Wszystkich Świętych po stracie bliskiej osoby boli szczególnie mocno. Tak możesz pomóc dziecku

Wszystkich Świętych to czas, kiedy wiele rodzin odwiedza cmentarze, zapala znicze i wspomina tych, których już z nimi nie ma. Dla dorosłych może to być trudny, ale znany rytuał. Dla dziecka, które niedawno straciło bliską osobę, pierwsza taka uroczystość może oznaczać powrót bolesnych emocji i uświadomienie sobie, że mama, tata, babcia czy dziadek nie wrócą.

Nie ma jednego sposobu, w jaki dzieci przeżywają żałobę. Jedne płaczą, inne zadają wiele pytań, a jeszcze inne bawią się i sprawiają wrażenie, jakby nic się nie stało. Każda z tych reakcji może być naturalna. Najważniejsze, by dziecko nie zostało samo ze swoim smutkiem i wiedziało, że może rozmawiać o tym, co czuje.

Jeśli to pierwsze Wszystkich Świętych po śmierci bliskiej osoby, warto wcześniej opowiedzieć dziecku, jak będzie wyglądał ten dzień. Wyjaśnij, dokąd pójdziecie, kogo możecie tam spotkać i co będziecie robić. Dzięki temu nieznana sytuacja nie zaskoczy go tak bardzo.

Możesz powiedzieć, że na cmentarzu zapalicie znicz, położycie kwiaty i chwilę powspominacie osobę, która zmarła. Jeśli spodziewasz się, że inni członkowie rodziny będą płakać, również warto o tym wspomnieć. Dziecko powinno wiedzieć, że smutek dorosłych jest czymś naturalnym i nie musi się go bać.

Wielu rodziców stara się nie płakać przy dzieciach, bo nie chce ich dodatkowo martwić. Tymczasem udawanie, że nic się nie stało, może sprawić, że dziecko nie będzie wiedziało, jak rozumieć własne emocje.

Nie musisz powstrzymywać łez za wszelką cenę. Możesz spokojnie powiedzieć: "Jest mi smutno, bo bardzo tęsknię za babcią. Czasami płaczę, kiedy o niej myślę". Taki komunikat pokazuje, że smutek jest naturalną reakcją na stratę i że nie trzeba się go wstydzić.

Dzieci często próbują zrozumieć śmierć poprzez konkretne pytania. Mogą chcieć wiedzieć, dlaczego ktoś umarł, czy odczuwa ból albo czy inni bliscy również kiedyś odejdą. Takie rozmowy bywają trudne, ale warto odpowiadać na nie spokojnie, uczciwie i stosownie do wieku dziecka.

Unikaj określeń takich jak "babcia zasnęła na zawsze" czy "dziadek wyjechał". Szczególnie młodsze dzieci mogą rozumieć je dosłownie i zacząć bać się zasypiania lub kolejnych rozstań. Lepiej jasno wyjaśnić, że śmierć oznacza, iż ciało przestało działać i dana osoba nie wróci.

Wszystkich Świętych może być okazją do rozmowy o osobie, której brakuje. Możecie wspólnie obejrzeć zdjęcia, opowiedzieć zabawną historię, przypomnieć sobie ulubione powiedzenia babci albo przygotować rysunek dla zmarłego rodzica lub dziadka.

Nie każde dziecko będzie miało ochotę na takie aktywności. Niektóre chętnie opowiadają o wspomnieniach, inne wolą na chwilę odsunąć od siebie trudne emocje. Warto zaproponować wspólne wspominanie, ale nie nalegać, jeśli dziecko nie jest na to gotowe.

Niektóre dzieci podczas wizyty na cmentarzu płaczą, inne są ciche, a jeszcze inne szybko zaczynają interesować się czymś zupełnie innym. Dla dorosłych takie zachowanie może być zaskakujące, ale nie oznacza, że dziecko nie tęskni lub nie rozumie sytuacji.

Unikaj komentarzy w rodzaju "nie płacz", "musisz być dzielny" czy "nie zachowuj się tak przy grobie". Takie słowa mogą sprawić, że dziecko zacznie ukrywać uczucia. Lepiej zapytać, czego potrzebuje, i dać mu przestrzeń na własną reakcję.

Nie oczekuj również, że dziecko będzie przeżywało żałobę tak samo jak dorośli.

Nie ma obowiązku przeżywania Wszystkich Świętych w określony sposób. Rodzina może odwiedzić cmentarz na krótko, wspominać zmarłego w domu albo połączyć oba te zwyczaje. Najważniejsze, by decyzje uwzględniały potrzeby dziecka i możliwości emocjonalne wszystkich bliskich.

Nie trzeba też za wszelką cenę tworzyć wyjątkowej uroczystości. Czasem wystarczy wspólne zapalenie znicza, jedno ciepłe wspomnienie i zapewnienie, że można mówić o zmarłej osobie bez względu na to, ile czasu minęło od jej śmierci.