Sprawdzono, jak pandemia wpływa na ciężarne. Wyniki badań przeraziły nawet naukowców

Tam też padło słowo "dewastujący". Ludzie nauki rzadko sięgają po takie określenia, ale kiedy już pojawiają się, nie wolno tego bagatelizować. Publikacja jest świeża, więc nasi rządzący zapewne nie podjęli jeszcze decyzji i na razie nie słychać, aby objęto rodzące systemową opieką. Choć głosy na rzecz konieczności takich działań wybrzmiewają już z ust polskich autorytetów lekarskich i psychologicznych.

Na całym świecie w policyjnych statystykach wyraźnie widać wzrost przemocy wobec kobiet i dzieci. Ostrzegają przed tym również instytucje, zajmujące się tą problematyką i działająca przy Unii Europejskiej Agencja Praw Podstawowych bije na alarm. W roku 2020 liczba aktów przemocy fizycznej, w tym seksualnej oraz psychicznej wobec kobiet wzrosła trzykrotnie.

Znamienne, że wszystkie z prac jednoznacznie wskazują na wyższy poziom stresu u kobiet niż mężczyzn, a różnica sięga od 3 do 10%.

Do takiego wniosku doszli naukowcy, którzy opublikowali pracę na łamach "Lancet Psychiatry". Przekonują tam, że samotność, przekładająca się na wzrost stresu, to nie tylko brak oparcia w najbliższych i codzienna pustka w domu, ale i wykluczenie cyfrowe i niemożność wirtualnego uczestnictwa w spotkaniach rodzinnych czy grupach towarzyskich.

Znamienne, że jeszcze mocniej czują na sobie presję, "aby być idealną pracownicą, mamą, partnerką", zauważa cytowana już Górecka. Nagłym problemem, budzącym niepokój, stały się też kłopoty uczuciowe i pandemia, jak w soczewce uwypukliła istniejące niezgodności między kobietą a mężem czy partnerem.

Z infolinii korzystają również matki i córki, które nierzadko znalazły się w toksycznych relacjach. Spostrzeżenia te potwierdzają badania ankietowe, z których wyłania się obraz nierzadko marazmu czy poczucia braku sensu, towarzyszącego paniom, zmagającym się z pandemicznymi wyzwaniami. Ze swojego doświadczenia zawodowego, jako menedżer edukacji w szkolnictwie wyższym oraz rektor Collegium Humanum – Szkoły Głównej Menedżerskiej, mógłbym również dodać, że najmłodsze z dorosłych kobiet, czyli w wieku od 18 do 35 roku życia, przyjęły nieco odmienną postawę.

Wobec niepewnej sytuacji także zareagowały lękiem, ale równocześnie obserwuję wśród nich konsolidację i gotowość do walki o swoje miejsce w zmieniającej się rzeczywistości społeczno-ekonomicznej. Trzymajmy za nie kciuki, bo mają szansę, chociażby dlatego, że są dobrze i najczęściej lepiej niż mężczyźni, przygotowane do wyzwań. Spostrzeżenie to będzie dla każdego profesjonalisty promykiem nadziei – kompetencje znów są w cenie.

I nawet praca zdalna czy zdalna edukacja będą odbierane mniej dotkliwie, jeśli możemy zasiąść za jednym komputerem, a przed drugim ulokować nasze dziecko. Takich możliwości nie mają dwa miliardy ludzi z krajów rozwijających się. A przecież także i oni musieli podporządkować się rygorom pandemicznym.

Mimo to swoistym symbolem istniejących zaburzeń jest olbrzymi wzrost nikotynizmu wśród Hindusek, które nie tylko sięgają po papierosy, ale i żują tytoń. Nałóg, zwłaszcza gdy jest połączony z kulturowym zakazem, bywa pierwszym krokiem ku poważnym problemom ze zdrowiem psychicznym. Inne realia zaobserwujemy w Chinach.

W Państwie Środka, gdzie życie pozornie wróciło do normy, zanotowano wzrost lęku u najmłodszych kobiet żyjących w związkach małżeńskich i w przeciwieństwie do pozostałych krajów – stosunkowo nieznaczny poziom stresu u ciężarnych. Paradoks ten można tłumaczyć niezwykle silnymi restrykcjami pandemicznymi, które egzekwowane były tam z iście wojskową konsekwencją.

A zatem brzemienne często były odizolowane, poddane fachowej opiece medycznej i doznawały względnego spokoju. W przeciwieństwie do nich młode gospodynie domowe doświadczyły terroru epidemicznego. Jeszcze inaczej akcenty rozkładają się w ubogich i ludnych krajach islamskich, takich jak Pakistan czy Bangladesz. Wykazano tam, że COVID-19 jest swego rodzaju piętnem i kobiety najbardziej obawiają się nie samej choroby, ale stygmatyzacji ze strony najbliższego otoczenia, gdyby wykryto u nich infekcję.

Czy kondycja psychiczna kobiet nie pełniłaby podobnej roli? W Europie zapewne nie postrzegamy tego w taki sposób, ale na wschód od nas, zwłaszcza w ubogich krajach Azji oraz w Afryce, porównanie to nabiera wyrazistości. Niedawno, bo 3 listopada na łamach czasopisma naukowego "International Journal of Environmental Research and Public Health” opublikowano artykuł o lękach filipińskich pomocy domowych zatrudnianych w zamożnych domach w Hongkongu.

Koronawirus jest u nich nierozerwalnie związany z obawami o możliwość utraty pracy, a to bezpośrednio przyczynia się do zaburzeń psychicznych. Konkluzje te można przenieść i na nasze podwórko. Od dobrych kilku lat jako Polacy czerpiemy korzyści z pracy wschodnich sąsiadów, którzy podejmują się wykonania zadań gorzej opłacanych, nierzadko kojarzących się z mniejszym statusem społecznym. W naszą codzienność wpisały się więc kobiety z Ukrainy czy Białorusi, które pracują w sklepach, sprzątają domy, biura czy szpitale.

Powiedzenie lux ex Oriente – czyli światło ze Wschodu – kojarzymy między innymi z Bożym Narodzeniem i nadejściem Zbawiciela. Ale w sytuacji pandemicznej nabrało ono nowego znaczenia. Idą święta i zwłaszcza teraz pamiętajmy o lęku kobiet ze Wschodu nam najbliższego. Dajmy okazję im zarobić. Ten gest może mieć znaczenie terapeutyczne.