Dajesz to dzieciom do jedzenia i nie sprawdzasz składu. Badaczka ostrzega przed 2 dodatkami

Żywność przeznaczona dla dzieci w Polsce i na świecie musi spełniać określone normy i przechodzić liczne kontrole. Kiedy jednak dziecko przestaje być niemowlakiem, wielu rodziców przestaje aż tak uważnie przyglądać się temu, co trafia na jego talerz.

Oczywiście dbamy o to, by posiłki nie składały się głównie z produktów wysoko przetworzonych, zbyt tłustych i ciężkostrawnych, ale wielu rodziców przedszkolaków czy nastolatków nie czyta już tak wnikliwie etykiet jak wtedy, gdy ich dzieci były małe.

Elizabeth Dunford, epidemiolożka żywienia badająca dodatki do żywności i ich wpływ na zdrowie, w rozmowie z "Business Insiderem" podzieliła się wiedzą na temat tego, na co zwracać uwagę podczas czytania etykiet i składów produktów, które podajemy dzieciom.

Dunford jest pracowniczką naukową Uniwersytetu Karoliny Północnej w Chapel Hill. Zauważyła, że najwięcej nauczyło ją doświadczenie rodzicielstwa. Choć wiedzę na temat żywności zdobywała od lat, dopiero jako mama dwójki dzieci mogła przekonać się, jak wygląda to w praktyce.

Podkreśliła, że rozwiązaniem nie jest całkowite unikanie pakowanej żywności, ponieważ w dzisiejszych realiach wiele produktów dostępnych w supermarketach jest sprzedawanych właśnie w takiej formie. Chodzi raczej o to, by wybierać przede wszystkim żywność zawierającą stosunkowo niewiele dodatków i konserwantów.

"Staram się z reguły unikać produktów z dużą liczbą dodatków, ale nie da się uniknąć wszystkiego. Jeśli bierzesz produkt z półki, odwracasz go i nie rozpoznajesz połowy składników, prawdopodobnie nie jest to dobry wybór" – powiedziała w rozmowie z portalem.

Ekspertka podkreśla, że jej rodzina jest przyzwyczajona do diety opartej przede wszystkim na warzywach, źródłach białka i produktach dostarczających wapnia. Ten ostatni składnik jest ważny m.in. dla prawidłowego rozwoju kości i zębów. Dunford przyznała również, że nie zakazuje swoim dzieciom słodyczy ani przetworzonych przekąsek, ale stara się, by pojawiały się w ich jadłospisie jedynie sporadycznie.

Dunford uważa, że kluczowe znaczenie ma czytanie etykiet i analizowanie składów produktów. W domowych potrawach przygotowywanych z podstawowych składników zazwyczaj nie potrzebujemy emulgatorów ani substancji zagęszczających. Ekspertka zwraca również uwagę na fosforany i niektóre barwniki.

Jej zdaniem warto przyglądać się zawartości cukru, soli i tłuszczu, a także stopniowi przetworzenia produktu. Długi termin przydatności do spożycia może wynikać z zastosowanych metod konserwacji, ale sam w sobie nie świadczy o tym, że produkt zawiera dużo sztucznych dodatków.

Dieta bogata w produkty wysoko przetworzone, zawierające duże ilości cukru, soli i niekorzystnych rodzajów tłuszczu, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób przewlekłych, w tym cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia. Badania wskazują również na związki między jakością diety a ryzykiem niektórych nowotworów i zaburzeń zdrowia psychicznego.

Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie wymienione składniki trzeba całkowicie wyeliminować z jadłospisu. Ważniejsze jest świadome wybieranie produktów, które jemy sami i podajemy swoim dzieciom. Dunford zwraca też uwagę na syntetyczne barwniki, często obecne w słodyczach i kolorowych przekąskach. Nie ma dowodów, że szkodzą one każdemu dziecku, jednak niektóre badania sugerują, że określone barwniki mogą nasilać nadpobudliwość i problemy z koncentracją u części dzieci.

To właśnie obserwacje dotyczące własnego syna skłoniły ekspertkę do wyeliminowania syntetycznych barwników z jego diety. Chłopiec ma ADHD i, jak zauważyła Dunford, reagował bardzo intensywnie na produkty, które zawierały te substancje. Jak podaje "Business Insider":

"W styczniu 2025 r. amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zakazała stosowania barwnika Red 3. Nadaje on produktom takim jak cukierki, polewy i bekon wiśniowoczerwony kolor. Decyzja była związana z wynikami badań na zwierzętach, które wskazywały na związek tego barwnika z nowotworami".

Drugą grupą dodatków, na którą zwraca uwagę Dunford, są fosforany. Wśród związków wykorzystywanych w produkcji żywności wymienia się m.in. kwas fosforowy, fosforan dwuwapniowy, fosforan trójwapniowy, fosforan disodowy i fosforan sodu.

Fosforany są powszechnie stosowane w przemyśle spożywczym, m.in. jako regulatory kwasowości, stabilizatory i substancje poprawiające teksturę produktów. Według przywoływanych danych w Stanach Zjednoczonych występują w około 56 proc. pakowanej żywności, co sprawia, że całkowite unikanie ich może być trudne.

Warto przy tym odróżnić fosforany naturalnie obecne w produktach takich jak mięso, owoce morza czy nabiał od fosforanów dodawanych podczas produkcji żywności. Te drugie można znaleźć m.in. w niektórych daniach typu fast food, przetworzonych produktach mięsnych i napojach.

Fosfor jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek i produkcji energii, jednak nadmierne spożycie łatwo przyswajalnych fosforanów dodawanych do żywności może zaburzać gospodarkę mineralną organizmu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami nerek.

Nie chodzi o to, by rodzice zaczęli analizować każdą etykietę z niepokojem i wyrzucali z kuchni wszystkie produkty z długim składem. Takie podejście byłoby nie tylko trudne do utrzymania, ale też niepotrzebnie zwiększałoby presję związaną z codziennym żywieniem rodziny. Warto natomiast wyrobić sobie nawyk sprawdzania składu, porównywania podobnych produktów i częstszego wybierania tych mniej przetworzonych.

W dziecięcej diecie nie musi być miejsca na zakazy i ciągłe kontrolowanie każdego kęsa. Najważniejsze, by na co dzień dominowały różnorodne, wartościowe posiłki, a słodycze i wysoko przetworzone przekąski pozostawały dodatkiem, a nie podstawą jadłospisu.

Źródło: businessinsider.com.pl, fda.gov, ajcn.nutrition.org