W przedszkolach nie ma kłótni, ale jest coś gorszego. Cicha rywalizacja niszczy pracę nauczycieli

W wielu przedszkolach nie dochodzi do jawnych sporów. Nie ma krzyków ani oficjalnych skarg, ale obecne jest coś trudniejszego do uchwycenia: codzienne porównywanie się i ocenianie.

Nauczycielki mówią o atmosferze, w której trzeba nieustannie udowadniać swoją wartość zawodową, nawet jeśli z zewnątrz wszystko wygląda spokojnie.

Z badania TALIS 2024 wynika, że 88 proc. nauczycieli w Polsce uważa, że może liczyć na wsparcie współpracowników. Jednocześnie tylko 13 proc. deklaruje wspólne prowadzenie zajęć przynajmniej raz w miesiącu.

Aż 58 proc. nauczycieli nigdy nie prowadzi lekcji zespołowo, a jedynie 7 proc. regularnie obserwuje zajęcia innych i daje informację zwrotną.

Jedna z nauczycielek przedszkola opisuje codzienność bardzo dosadnie:

"Nauczyciel to człowiek orkiestra, który ma wszystko umieć i wszystko ogarnąć".

Wskazuje też, że praca zespołowa często ogranicza się do podziału zadań, a nie realnej współpracy. Każdy działa samodzielnie, zgodnie ze swoimi standardami i stylem pracy.

Nauczycielki przedszkola odpowiadają za wiele obszarów jednocześnie: od pracy dydaktycznej, przez kontakt z rodzicami, po organizację wydarzeń i dokumentację.

Jednocześnie ich praca jest stale widoczna i oceniana: przez rodziców, dyrekcję i współpracowników. Widoczne są dekoracje, porządek w sali i zachowanie dzieci.

W edukacji przedszkolnej ogromne znaczenie ma wygląd efektów pracy. Ładne dekoracje i równe prace dzieci często stają się nieformalnym miernikiem jakości.

Jedna z nauczycielek zwraca uwagę na presję estetyzacji: "Jest presja estetyzacji wszystkiego".

Zdarza się, że prace dzieci są poprawiane po godzinach, aby wyglądały jednolicie i atrakcyjnie na wystawach. Rysunki i prace plastyczne stają się elementem ekspozycji, które oglądają dorośli. W praktyce zaczynają pełnić funkcję wizytówki nauczyciela.

Ładna sala i uporządkowana przestrzeń często są interpretowane jako dowód dobrej pracy, choć nie zawsze oddają rzeczywisty proces edukacyjny.

Choć nie ma otwartych konfliktów, nauczycielki mówią o ukrytej rywalizacji – o dekoracje, efekty zajęć i zachowanie grupy. Trudności dzieci czy rodziców bywają odbierane nie jako wspólne wyzwanie, ale jako sygnał, że nauczycielka sobie nie radzi. To powoduje, że problemy są często ukrywane.

W takim środowisku rośnie potrzeba pokazywania efektów, a nie procesu. To z kolei zwiększa presję i prowadzi do porównań między nauczycielkami.

Z czasem każda trudność może być odbierana jako prywatna porażka, co pogłębia stres i poczucie samotności zawodowej.

Źródło: strefaedukacji.pl