Nie pytaj dziecka, dlaczego płacze. Czasem lepiej powiedzieć jedno zdanie

Dzieci w latach 90. miały być dzielne, silne i odporne. Nikt specjalnie nie zastanawiał się nad tym, co czujemy i dlaczego czasem trudno nam poradzić sobie z emocjami. Dziś sama jestem mamą i z ogromną ulgą patrzę na to, jak bardzo zmienia się podejście do wychowywania dzieci.

Pamiętam, że kiedyś płacz często traktowano jak coś, czego trzeba się wstydzić albo jako słabość. Powód nie miał większego znaczenia. Rozbite kolano? Nie płacz, zaraz przestanie boleć. Kłótnia z kolegą? Nie przesadzaj, jutro się pogodzicie. Strach przed czymś nowym? Nie ma się czego bać. Dziecko miało szybko otrzeć łzy, wziąć się w garść i iść dalej. Tak po prostu. Głównie dla komfortu dorosłych, bo nikt nie lubi słuchać płaczu kilkulatka.

Nie mam pretensji do pokolenia naszych rodziców. Wychowywali nas w czasach, w których sami nie mieli takiej wiedzy, dostępu do poradników, rozmów o emocjach i świadomości, jaką mamy dzisiaj. Powielali schematy, które znali ze swoich domów. Prawdopodobnie sami słyszeli podobne zdania od swoich rodziców. Tak przez pokolenia przekazywano sobie przekonanie, że silny człowiek nie płacze, nie okazuje słabości i ze wszystkim powinien poradzić sobie sam.

Dzisiaj próbujemy to zmieniać. I naprawdę czuję z tego powodu ogromną ulgę.

Jako mama dwóch chłopców nie chcę, żeby moi synowie dorastali w przekonaniu, że smutek, strach czy rozczarowanie to coś, co należy ukrywać, szczególnie dlatego, że są chłopcami. Nie chcę, żeby wstydzili się płaczu albo myśleli, że muszą być dzielni za wszelką cenę. Zależy mi, żeby wiedzieli, że mogą przyjść do mnie również wtedy, kiedy jest im źle, kiedy coś ich przerasta albo zwyczajnie nie potrafią nazwać tego, co czują.

Nie zawsze wiem, co powiedzieć. Czasami sama jestem zmęczona, mam głowę pełną obowiązków i ostatnią rzeczą, na jaką mam siłę, jest kolejna trudna emocjonalnie sytuacja. Nie będę udawać, że zawsze reaguję idealnie, mam nieskończone pokłady cierpliwości i nigdy nie podnoszę głosu. Zdarza mi się popełniać błędy. Różnica polega na tym, że dzisiaj potrafię je zauważyć, zastanowić się nad nimi i spróbować następnym razem zareagować inaczej.

Wiem też, że nie muszę natychmiast rozwiązywać każdego problemu dziecka. Nie muszę przekonywać go, że przecież nic wielkiego się nie stało. Czasami wystarczy być obok. Przytulić, jeśli tego potrzebuje, wysłuchać albo po prostu pozwolić mu się wypłakać.

Dlatego tak bardzo lubię proste pytanie: "Chcesz się przytulić?", kiedy mamy jakąś kryzysową sytuację. Nie ma w nim oceniania, pouczania ani przekonywania, że dziecko nie powinno czuć tego, co właśnie czuje. Jest za to sygnał: jestem tutaj, widzę, że jest ci trudno, nie musisz być z tym sam.

Myślę, że jako pokolenie rodziców mamy dzisiaj wyjątkową szansę. Możemy przyjrzeć się temu, co sami wynieśliśmy z dzieciństwa, i zdecydować, które elementy chcemy przekazać dalej, a które wolimy zostawić za sobą. Nie chodzi o obwinianie poprzednich pokoleń ani przekonanie, że kiedyś wszystko robiono źle, a dzisiaj wiemy już wszystko. Raczej o odwagę do zmiany tego, co nam nie służyło.

Przerywanie pokoleniowych schematów nie jest łatwe. Szczególnie kiedy w trudnej sytuacji automatycznie przypominają nam się słowa, które sami słyszeliśmy jako dzieci. Czasami muszę się zatrzymać, zanim powiem: "Przestań już płakać". Zamiast tego próbuję zapytać, czego potrzebuje moje dziecko. I nawet jeśli nie zawsze mi wychodzi, sama świadomość, że mogę wybrać inną reakcję, jest dla mnie bardzo ważna.

Nie chcę wychować dzieci, które nigdy nie płaczą, nie boją się i zawsze dają sobie radę. Chcę wychować ludzi, którzy nie będą bali się prosić o pomoc, mówić o swoich uczuciach i okazywać słabości. Którzy będą wiedzieli, że siła nie polega na tłumieniu emocji, ale również na umiejętności ich przeżywania i szukania wsparcia.

Nie jesteśmy idealnymi rodzicami. Wciąż się uczymy, czasami brakuje nam cierpliwości, a codzienność nie ułatwia spokojnego reagowania na każdą sytuację. Ale próbujemy. Mamy więcej wiedzy, większą świadomość i coraz częściej rozumiemy, że dzieci nie potrzebują dorosłych, którzy każą im być dzielnymi za wszelką cenę. Potrzebują dorosłych, przy których mogą czasami przestać być dzielne.

I chyba właśnie to najbardziej mnie cieszy. Moje dzieci nie muszą zasługiwać na przytulenie, ukrywając łzy. Mogą płakać, złościć się, bać i nie wiedzieć, co zrobić ze swoimi emocjami. A ja mogę spróbować im w tym towarzyszyć i nauczyć ich zarządzać nimi. Nie zawsze jest idealnie, ale przynajmniej staram się ze wszystkich sił.