Dłoń rodzica trzyma rączkę niemowlęcia
Han Lahandoe / Pexels

Sezon infekcji właśnie się rozkręca, a u dzieci do 2. roku życia jedną z częstszych chorób jest zapalenie oskrzelików, najczęściej wywołane przez wirus RSV. Zwykle wystarcza opieka w domu, ale kilka objawów wymaga natychmiastowej pomocy. Oto, co radzą brytyjska NHS i Amerykańska Akademia Pediatrii.

REKLAMA

Zapalenie oskrzelików to infekcja dolnych dróg oddechowych, która dotyczy dzieci do 2. roku życia. Według brytyjskiej publicznej służby zdrowia NHS zwykle przebiega łagodnie i można ją leczyć w domu, ale bywa też poważna. Najczęściej wywołuje ją wirus RSV – tak powszechny, że niemal każde dziecko przechodzi zakażenie przed drugimi urodzinami.

Nazwa brzmi podobnie jak zapalenie oskrzeli u malucha, ale to nie to samo. Przy zapaleniu oskrzelików stan zapalny obejmuje najdrobniejsze rozgałęzienia dróg oddechowych, które u niemowlęcia są bardzo wąskie.

Jak wygląda zapalenie oskrzelików

Początek przypomina przeziębienie: kichanie, katar albo zatkany nos i lekko podwyższona temperatura. Po kilku dniach mogą dołączyć kaszel, szybszy oddech, świszczący lub trzeszczący oddech, kłopoty z jedzeniem i rozdrażnienie. NHS podaje, że objawy są zwykle najsilniejsze między 3. a 5. dniem choroby, a kaszel mija najczęściej w ciągu trzech tygodni.

Na ciężki przebieg najbardziej narażone są niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia, wcześniaki (zwłaszcza urodzone bardzo wcześnie), dzieci z chorobami serca lub płuc oraz dzieci z osłabioną odpornością.

Jak pomóc dziecku w domu

Nie ma leku, który zwalczałby samego wirusa, dlatego leczenie polega na łagodzeniu objawów i pilnowaniu, żeby dziecko piło i swobodnie oddychało. Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) przypomina, że antybiotyki na infekcje wirusowe nie działają. Co możesz zrobić:

  1. Oczyszczaj nos. Sól fizjologiczna w kroplach (bez dodatku leków) rozrzedza wydzielinę, a aspirator albo gruszka pomagają ją usunąć. AAP radzi robić to ok. 15 minut przed karmieniem i drzemką, bo z drożnym nosem łatwiej ssać i zasnąć.
  2. Karm częściej, mniejszymi porcjami. Dziecko z zatkanym nosem i przyspieszonym oddechem szybko męczy się przy jedzeniu. Licz mokre pieluszki – to najprostszy sposób, by wcześnie zauważyć mało oczywisty objaw odwodnienia.
  3. Obniżaj gorączkę rozsądnie. Jeśli gorączka męczy dziecko, możesz podać lek przeciwgorączkowy dla dzieci. Od jakiego wieku i w jakiej dawce – sprawdź w ulotce albo zapytaj farmaceutę lub lekarza. NHS zaleca, by nie podawać paracetamolu i ibuprofenu jednocześnie, a aspiryny nie wolno dawać nikomu przed 16. rokiem życia. Nie schładzaj dziecka zimną wodą i nie rozbieraj go do naga. Ważniejsze od cyfry na termometrze jest to, co powinno zaniepokoić przy gorączce.
  4. W dzień pionowo, do snu płasko. Gdy dziecko nie śpi, noś je w pozycji pionowej, bo tak łatwiej mu oddychać. Do snu kładź je jednak zawsze na plecach, na płaskim i twardym materacu, bez poduszek, klinów i podkładania czegokolwiek pod materac. AAP ostrzega, że unoszenie główki w łóżeczku może zaginać drogi oddechowe niemowlęcia. Huśtawka, leżaczek czy fotelik samochodowy nie nadają się do spania.
  5. Zaglądaj do dziecka regularnie, także w nocy.
  6. Chroń przed dymem. Nikt nie powinien palić przy dziecku, bo dym zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu.
  7. Nie podawaj leków na własną rękę. Kropli do nosa z substancjami leczniczymi ani innych preparatów na przeziębienie nie stosuj bez konsultacji z lekarzem.

Jak długo to trwa

Po najgorszych dniach objawy zwykle słabną, ale kaszel potrafi utrzymywać się tygodniami, nawet gdy dziecko odzyskało już energię i apetyt. Warto wiedzieć, jak długo trwa kaszel poinfekcyjny, żeby nie wpadać w panikę przy każdym napadzie.

Jeśli pracujesz, a maluch przechodzi infekcję w domu, możesz mieć prawo do zasiłku opiekuńczego – choć nie w każdej sytuacji. To, kiedy przysługuje zwolnienie lekarskie na chore dziecko, zależy m.in. od tego, kto jeszcze mieszka z wami pod jednym dachem.

Kiedy do lekarza, kiedy dzwonić na 112

Pilnie skontaktuj się z lekarzem (w nocy i w weekend – z nocną i świąteczną opieką zdrowotną), jeśli:

  • przeziębienie się nasila,
  • dziecko je lub pije wyraźnie mniej niż zwykle,
  • od 12 godzin lub dłużej nie miało mokrej pieluszki albo widzisz inne objawy odwodnienia,
  • niemowlę poniżej 3. miesiąca ma 38°C lub więcej, a starsze dziecko 39°C lub więcej,
  • dziecko jest bardzo zmęczone, rozdrażnione albo zupełnie „nie jest sobą”,
  • po prostu coś cię niepokoi.
  • Dzwoń na 112, jeśli:

  • dziecko ma trudności z oddychaniem: postękuje, przy wdechu wciąga skórę pod żebrami albo oddycha bardzo szybko,
  • pojawiają się przerwy w oddychaniu,
  • skóra, język lub usta są sine albo szare (na ciemniejszej skórze sprawdzaj wnętrze dłoni, stopy, usta i dziąsła),
  • dziecko jest wiotkie, nie da się go dobudzić albo nie utrzymuje przytomności,
  • z trudem łapie każdy oddech albo ledwo jest w stanie płakać.
  • NHS podkreśla też, żeby ufać własnej intuicji. Jeśli czujesz, że z dzieckiem dzieje się coś poważnego, nie czekaj.

    Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia

    RSV łatwo przenosi się przez kaszel i kichanie. Pomaga częste mycie rąk (swoich i dziecka), regularne czyszczenie zabawek i powierzchni, niedzielenie się kubkami i sztućcami oraz jednorazowe chusteczki. Noworodka, zwłaszcza wcześniaka lub dziecko z chorobami przewlekłymi, trzymaj z dala od osób przeziębionych.

    Istnieją też sposoby biernej ochrony niemowląt przed ciężkim przebiegiem RSV: szczepienie kobiety w ciąży oraz przeciwciała podawane dziecku w zastrzyku. O to, kto i na jakich zasadach może z nich skorzystać w tym sezonie, zapytaj lekarza prowadzącego ciążę albo pediatrę.

    Tekst ma charakter informacyjny. Nie zastępuje porady lekarza ani kursu pierwszej pomocy.