Szczekający kaszel, chrypka i świst przy wdechu w środku nocy potrafią przestraszyć każdego rodzica. To zwykle krup, czyli wirusowe zapalenie krtani, które najczęściej dopada małe dzieci jesienią i zimą. Podpowiadamy, jak pomóc dziecku według wytycznych NHS i AAP i kiedy nie zwlekać z telefonem na 112.
Ustaw MamaDu jako preferowane medium w GoogleCzym jest krup i dlaczego daje o sobie znać nocą?
Krup, w Polsce często nazywany podgłośniowym zapaleniem krtani, to obrzęk krtani i tchawicy, najczęściej wywołany infekcją wirusową. Jak wyjaśnia Amerykańska Akademia Pediatrii, obrzęk zwęża drogi oddechowe poniżej strun głosowych, przez co oddech staje się głośny i utrudniony. Najczęściej chorują dzieci od 3. miesiąca do 5. roku życia, a zachorowań przybywa jesienią i zimą. U starszych dzieci tchawica jest szersza, więc obrzęk rzadziej przeszkadza w oddychaniu.
Według brytyjskiej NHS choroba zwykle zaczyna się jak przeziębienie, od kataru, kaszlu i podwyższonej temperatury. Po kilku dniach pojawia się charakterystyczny, szczekający kaszel przypominający odgłos foki, chrypka i wysoki, świszczący dźwięk przy wdechu, nazywany stridorem. Objawy często nasilają się w nocy. Temperatura przy krupie bywa niewysoka, ale u części dzieci rośnie do 40 st. C, a o tym, jak ją mierzyć, piszemy w tekście o tym, jak wygląda gorączka u dziecka w sezonie infekcji.
Kaszel i świszczący oddech towarzyszą też innym infekcjom. U niemowlęcia przyspieszony oddech, świsty i niechęć do jedzenia mogą oznaczać raczej zapalenie oskrzelików u niemowlęcia, dlatego przy każdej wątpliwości dziecko powinien obejrzeć lekarz.
Co zrobić, gdy dziecko budzi się ze szczekającym kaszlem?
NHS zaleca, by przy podejrzeniu krupu skontaktować się z lekarzem, bo dziecko może potrzebować leku, który skraca chorobę. Najczęściej jest to lek sterydowy zmniejszający obrzęk. Przegląd Cochrane z 2023 roku, obejmujący 45 badań i prawie 5,9 tys. dzieci, potwierdził, że glikokortykosteroidy łagodzą objawy krupu, choć autorzy zaznaczają, że większość badań miała słabości metodologiczne. Lek i jego dawkę zawsze dobiera lekarz.
Jeśli lekarz potwierdzi łagodny krup, opieka w domu według NHS wygląda tak:
- Trzymaj dziecko w pozycji pionowej, posadź je albo weź na ręce. Nie pozwalaj mu leżeć płasko.
- Uspokajaj i przytulaj. Płacz nasila kaszel i duszność, więc spokój dorosłego naprawdę pomaga.
- Podawaj dużo płynów.
- Zaglądaj do dziecka regularnie, także w nocy.
- Przy gorączce lub złym samopoczuciu możesz podać paracetamol albo ibuprofen dla dzieci. Dawkę sprawdź w ulotce albo zapytaj farmaceutę lub lekarza.
NHS przestrzega przed sadzaniem dziecka w zaparowanej łazience i inhalacjami z pary. AAP dodaje, że nie ma badań potwierdzających, by para w łazience czy chłodne nocne powietrze poprawiały oddech. Syropy na kaszel przy krupie nie pomagają, a mogą zaszkodzić. Nie działają też antybiotyki, bo krup prawie zawsze wywołują wirusy.
Krup zwykle mija sam w ciągu około 48 godzin, ale kaszel potrafi utrzymywać się jeszcze przez jakiś czas. Warto wiedzieć, jak długo trwa kaszel poinfekcyjny, żeby nie niepokoić się każdym kolejnym odkaszlnięciem.
Gdzie szukać pomocy w nocy i w święto?
Krup lubi atakować w nocy, a 1 listopada przychodnie są zamknięte. W takich sytuacjach działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Jak przypomina Narodowy Fundusz Zdrowia, w dni powszednie punkty przyjmują od 18 do 8 rano następnego dnia, a w dni ustawowo wolne od pracy całą dobę. Najbliższy punkt można znaleźć na stronie oddziału wojewódzkiego NFZ albo pod bezpłatną infolinią 800 190 590.
Sezon infekcji to dobry moment, żeby przejrzeć domową apteczkę i sprawdzić termometr oraz daty ważności leków przeciwgorączkowych dla dzieci. Problem przeterminowanych leków zalegających w domach jest w Polsce na tyle duży, że pojawiają się nowe sposoby na ich bezpieczne oddawanie.
W sezonie objawy różnych infekcji często się na siebie nakładają, dlatego przydaje się też wiedza o tym, czym grypa różni się od przeziębienia.
Kiedy do lekarza, kiedy dzwonić na 112?
Pilnie skontaktuj się z lekarzem, a w nocy lub w święto z nocną i świąteczną opieką zdrowotną, jeśli:
Dzwoń na 112, jeśli dziecko:
NHS radzi, by w takiej sytuacji nie prowadzić samemu auta do szpitala, tylko poprosić kogoś o pomoc albo wezwać karetkę. Ślinienie się, trudności z połykaniem i siedzenie z wysuniętą do przodu głową mogą oznaczać zapalenie nagłośni, rzadką, ale bardzo groźną infekcję bakteryjną. Według AAP chroni przed nią szczepienie przeciw Hib, które dzieci w Polsce otrzymują w ramach kalendarza szczepień.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastąpi porady lekarza. W razie wątpliwości lepiej zadzwonić o raz za dużo niż o raz za mało.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!