Autyzm u dziewczynek diagnozuje się później. Rodzice ignorują subtelne sygnały

Przez wiele lat autyzm kojarzony był głównie z chłopcami. Statystyki wskazywały, że diagnozuje się go u nich nawet kilka razy częściej niż u dziewczynek. Coraz więcej specjalistów podkreśla jednak, że różnica ta może wynikać nie tyle z faktycznej częstości występowania, ile ze sposobu rozpoznawania zaburzenia.

Dziewczynki z autyzmem często funkcjonują inaczej niż chłopcy, dlatego ich trudności przez długi czas mogą pozostawać niezauważone, także przez samych rodziców.

Wiele dziewczynek rozwija się prawidłowo pod względem intelektualnym, dobrze radzi sobie w szkole, a na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym. Dopiero z czasem zaczynają pojawiać się subtelne sygnały, które wskazują, że sposób przeżywania emocji czy funkcjonowania społecznego jest nieco inny.

Jednym z powodów późniejszej diagnozy jest tzw. maskowanie objawów. Dziewczynki z autyzmem często bardzo uważnie obserwują rówieśników i uczą się społecznych zachowań poprzez naśladowanie. Dzięki temu potrafią dostosować się do sytuacji, choć kosztuje je to znacznie więcej wysiłku niż inne dzieci.

Z zewnątrz może wyglądać to tak, jakby dziewczynka radziła sobie zupełnie dobrze w relacjach. W rzeczywistości jednak wiele z nich odczuwa duże napięcie i zmęczenie kontaktami społecznymi. Po powrocie ze szkoły czy przedszkola mogą być rozdrażnione, wyczerpane lub potrzebować dużo czasu na wyciszenie.

Objawy autyzmu u dziewczynek często różnią się od stereotypowego obrazu autyzmu. Zamiast wyraźnych trudności komunikacyjnych czy bardzo nietypowych zachowań pojawiają się bardziej subtelne sygnały.

Jednym z nich bywa duża wrażliwość emocjonalna. Dziewczynka może silnie reagować na zmiany, hałas czy napięcie w otoczeniu. Często też długo przeżywa różne sytuacje i bardzo potrzebuje poczucia bezpieczeństwa oraz przewidywalności.

Kolejnym sygnałem może być wycofanie społeczne. Zamiast bawić się w większej grupie dzieci, dziewczynka częściej wybiera jedną bliską koleżankę lub nawet woli bawić się sama. Nie zawsze oznacza to brak potrzeby kontaktu, czasem po prostu relacje w większej grupie są dla niej zbyt trudne i męczące.

U wielu dziewczynek pojawiają się również bardzo intensywne zainteresowania. Mogą przez długi czas skupiać się na jednym temacie – na przykład zwierzętach, koniach, książkach czy konkretnych bohaterach. Zainteresowania te (choć niekiedy mogą się wręcz wydawać obsesyjne) często są społecznie akceptowane, dlatego rzadziej budzą niepokój dorosłych.

Specjaliści zwracają też uwagę na silną potrzebę rutyny i przewidywalności. Dziecko może bardzo przywiązywać się do określonych schematów dnia, reagować niepokojem na nagłe zmiany lub potrzebować czasu, by dostosować się do nowych sytuacji. Przykładem może być porządek w pokoju i ogromna potrzeba układania rzeczy na miejscu. Niekiedy nawet poduszka ułożona w "zły" sposób może u dziecka wywołać niepokój. Dziewczynki z autyzmem lubią mieć porządek, co przecież jest jak najbardziej pożądaną rzeczą, więc nie wzbudza rodziców niepokoju.

Z powodu braku typowych, charakterystycznych objawów wiele dziewczynek otrzymuje diagnozę autyzmu znacznie później niż chłopcy. Czasami dzieje się to dopiero w starszych klasach szkoły podstawowej, w okresie nastoletnim, a niekiedy nawet w dorosłości.

Momentem, w którym trudności zaczynają być bardziej widoczne, bywa zwykle czas, gdy rosną wymagania społeczne. Relacje rówieśnicze stają się bardziej skomplikowane, pojawia się presja dopasowania się do grupy, a oczekiwania wobec samodzielności i komunikacji są coraz większe.

Specjaliści podkreślają, że wcześniejsze rozpoznanie autyzmu pozwala lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i zapewnić mu odpowiednie wsparcie. Dzieci, które przez lata starają się dopasować do otoczenia kosztem ogromnego wysiłku, mogą doświadczać silnego stresu i poczucia, że są "inne".

Coraz więcej mówi się więc o tym, że autyzm u dziewczynek wymaga większej uważności ze strony dorosłych. Dzięki rosnącej świadomości coraz więcej dziewczynek otrzymuje dziś diagnozę i pomoc, której wcześniej często nie dostawały.