
ADHD nie jest jednym zaburzeniem, jak dotąd uważano. Badania mózgu ujawniły dwa odrębne podtypy. Wyniki mogą pomóc w spersonalizowanej diagnozie i terapii młodych pacjentów.
Dlaczego wcześniejsze badania były niespójne?
Zespół naukowców przeanalizował 135 dzieci z ADHD i 182 dzieci neurotypowych za pomocą strukturalnego rezonansu magnetycznego (MRI). Początkowe porównanie grup nie wykazało wyraźnych różnic w objętości istoty szarej mózgu, co mogło tłumaczyć sprzeczne wyniki wcześniejszych badań.
Naukowcy podkreślają, że ADHD jest wysoce heterogeniczne – różne dzieci mogą wykazywać bardzo różne wzorce mózgowe, które "znoszą się" przy analizie zbiorczej.
Uczenie maszynowe ujawnia dwa podtypy
Aby rozwiązać problem heterogeniczności, naukowcy zastosowali uczenie maszynowe, dzieląc dzieci z ADHD na podgrupy w oparciu o strukturę mózgu. Analiza wykazała dwa odrębne podtypy, różniące się zarówno zmianami w mózgu, jak i powiązaniami behawioralnymi.
Pierwszy podtyp – problemy z koncentracją
Pierwszy podtyp charakteryzował się zwiększoną objętością istoty szarej, szczególnie w korze czołowej i móżdżku, obszarach odpowiadających za uwagę, planowanie i koordynację.
"U niektórych dzieci ADHD może obejmować przede wszystkim zaburzenia rozwoju sieci mózgowych odpowiedzialnych za koncentrację uwagi" – wskazują autorzy.
W tym podtypie wzrost objętości szarej materii był silniej powiązany z nasileniem problemów z koncentracją.
Zobacz także
Drugi podtyp – objawy ogólne i emocjonalne
Drugi podtyp był powiązany z rozległym zmniejszeniem objętości istoty szarej, głównie w móżdżku i hipokampie.
Ten typ objawiał się ogólnym nasileniem zaburzenia neurorozwojowego, obejmującym zarówno zaburzenia uwagi, jak i nadpobudliwość czy impulsywność. Zmiany w mózgu były związane z kontrolą motoryczną, pamięcią, regulacją emocji i motywacją.
Różne "przyczynowe" wzorce w mózgu
Badacze odkryli, że oba podtypy wykazują różne wzorce powiązań między obszarami mózgu a zachowaniem. W pierwszym podtypie dominują sieci odpowiedzialne za uwagę, w drugim – rozległe układy mózgowe obejmujące funkcje emocjonalne, motoryczne i pamięciowe.
Rozpoznanie dwóch podtypów może wyjaśniać, dlaczego dzieci różnie reagują na terapię. Jedne dobrze odpowiadają na trening poznawczy skoncentrowany na uwadze, inne potrzebują połączenia farmakoterapii i terapii behawioralnej.
Chociaż wyniki nie zmieniają praktyki klinicznej od razu, podkreślają potrzebę spersonalizowanego podejścia do diagnozy i leczenia.
Źródło: PAP
