Jeszcze niedawno edukacja domowa biła rekordy. Teraz coraz więcej uczniów z niej rezygnuje

Jeszcze niedawno wydawało się, że edukacja domowa będzie z roku na rok przyciągać coraz więcej rodzin. Szczególnie po pandemii zainteresowanie tą formą nauki gwałtownie wzrosło. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Z danych Ministerstwa Edukacji Narodowej udostępnionych Fundacji Edukacji Domowej wynika, że po latach dynamicznego rozwoju nastąpił spadek liczby uczniów. Czy to oznacza, że rodzice zaczynają wracać do tradycyjnych szkół?

Według danych MEN na 30 września 2026 roku w edukacji domowej uczyło się 54 788 uczniów. Rok wcześniej, we wrześniu 2025 roku, było ich 59 187. Oznacza to spadek o 4399 osób, czyli około 7,4 proc. To wyraźna zmiana, szczególnie jeśli przypomnimy sobie, jak szybko edukacja domowa rozwijała się jeszcze kilka lat temu.

Dla porównania, w roku szkolnym 2021/2022 z tej formy nauki korzystało około 23 tysiące uczniów. W kolejnych latach ich liczba przekroczyła 60 tysięcy.

Co ciekawe, jeszcze w styczniu 2026 roku dane wskazywały na niewielki wzrost zainteresowania edukacją domową. Uczyło się wówczas w ten sposób 63 307 osób, czyli o 390 więcej niż rok wcześniej. Najnowsze statystyki pokazują więc, że dotychczasowy trend wzrostowy nie tylko wyhamował, ale przynajmniej na początku obecnego roku szkolnego zmienił kierunek.

Fundacja Edukacji Domowej zwraca uwagę, że spadek liczby uczniów nie musi oznaczać, że ta forma nauki przestała odpowiadać polskim rodzinom. Przyczyn może być kilka. Jedną z nich są zmiany demograficzne, czyli malejąca liczba dzieci w poszczególnych rocznikach. Znaczenie mogą mieć również indywidualne potrzeby uczniów oraz organizacja nauki.

Warto też zauważyć, że sytuacja nie wygląda jednakowo na wszystkich etapach edukacji. Według fundacji liczba dzieci korzystających z edukacji domowej w szkołach podstawowych i zerówkach pozostaje stosunkowo stabilna. Większe zmiany dotyczą szkół ponadpodstawowych, w tym liceów.

Nie można jednak na podstawie samych statystyk stwierdzić, że ponad 4 tysiące dzieci wróciło do tradycyjnych klas. W zestawieniu uwzględniono bowiem również uczniów kończących edukację oraz tych, którzy dopiero rozpoczynają naukę w tym systemie.

Jednym z czynników, które mogą wpływać na decyzje rodzin, są zasady organizacji egzaminów klasyfikacyjnych. Uczniowie realizujący obowiązek szkolny poza szkołą muszą co roku przystępować do egzaminów pozwalających uzyskać promocję do kolejnej klasy. Ministerstwo Edukacji Narodowej podkreśla, że egzaminy te powinny odbywać się stacjonarnie. Zasada obowiązuje również w roku szkolnym 2026/2027.

Od 1 września 2027 roku zaczną obowiązywać bardziej szczegółowe przepisy dotyczące ich organizacji, wskazujące między innymi na konieczność obecności komisji egzaminacyjnej i przeprowadzenia egzaminu w szkole, do której zapisany jest uczeń. Przewidziano szczególne rozwiązania dla osób, które ze względu na stan zdrowia lub niepełnosprawność nie mogą zdawać egzaminów w placówce.

Dla rodzin, które wybrały szkołę znajdującą się daleko od miejsca zamieszkania, konieczność osobistego stawienia się na egzaminach może stanowić utrudnienie. Fundacja wskazuje ten czynnik jako jedną z możliwych przyczyn zmian, choć nie ma danych potwierdzających, ilu rodziców rzeczywiście podjęło z tego powodu inną decyzję.

Na takie wnioski jest jeszcze za wcześnie. Choć wrześniowe dane pokazują spadek liczby uczniów, edukacja domowa nadal pozostaje ważną alternatywą dla tradycyjnego modelu nauczania. Dla wielu rodzin oznacza możliwość dostosowania tempa pracy do potrzeb dziecka, większą elastyczność i naukę bez codziennego uczestniczenia w lekcjach. Nie dla wszystkich jest jednak rozwiązaniem idealnym.

Edukacja domowa wymaga dobrej organizacji, samodzielności ucznia i odpowiedniego wsparcia ze strony dorosłych. W przypadku niektórych dzieci lepiej sprawdza się nauka w grupie rówieśniczej i codzienny kontakt z nauczycielami. Dopiero kolejne dane pokażą, czy obecny spadek jest początkiem dłuższego trendu, czy jedynie przejściową zmianą.

Źródło: Strefa Edukacji, Fundacja Edukacji Domowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej