
Mąka na podłodze, jajko rozbite obok miski, córka oblizująca łyżkę, którą za chwilę znów zanurza w cieście. Gotowanie z małym dzieckiem wygląda jak kontrolowana katastrofa. A mimo to robię to coraz częściej — odkąd zobaczyłem, co pokazują badania.
Co mówi badanie o gotowaniu z dziećmi?
Zanim uwierzyłem, że bałagan jest tego wart, sprawdziłem, czy stoją za tym jakieś twarde dane. W eksperymencie opisanym w czasopiśmie „Appetite” czterdzieścioro siedmioro dzieci w wieku od sześciu do dziesięciu lat zjadło obiad, który w jednej grupie przygotowały razem z rodzicem, a w drugiej — sam rodzic. Dzieci, które gotowały, zjadły więcej, a różnica była największa przy warzywach i sałatce. To niewielkie badanie, z jednym posiłkiem i finansowane przez firmę spożywczą, więc traktuję je ostrożnie. Ale zbyt dobrze pasowało do tego, co sam widzę przy stole, żeby je zignorować.
Dlaczego dziecko zjada to, co samo zrobi?
Wydaje mi się, że chodzi o poczucie sprawstwa. Marchewka, którą dziecko samo umyło i wrzuciło na patelnię, przestaje być „obcym” jedzeniem narzuconym przez dorosłego, a staje się jego dziełem. Przy okazji dziecko oswaja się z zapachem, fakturą i wyglądem produktu, zanim w ogóle trafi on na talerz, co obniża naturalną nieufność wobec nowości. To zresztą jedna z zasad, które zmieniają podejście niejadka — mniej walki, więcej współudziału.
Jak gotować z dzieckiem, żeby nie zwariować?
Klucz to dobrać zadanie do wieku i odpuścić sobie ideał czystej kuchni. Wychodzę z założenia, że gotowanie uczy dziecko samodzielności, więc bałagan jest wliczony w cenę. U nas podział ról wygląda mniej więcej tak:
Najtrudniejsze okazało się nie uczenie dzieci, tylko powstrzymanie się od poprawiania każdego ich ruchu. Krzywa kromka posmarowana samodzielnie smakuje dziecku lepiej niż idealna zrobiona przeze mnie.
Co najłatwiej ugotować razem?
Na początek polecam dania, w których widać kolor i szybko widać efekt. Świetnie sprawdzają się proste warzywa na patelnię w dziesięć minut, domowa pizza, do której każdy dokłada własne dodatki, albo sałatka, którą dziecko „komponuje” jak artysta. Chodzi o to, żeby efekt pojawił się, zanim dziecku skończy się cierpliwość — a przy okazji żeby na talerzu wylądowało coś zielonego.
Czego oduczyłem się przy stole?
Największą zmianą było odpuszczenie presji. Kiedyś namawiałem, tłumaczyłem, czasem lekko przymuszałem — i działało to dokładnie odwrotnie. Dziś wiem, czego nie mówić przy niejadku, i zamiast komentować, ile zjadł, po prostu zapraszam go do gotowania. Wspólna kuchnia robi dla apetytu więcej niż najlepiej dobrane argumenty.
Jest i całkiem przyziemny bonus. Gotowanie w domu daje kontrolę nie tylko nad tym, co dziecko je, ale i nad budżetem — a ten przy dzisiejszych cenach bywa nerwowy. Wystarczy spojrzeć na ceny masła przed świętami, żeby docenić, że wspólny obiad z prostych składników bywa tańszy i zdrowszy niż gotowe dania na szybko.
Nie twierdzę, że po każdym wspólnym gotowaniu moje dzieci rzucają się na brokuły. Czasem kończy się tak, że zjadają trzy kęsy i uciekają od stołu. Ale nawet wtedy coś zostaje: nauczyły się czegoś nowego, spędziliśmy razem pół godziny bez ekranów, a kuchnia na chwilę była najważniejszym miejscem w domu. Mąkę i tak trzeba było zetrzeć — ale to akurat najmniejszy problem.Z czasem wspólne gotowanie stało się u nas rytuałem. W niedzielne poranki robimy naleśniki — ośmiolatek miesza ciasto, czterolatka dobiera dodatki, a ja stoję przy patelni i udaję, że to ja tu rządzę. To pół godziny, na które dzieci czekają bardziej niż na niejeden prezent, i jeden z niewielu momentów w tygodniu, gdy nikomu nigdzie się nie spieszy. I chyba właśnie o to chodzi: nie o to, żeby wychować małych kucharzy, tylko żeby zwykły domowy obowiązek zamienić w coś, co naprawdę robimy razem.