Sąd Najwyższy odrzucił skargę rodziców. Dziecko zostaje w rodzinie zastępczej

Sprawa dotyczyła trzech połączonych postępowań, w tym postępowania wszczętego z urzędu w sprawie ograniczenia rodzicom władzy rodzicielskiej oraz umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej.

Sąd Okręgowy w Koninie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie sądu rejonowego. Rodzice nie zgodzili się z takim obrotem spraw i postanowili dochodzić swoich racji przed Sądem Najwyższym.

Ponieważ w tego rodzaju sprawach nie przysługuje skarga kasacyjna, zdecydowali się na inne rozwiązanie. Złożyli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia sądu drugiej instancji. Liczyli, że w ten sposób uda im się zakwestionować wcześniejsze rozstrzygnięcie.

Sąd Najwyższy nie uwzględnił jednak ich argumentacji i odrzucił skargę. Wyjaśnił, że w postępowaniu nieprocesowym można domagać się stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia sądu drugiej instancji kończącego sprawę, ale tylko po spełnieniu określonych warunków.

Istotne jest przede wszystkim to, czy orzeczenie wyrządziło stronie szkodę oraz czy nie było możliwości jego zmiany lub uchylenia za pomocą innych dostępnych środków prawnych. W ocenie SN rodzice nie wykazali, że taka możliwość nie istniała. W swojej skardze skupili się przede wszystkim na tym, że nie przysługuje im skarga kasacyjna. To jednak nie wystarczyło.

Sąd Najwyższy podkreślił, że katalog środków prawnych nie kończy się na skardze kasacyjnej i skardze o wznowienie postępowania. Istnieją również inne rozwiązania, które pozwalają ingerować w prawomocne rozstrzygnięcia.

Jednym z najważniejszych przepisów w tej sprawie okazał się art. 577 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z nim sąd opiekuńczy może zmienić albo uchylić nawet prawomocne postanowienie, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której dotyczy postępowanie.

Ma to szczególne znaczenie w sprawach rodzinnych. Sytuacja dziecka i jego najbliższych może się bowiem zmieniać. Okoliczności, które były podstawą wcześniejszej decyzji sądu, nie zawsze pozostają aktualne przez kolejne miesiące czy lata.

Jeżeli pojawią się nowe fakty, które wskazują, że dotychczasowe rozstrzygnięcie nie służy już dobru dziecka, można zwrócić się do sądu opiekuńczego o jego zmianę lub uchylenie. Właśnie dlatego Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Koninie nie było orzeczeniem, którego uczestnicy nie mogli w żaden sposób podważyć.

W konkluzji orzeczenia prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego Joanna Misztal-Konecka wskazała, że możliwość zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia w sprawach dotyczących kontaktów z dzieckiem i władzy rodzicielskiej wyklucza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem takiego orzeczenia.

Oznacza to, że sam brak możliwości wniesienia skargi kasacyjnej nie otwiera automatycznie drogi do skorzystania z innego nadzwyczajnego środka prawnego. Rodzice muszą uwzględnić, że w sprawach opiekuńczych prawo przewiduje odrębny mechanizm reagowania na zmieniającą się sytuację dziecka.

Do sprawy odniosła się również Małgorzata Woźniak, adwokat, która w opinii dla "Rzeczpospolitej" zwróciła uwagę na praktyczne konsekwencje stanowiska Sądu Najwyższego.

Jak podkreśliła, samo istnienie art. 577 k.p.c. nie oznacza, że rodzice mają łatwą drogę do zakwestionowania wcześniejszego rozstrzygnięcia. Przepis nie tworzy kolejnej instancji sądowej i nie służy automatycznemu naprawianiu ewentualnych błędów popełnionych podczas wcześniejszego postępowania. Najważniejsze jest wykazanie, że zmieniły się okoliczności, a przedstawione nowe dowody uzasadniają ponowne przyjrzenie się sprawie.

W praktyce rodzice powinni więc koncentrować się na aktualnej sytuacji dziecka i pokazać sądowi, dlaczego dotychczasowe rozwiązanie nie odpowiada już jego potrzebom.

To istotna różnica: wniosek o zmianę postanowienia nie jest tym samym co próba udowodnienia, że wcześniejszy sąd popełnił błąd.

Źródło: rp.pl