osoby. Główny wniosek z badania jest taki, że niezależnie od pokolenia podstawą poczucia bezpieczeństwa pozostają rodzina i sprawdzeni przyjaciele. Nie zmienia to jednak faktu, że coraz więcej osób otwiera się na budowanie emocjonalnej więzi z AI.

Może mieć to związek z innym zjawiskiem, na które zwracają uwagę autorzy raportu: samotnością i lękiem, szczególnie silnymi wśród młodych dorosłych. Chatboty mogą w pewnym stopniu odpowiadać na potrzebę rozmowy i bliskości, której brakuje części użytkowników.

Poczucie samotności najczęściej deklarowały Zetki (44,7 proc.) oraz milenialsi (38,1 proc.). W starszych pokoleniach zjawisko to nie było aż tak nasilone. To również generacje, które przez większą część życia budowały relacje w świecie bez powszechnego dostępu do AI i nie korzystają z tych narzędzi w takim stopniu jak młodsi.

Epidemia samotności wśród młodych

Co ciekawe, portal Infor.pl zwraca uwagę na jeszcze jeden istotny wniosek z badania:

"Badanie wykazało ponadto, że 55,7 proc. dorosłych przewiduje zacieranie się w najbliższych latach granicy między relacją z człowiekiem a relacją z AI, a 51,7 proc. uważa, że budowanie silnej więzi emocjonalnej z AI wymaga regulacji prawnych. Ponad dwie trzecie badanych (67,4 proc.) wyraziło niepokój, że ludzie będą zastępować relacje międzyludzkie kontaktem z algorytmami".

To, co jeszcze niedawno mogło wydawać się ciekawostką technologiczną, dziś staje się coraz bardziej widocznym zjawiskiem społecznym. Sztuczna inteligencja nie musi już tylko odpowiadać na pytania czy pomagać w codziennych zadaniach. Dla części osób staje się kimś, komu łatwiej powiedzieć o swoich lękach, wstydzie i problemach niż najbliższym czy nawet specjaliście takiemu jak terapeuta.

I właśnie to powinno dać nam do myślenia, szczególnie w kontekście relacji z nastolatkami. Bo jeśli młody człowiek woli zwierzyć się chatbotowi niż rodzicowi, warto zastanowić się nie tylko nad tym, jak korzysta z technologii, ale przede wszystkim nad tym, czy w domu ma przestrzeń, w której może zostać wysłuchany bez oceniania, krytyki i bagatelizowania swoich problemów.

Źródło: edukacja.infor.pl, dbamomojzasieg.pl, media.pzu.pl