Wygląda jak zadanie matematyczne dla dziecka i do jego rozwiązania wystarczą naprawdę podstawowe umiejętności. Mimo to wielu dorosłych podaje złą odpowiedź, często z rozpędu. Co ciekawe, ta słynna zagadka była wykorzystywana w badaniach nad sposobem, w jaki myślimy. Ale jest też odniesienie popkulturowe – ta zagadka pojawiła się w polskim serialu "Ślepnąc od świateł" i tylko jeden bohater znał na nią poprawną odpowiedź. Dowiecie się na końcu artykułu.
Ustaw MamaDu jako preferowane medium w GoogleLubimy zagadki, które wymagają skomplikowanych obliczeń, znajomości kolejności wykonywania działań albo dostrzeżenia sprytnego wzoru. W przypadku tej nie potrzebujemy jednak ani kalkulatora, ani kartki. Matematyka jest banalnie prosta. A mimo to bardzo łatwo dać się złapać.
Co więcej, nie jest to przypadkowa łamigłówka znaleziona w internecie. To słynny problem "bat and ball", czyli "kija i piłki", który stał się jednym z najbardziej znanych zadań wykorzystywanych w badaniach nad myśleniem i podejmowaniem decyzji.
Gotowi?
Zagadka z rakietką i piłeczką
Na potrzeby naszego zadania nieco zmieńmy przedmioty i walutę.
Rakietka i piłeczka kosztują razem 110 zł. Rakietka kosztuje o 100 zł więcej niż piłeczka. Ile kosztuje piłeczka?
Zobacz także
Macie odpowiedź?
Jeżeli pomyśleliście 10 zł, jesteście w naprawdę licznym gronie. To właśnie odpowiedź, która niemal natychmiast nasuwa się na myśl i jest najczęściej podawana. Tyle że jest błędna.
Dlaczego 10 zł to zła odpowiedź?
Wystarczy sprawdzić rachunek. Gdyby piłeczka kosztowała 10 zł, rakietka – zgodnie z treścią zadania – musiałaby kosztować o 100 zł więcej, czyli 110 zł. Razem kosztowałyby więc 120 zł.
10 zł + 110 zł = 120 zł.
Tymczasem wiemy, że obie rzeczy kosztują razem 110 zł.
Prawidłowa odpowiedź to 5 zł. Piłeczka kosztuje 5 zł, a rakietka 105 zł. Rakietka jest więc dokładnie o 100 zł droższa, a razem zapłacimy za nie 110 zł.
To zadanie wykorzystywano nawet w badaniach
Oryginalna wersja zadania mówi o kiju baseballowym i piłce, które kosztują razem 1,10 dolara, przy czym kij kosztuje o dolara więcej od piłki.
Zagadka znalazła się w opracowanym przez Shane'a Fredericka Cognitive Reflection Test (CRT), opisanym w 2005 roku na łamach "Journal of Economic Perspectives". Test składał się z zaledwie trzech krótkich pytań.
Nie chodziło jednak o sprawdzenie, czy badani potrafią liczyć. Zadania zostały skonstruowane w taki sposób, aby natychmiast nasuwała się odpowiedź, która wydaje się oczywista, ale jest błędna. W przypadku kija i piłki było nią właśnie 10 centów.
Żeby znaleźć właściwe rozwiązanie, trzeba zrobić coś bardzo prostego, a jednocześnie zaskakująco trudnego. Nie zaufać pierwszej odpowiedzi, która pojawiła się w głowie, tylko zatrzymać się i chwilę pomyśleć.
Problemem nie jest matematyka
I chyba właśnie to jest w tej zagadce najciekawsze. Gdy ktoś pokaże nam rozwiązanie, trudno uwierzyć, że chwilę wcześniej odpowiedzieliśmy źle.
Badania nad Cognitive Reflection Test pokazują, że takie pytania pozwalają obserwować konflikt między szybką, intuicyjną odpowiedzią a bardziej refleksyjnym sposobem rozumowania. Sam Frederick podkreślał, że rozwiązania zadań są łatwe do zrozumienia, kiedy już zostaną wyjaśnione. Trudność polega na powstrzymaniu błędnej odpowiedzi, która pojawia się jako pierwsza.
Dlatego jeśli odpowiedzieliście "10 zł", nie oznacza to, że zapomnieliście matematyki ze szkoły podstawowej. Daliście się po prostu złapać dokładnie na tę samą pułapkę, dla której stworzono to zadanie.
A jeśli od razu powiedzieliście "5 zł", to gratulacje. Możecie teraz sprawdzić zagadkę na partnerze albo znajomych. Tylko nie zdradzajcie im wcześniej, że jest w niej haczyk.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!