Wszyscy znamy początek hymnu Polski. A potrafisz zaśpiewać wszystkie zwrotki?

"Mazurek Dąbrowskiego" to jeden z naszych najważniejszych symboli narodowych. Uczymy się go już w przedszkolu, a później wielokrotnie śpiewamy na różnych uroczystościach. Mimo to zazwyczaj najlepiej pamiętamy pierwszą zwrotkę i refren. Kolejne, pełne historycznych odniesień i nieużywanych dziś słów, mogą okazać się znacznie trudniejsze do odtworzenia z pamięci – mimo że oficjalny tekst hymnu liczy tylko cztery zwrotki.

Historia "Mazurka Dąbrowskiego" sięga 1797 roku. Józef Wybicki napisał wówczas "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech", która miała dodawać otuchy polskim żołnierzom walczącym u boku generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Polska znajdowała się wtedy pod zaborami, a pieśń wyrażała nadzieję na odzyskanie niepodległości. Z czasem stała się jednym z najważniejszych utworów patriotycznych, a w 1927 roku została oficjalnie uznana za hymn państwowy.

Co ciekawe, pierwotna wersja pieśni miała sześć zwrotek, a jej słowa różniły się od tych, które śpiewamy obecnie. Dziś obowiązujący tekst jest określony w ustawie o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej.

Oto pełna wersja "Mazurka Dąbrowskiego", zgodna z oficjalnym tekstem hymnu.

Pierwsza zwrotka

Jeszcze Polska nie zginęła, Kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, Szablą odbierzemy.

Refren

Marsz, marsz Dąbrowski, Z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem Złączym się z narodem.

Druga zwrotka

Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, Będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, Jak zwyciężać mamy.

Refren

Marsz, marsz Dąbrowski, Z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem Złączym się z narodem.

Trzecia zwrotka

Jak Czarnecki do Poznania Po szwedzkim zaborze, Dla ojczyzny ratowania Wrócim się przez morze.

Refren

Marsz, marsz Dąbrowski, Z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem Złączym się z narodem.

Czwarta zwrotka

Już tam ojciec do swej Basi Mówi zapłakany – Słuchaj jeno, pono nasi Biją w tarabany.

Refren

Marsz, marsz Dąbrowski, Z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem Złączym się z narodem.

Choć słowa hymnu znamy od dzieciństwa, nie zawsze zastanawiamy się nad ich znaczeniem. Tymczasem niemal każda zwrotka nawiązuje do ważnych postaci i wydarzeń z historii Polski.

Jan Henryk Dąbrowski był generałem i twórcą Legionów Polskich we Włoszech. To właśnie do niego zwracają się słowa refrenu. Bonaparte to oczywiście Napoleon Bonaparte, francuski dowódca, z którym Polacy wiązali nadzieje na odzyskanie niepodległości. Z kolei Czarnecki, którego nazwisko pojawia się w trzeciej zwrotce, to Stefan Czarniecki, jeden z dowódców wojsk polskich podczas potopu szwedzkiego.

A czym są tarabany, o których mowa w ostatniej zwrotce? To duże bębny wojskowe, używane między innymi podczas przemarszów żołnierzy. Ich dźwięk miał zwiastować nadejście wojska.

Oryginalna "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech" zawierała sześć zwrotek. Wśród pominiętych fragmentów znajdowały się między innymi odniesienia do zaborców oraz Tadeusza Kościuszki i bitwy pod Racławicami.

Na przestrzeni lat zmieniła się również kolejność niektórych zwrotek i brzmienie poszczególnych słów. W pierwotnej wersji pieśń zaczynała się od słów "Jeszcze Polska nie umarła", a nie "Jeszcze Polska nie zginęła". Ostatecznie przyjęto czterozwrotkową wersję, którą znamy dzisiaj.

Zbliżające się Święto Niepodległości to dobra okazja, by przypomnieć sobie cały tekst i spróbować zaśpiewać go wspólnie z dziećmi.

Źródło: Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 299, załącznik nr 4. Kancelaria Prezydenta RP – "Hymn Rzeczypospolitej Polskiej", Zintegrowana Platforma Edukacyjna – "Historia Mazurka Dąbrowskiego", Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki – "Mazurek Dąbrowskiego".