
Sezon infekcji właśnie się rozkręca, a u dzieci do 2. roku życia jedną z częstszych chorób jest zapalenie oskrzelików, najczęściej wywołane przez wirus RSV. Zwykle wystarcza opieka w domu, ale kilka objawów wymaga natychmiastowej pomocy. Oto, co radzą brytyjska NHS i Amerykańska Akademia Pediatrii.
Zapalenie oskrzelików to infekcja dolnych dróg oddechowych, która dotyczy dzieci do 2. roku życia. Według brytyjskiej publicznej służby zdrowia NHS zwykle przebiega łagodnie i można ją leczyć w domu, ale bywa też poważna. Najczęściej wywołuje ją wirus RSV – tak powszechny, że niemal każde dziecko przechodzi zakażenie przed drugimi urodzinami.
Nazwa brzmi podobnie jak zapalenie oskrzeli u malucha, ale to nie to samo. Przy zapaleniu oskrzelików stan zapalny obejmuje najdrobniejsze rozgałęzienia dróg oddechowych, które u niemowlęcia są bardzo wąskie.
Jak wygląda zapalenie oskrzelików
Początek przypomina przeziębienie: kichanie, katar albo zatkany nos i lekko podwyższona temperatura. Po kilku dniach mogą dołączyć kaszel, szybszy oddech, świszczący lub trzeszczący oddech, kłopoty z jedzeniem i rozdrażnienie. NHS podaje, że objawy są zwykle najsilniejsze między 3. a 5. dniem choroby, a kaszel mija najczęściej w ciągu trzech tygodni.
Na ciężki przebieg najbardziej narażone są niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia, wcześniaki (zwłaszcza urodzone bardzo wcześnie), dzieci z chorobami serca lub płuc oraz dzieci z osłabioną odpornością.
Jak pomóc dziecku w domu
Nie ma leku, który zwalczałby samego wirusa, dlatego leczenie polega na łagodzeniu objawów i pilnowaniu, żeby dziecko piło i swobodnie oddychało. Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) przypomina, że antybiotyki na infekcje wirusowe nie działają. Co możesz zrobić:
- Oczyszczaj nos. Sól fizjologiczna w kroplach (bez dodatku leków) rozrzedza wydzielinę, a aspirator albo gruszka pomagają ją usunąć. AAP radzi robić to ok. 15 minut przed karmieniem i drzemką, bo z drożnym nosem łatwiej ssać i zasnąć.
- Karm częściej, mniejszymi porcjami. Dziecko z zatkanym nosem i przyspieszonym oddechem szybko męczy się przy jedzeniu. Licz mokre pieluszki – to najprostszy sposób, by wcześnie zauważyć mało oczywisty objaw odwodnienia.
- Obniżaj gorączkę rozsądnie. Jeśli gorączka męczy dziecko, możesz podać lek przeciwgorączkowy dla dzieci. Od jakiego wieku i w jakiej dawce – sprawdź w ulotce albo zapytaj farmaceutę lub lekarza. NHS zaleca, by nie podawać paracetamolu i ibuprofenu jednocześnie, a aspiryny nie wolno dawać nikomu przed 16. rokiem życia. Nie schładzaj dziecka zimną wodą i nie rozbieraj go do naga. Ważniejsze od cyfry na termometrze jest to, co powinno zaniepokoić przy gorączce.
- W dzień pionowo, do snu płasko. Gdy dziecko nie śpi, noś je w pozycji pionowej, bo tak łatwiej mu oddychać. Do snu kładź je jednak zawsze na plecach, na płaskim i twardym materacu, bez poduszek, klinów i podkładania czegokolwiek pod materac. AAP ostrzega, że unoszenie główki w łóżeczku może zaginać drogi oddechowe niemowlęcia. Huśtawka, leżaczek czy fotelik samochodowy nie nadają się do spania.
- Zaglądaj do dziecka regularnie, także w nocy.
- Chroń przed dymem. Nikt nie powinien palić przy dziecku, bo dym zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu.
- Nie podawaj leków na własną rękę. Kropli do nosa z substancjami leczniczymi ani innych preparatów na przeziębienie nie stosuj bez konsultacji z lekarzem.
Jak długo to trwa
Po najgorszych dniach objawy zwykle słabną, ale kaszel potrafi utrzymywać się tygodniami, nawet gdy dziecko odzyskało już energię i apetyt. Warto wiedzieć, jak długo trwa kaszel poinfekcyjny, żeby nie wpadać w panikę przy każdym napadzie.
Jeśli pracujesz, a maluch przechodzi infekcję w domu, możesz mieć prawo do zasiłku opiekuńczego – choć nie w każdej sytuacji. To, kiedy przysługuje zwolnienie lekarskie na chore dziecko, zależy m.in. od tego, kto jeszcze mieszka z wami pod jednym dachem.
Kiedy do lekarza, kiedy dzwonić na 112
Pilnie skontaktuj się z lekarzem (w nocy i w weekend – z nocną i świąteczną opieką zdrowotną), jeśli:
Dzwoń na 112, jeśli:
NHS podkreśla też, żeby ufać własnej intuicji. Jeśli czujesz, że z dzieckiem dzieje się coś poważnego, nie czekaj.
Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia
RSV łatwo przenosi się przez kaszel i kichanie. Pomaga częste mycie rąk (swoich i dziecka), regularne czyszczenie zabawek i powierzchni, niedzielenie się kubkami i sztućcami oraz jednorazowe chusteczki. Noworodka, zwłaszcza wcześniaka lub dziecko z chorobami przewlekłymi, trzymaj z dala od osób przeziębionych.
Istnieją też sposoby biernej ochrony niemowląt przed ciężkim przebiegiem RSV: szczepienie kobiety w ciąży oraz przeciwciała podawane dziecku w zastrzyku. O to, kto i na jakich zasadach może z nich skorzystać w tym sezonie, zapytaj lekarza prowadzącego ciążę albo pediatrę.
Tekst ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady lekarza ani kursu pierwszej pomocy.