Nowe obowiązki opiekunów na koloniach. Koniec ze zmuszaniem harcerzy do nocnych kąpieli

Ministerstwo Edukacji Narodowej postanowiło podjąć się zmiany przepisów dotyczących wypoczynku dzieci. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się komunikat o pracach resortu edukacji nad nowelizacją rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 marca 2016 r. MEN zależy na tym, aby nowe regulacje weszły w życie jeszcze przed tegorocznymi wakacjami, ponieważ dotyczą przede wszystkim bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.

Nowelizacja wprowadza obowiązek ukończenia odpowiednich kursów przez wszystkich opiekunów i kierowników obozów oraz kolonii. Co prawda kursy będą mogły być realizowane w formie online w czasie rzeczywistym, jednak ich program obejmuje zarówno wykłady, jak i zajęcia praktyczne.

Zmiana ta jest celową odpowiedzią na dotychczasową praktykę — kursy funkcjonowały dotąd niemal wyłącznie w wersji zdalnej. Celem nowelizacji jest zwiększenie udziału zajęć stacjonarnych, przynajmniej w części praktycznej. Nowelizacja podkreśla również, że kierownikiem i wychowawcą wypoczynku nie może być jednocześnie ta sama osoba.

Nowe przepisy dotyczą też bezpieczeństwa przy wodzie. Kierownik wypoczynku będzie zobowiązany do zabezpieczenia kąpieliska lub miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli, a dzieci i młodzież będą mogły korzystać z takich miejsc wyłącznie w godzinach ich otwarcia.

Oznacza to zakaz kąpieli nocnych, które zdarzały się m.in. podczas obozów harcerskich czy kolonii w ramach tzw. chrztu obozowego. Zanim uczestnicy wyjazdu skorzystają ze zbiornika wodnego, kierownik będzie zobowiązany zapoznać ich z zasadami korzystania z takiego miejsca. Takie zmiany wpisują się w szerszy trend — organizatorzy kolonii nierzadko wykraczali poza bezpieczne granice pod pozorem zabawy, co wywoływało afery — jak ta z dziećmi leżącymi na dachu jadącego samochodu, gdzie organizator bronił się twierdzeniem, że „dzieci mają być dziećmi".

MEN zdaje sobie sprawę, że same przepisy nie wystarczą, jeśli organizatorzy będą je omijać. Resort apelował już do rodziców, by uważali, gdzie wysyłają dziecko na wakacje — MEN ostrzega przed nielegalnymi koloniami. Organizatorzy, którzy nie zgłaszają wyjazdów do kuratorium, unikają kontroli sanepidu, straży pożarnej i weryfikacji kwalifikacji opiekunów. Nowe regulacje mają utrudnić ten proceder poprzez wyższe wymagania formalne wobec kadr.

Kolejną nowością jest wprowadzenie nowego wzoru karty kwalifikacyjnej uczestnika wyjazdu. Przepisy wejdą w życie przed wakacjami 2026, jednak w tym roku obowiązywać będzie jeszcze przepis przejściowy, który pozwoli organizatorom korzystać ze starych wzorów. W kolejnych latach mają już obowiązywać wyłącznie nowe formularze, które ułatwią organizatorom właściwą kwalifikację uczestnika.

To ważna zmiana z perspektywy rodziców — dobra kwalifikacja i przygotowanie dziecka do pierwszego samodzielnego wyjazdu to podstawa udanego pobytu na kolonii. Nowe formularze mają pomagać organizatorom lepiej oceniać, czy dana osoba nadaje się do udziału w konkretnej formie wypoczynku.

Warto też wiedzieć, że 5 sygnałów gotowości dziecka na samodzielny wyjazd jest ważniejszych niż sam wiek — a nowe przepisy mają sprawić, że opiekunowie, którzy odbiorą dzieci w miejsce docelowym, będą mieli rzeczywiste kompetencje, by zadbać o ich bezpieczeństwo.

Projekt nowelizacji z 2 kwietnia 2026 roku znajduje się na etapie prac rządowych. Nowelizacja ma zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od jej publikacji w Dzienniku Ustaw. MEN zapowiada, że chce, by nowe przepisy weszły w życie jeszcze przed feriami letnimi 2026.

Jeśli projekt zostanie przyjęty zgodnie z planem, już tegoroczne wakacje mogą odbywać się według nowych, bardziej rygorystycznych zasad — z lepiej wyszkolonymi opiekunami, jasnymi zasadami kąpieli i zaktualizowaną dokumentacją uczestników.

Źródło: infor.pl, portaloswiatowy.pl, legislacja.gov.pl