Przed świętami znów kupimy górę zabawek. A badania mówią, że dziecku wystarczy mniej

Zacząłem od sprawdzenia, czy to tylko moje wrażenie. W badaniu naukowców z Uniwersytetu w Toledo trzydzieścioro sześcioro małych dzieci bawiło się na zmianę w dwóch sytuacjach: raz miały do dyspozycji cztery zabawki, raz szesnaście. Przy czterech bawiły się każdą dłużej i na więcej sposobów — były skupione i bardziej twórcze. Przy szesnastu skakały od jednej do drugiej. To niewielkie badanie na maluchach w warunkach laboratoryjnych, więc nie rozstrzyga wszystkiego, ale dokładnie pokrywa się z tym, co widzę u własnych dzieci.

Nadmiar wyboru rozprasza nie tylko dorosłych. Kiedy wokół dziecka leży góra zabawek, żadna nie zdąży go naprawdę wciągnąć, bo za chwilę przyciąga wzrok następna. Dopiero gdy opcji jest mniej, dziecko wchodzi w zabawę głębiej i samo wymyśla, co dalej. Nie bez powodu mówi się, że dziecko ma za dużo zabawek częściej, niż nam się wydaje — a mniejsza ich liczba bywa dla niego prezentem, nie karą.

Najciekawsze zaczyna się w momencie, którego rodzice boją się najbardziej — kiedy dziecko mówi, że się nudzi. U nas to właśnie wtedy z pudełka po butach powstaje statek, a koc zamienia się w jaskinię. Okazuje się, że nuda daje dzieciom przestrzeń, żeby same coś wymyśliły, zamiast czekać na gotową rozrywkę. Przestałem rzucać się z propozycją, ledwie usłyszę „nudzę się”.

Zamiast dokładać, zacząłem chować. Część zabawek wylądowała w pudle w piwnicy i co kilka tygodni je wymieniamy — stare wracają jak nowe, a dzieci witają je z radością. Dużo lepiej od kolejnego zestawu sprawdzają się też aktywności, które wspierają kreatywność: wspólne gotowanie, budowanie z kartonów, zwykłe wyjście do lasu. To nie kosztuje prawie nic, a zostaje w pamięci dłużej niż plastik.

Najtrudniej jest teraz, przed świętami, kiedy sklepy kuszą z każdej strony, a coraz większe zestawy klocków trafiają na przeceny. Łatwo ulec i wrzucić do koszyka „jeszcze to jedno”. Staram się pamiętać, że pod choinką liczy się nie liczba paczek, tylko to, czy dziecko naprawdę się nimi pobawi.

Nie znaczy to, że niczego nie kupuję. Kupuję mniej i z większą rozwagą, a do tego bez wstydu sięgam po używane zabawki z lumpeksu — dziecku jest zupełnie obojętne, czy klocki są z pudełka, czy z drugiej ręki, a mojemu sumieniu i portfelowi lżej.

Z perspektywy roku widzę, że nasz najcenniejszy sprzęt do zabawy to kilka ulubionych zabawek, trochę pustego czasu i zgoda na to, żeby dziecko się czasem ponudziło. Reszta to głównie hałas — i to dosłownie, kiedy w nocy nadeptuję na porzucony klocek, którego nikt nie dotknął od miesięcy.Osobny front to dobre intencje rodziny. Dziadkowie, ciocie, chrzestni — każdy chce dołożyć coś od siebie i nagle po jednych urodzinach dziecko dostaje pięć nowych zabawek naraz. Nauczyłem się mówić o tym wprost, zanim zrobią zakupy: podpowiadam jedną konkretną rzecz albo proponuję wspólne wyjście zamiast prezentu. Na początku czułem się niezręcznie, ale większość bliskich przyjmuje to z ulgą — bo sami nie wiedzą, co jeszcze kupić dziecku, które ma już wszystko.

Jest w tym też bardzo przyziemny zysk. Mniej zabawek to mniej sprzątania, mniej awantur o porządek i mniej rzeczy, które trzeba ogarniać. Kiedy w pokoju zostaje tylko to, czym dziecko realnie się bawi, ono samo szybciej uczy się odkładać swoje rzeczy na miejsce. Wieczorne sprzątanie, które kiedyś ciągnęło się pół godziny, teraz zajmuje kilka minut — i znacznie rzadziej kończy się moim podniesionym głosem.Nie namawiam przy tym nikogo do rodzicielskiego minimalizmu dla samej zasady. Chodzi raczej o prostą obserwację, którą warto zrobić, zanim kupi się dziecku coś nowego: czy to na pewno doda mu więcej zabawy — czy tylko więcej rzeczy, na które będę nadeptywał po ciemku.