uczniowie z nauczycielem w klasie podczas lekcji
Kamery w klasach lekcyjnych naruszają prawa i wolności uczniów i nauczycieli. fot. Ilya Sonin/Unsplash

Kamery w szkołach mają zapewniać bezpieczeństwo, ale czy rodzice i dyrekcja mogą dzięki nim kontrolować wszystko, co dzieje się w klasach? Jedna z niepublicznych szkół przekonała się, że monitoring może słono kosztować. UODO nałożył na placówkę ponad 52 tys. zł kary, a powód powinien zainteresować wielu rodziców.

REKLAMA

Szkoły pod okiem kamer

W polskim prawie placówki opiekuńczo-edukacyjne mają prawo instalować monitoring w swoich budynkach. Obowiązuje jednak zasada, że kamery mogą znajdować się wyłącznie w tzw. przestrzeniach wspólnych, takich jak korytarze, stołówki czy szatnie. Przepisy zabraniają natomiast montowania ich w salach zajęciowych, klasach szkolnych i pomieszczeniach, w których odbywają się zajęcia oraz sprawowana jest bezpośrednia opieka nad dziećmi.

Kwestia ta swego czasu budziła sporo kontrowersji. Niektóre niepubliczne przedszkola i żłobki instalowały bowiem kamery w salach, umożliwiając rodzicom podgląd tego, co dzieje się z ich dziećmi. Pojawiały się jednak głosy, że takie rozwiązanie stanowi nadużycie wobec opiekunów i nauczycieli, którzy czuli się w ten sposób inwigilowani.

Teraz w mediach opublikowano decyzję prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosława Wróblewskiego w sprawie niepublicznej gdańskiej szkoły podstawowej "SOKRATES".

Postępowanie dotyczyło zarzutu, że w placówce zamontowano 13 kamer, które w 2019 roku umieszczono w pomieszczeniach dydaktycznych oraz na zewnątrz budynku. Monitoring miał służyć zapewnieniu bezpieczeństwa i działał całodobowo. Obraz rejestrowały dwa urządzenia, do których dostęp mieli dyrekcja oraz informatyk zatrudniony na podstawie umowy-zlecenia, któremu powierzono przetwarzanie danych.

Prezes UODO nałożył na szkołę karę w wysokości 52 511 zł za stosowanie monitoringu bez odpowiedniej podstawy prawnej. Problem polegał przede wszystkim na tym, że kamery znajdowały się w klasach lekcyjnych, a nie wyłącznie w przestrzeniach wspólnych, na co pozwalają przepisy.

"Szkoła błędnie uznała, że jako placówka niepubliczna, wyłączona z dotyczących monitoringu regulacji Prawa oświatowego, może stosować go bez większych ograniczeń. Należało jednak pamiętać o obowiązywaniu przepisów rozporządzenia 2016/679, czyli RODO, które – w przypadku braku innych przepisów – zawsze regulują podstawę prawną przetwarzania danych osobowych. Szkoła, stosując monitoring wizyjny celem zapewnienia bezpieczeństwa, nie uwzględniła kwestii inwazyjności tego narzędzia w sferze ochrony danych osobowych" – czytamy w komunikacie UODO.

Nieprawidłowo umieszczony monitoring

Podczas kontroli szkoła podkreślała, że nagrania z kamer nie były na co dzień przeglądane ani analizowane. UODO uznał jednak, że samo rejestrowanie obrazu, zapisywanie materiałów i ich przechowywanie również stanowi przetwarzanie danych osobowych. W konsekwencji stwierdzono naruszenie praw i wolności osób, których wizerunki zostały utrwalone.

Urząd zwrócił uwagę, że decydując się na monitoring, placówka powinna uwzględnić m.in. stan wiedzy technicznej, koszty wdrożenia, charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania danych, a także ryzyko naruszenia praw i wolności osób fizycznych przebywających w salach dydaktycznych.

W tej sprawie szkoła naruszyła przepisy, instalując kamery wewnątrz klas, a także nie zapewniając odpowiedniego poziomu poufności przechowywanych materiałów i dostępu do nich.

"Administrator oceniając, czy stopień bezpieczeństwa jest odpowiedni, uwzględnia w szczególności ryzyko wiążące się z przetwarzaniem, w szczególności wynikające z przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utraty, modyfikacji, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych" – napisano w komunikacie.

Prezes UODO zaznaczył również, że o bezpieczeństwo i ochronę uczniów oraz nauczycieli można było zadbać w inny sposób, np. zatrudniając osoby odpowiedzialne za nadzorowanie zachowania uczniów i kontrolowanie dostępu do budynku. Takie rozwiązanie nie wiązałoby się z naruszaniem praw i wolności uczniów ani pracowników szkoły.

Wróblewski poinformował także: "Szkoła nie udowodniła, by okoliczności wskazane art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 zachodziły w sprawie i dawały podstawę do przetwarzania danych przy pomocy monitoringu wizyjnego w salach dydaktycznych".

W wyniku kontroli placówka została zobowiązana do dostosowania monitoringu do obowiązujących przepisów, z uwzględnieniem zasad RODO, w terminie 14 dni. Musi również zapłacić karę w wysokości ponad 50 tys. zł. UODO nie stwierdził, że nagrania wyciekły. Problemem było m.in. niewłaściwe podejście do analizy ryzyka i ochrony danych.