Płomień palnika kuchenki gazowej pod czajnikiem
Magda Ehlers / Pexels

Sezon grzewczy to czas, w którym strażacy najczęściej wyjeżdżają do zatruć tlenkiem węgla. Czad nie ma koloru ani zapachu, a pierwsze objawy łatwo pomylić z grypą. Oto, jak chronić dzieci i co robić, gdy coś jest nie tak.

Ustaw MamaDu jako preferowane medium w Google
REKLAMA

Od 1 października do 21 listopada 2025 r. strażacy odnotowali 546 interwencji związanych z tlenkiem węgla. Podtrutych zostało 201 osób, a 13 zmarło. Te dane podała Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, która jako najczęstsze przyczyny zagrożeń wskazuje błędy w używaniu urządzeń grzewczych, niedrożne kominy i niesprawną wentylację.

Czad powstaje przy spalaniu gazu, drewna, węgla czy oleju. Według brytyjskiej publicznej służby zdrowia NHS może go wydzielać m.in. piec gazowy, kuchenka gazowa, piecyk na gaz lub naftę, kominek, a także grill, kuchenka turystyczna albo silnik samochodu pracujący w zamkniętym pomieszczeniu. Najczęściej dzieje się tak, gdy urządzenie jest źle zamontowane, zepsute albo zaniedbane.

Dzieci są szczególnie narażone. Amerykańska Akademia Pediatrii wyjaśnia, że oddychają szybciej niż dorośli, więc w przeliczeniu na kilogram masy ciała wdychają więcej tlenku węgla.

Objawy, które łatwo pomylić z grypą

NHS wymienia wśród objawów zatrucia czadem m.in.:

  • ból głowy i zawroty głowy,
  • nudności i wymioty,
  • osłabienie, zmęczenie i dezorientację,
  • ból w klatce piersiowej i ból mięśni,
  • duszność,
  • zaczerwienienie twarzy,
  • zaburzenia widzenia.

    • Strażacy dodają do tej listy senność i przyspieszone tętno. Takie objawy w sezonie infekcji łatwo zrzucić na wirusa, bo przypominają typowe objawy grypy i przeziębienia. Wskazówką może być to, że według NHS objawy zatrucia mogą się nasilać w konkretnym pomieszczeniu lub budynku i słabnąć po wyjściu na zewnątrz.

    Niemowlę czy małe dziecko nie powie, że boli je głowa. Dlatego czujność powinna wzbudzić nietypowa senność, wymioty albo rozdrażnienie u dziecka, zwłaszcza gdy w tym samym czasie źle czują się też dorośli w domu.

    Co zrobić, gdy podejrzewasz zatrucie czadem

    Kroki według zaleceń Państwowej Straży Pożarnej i NHS:

    1. Jeśli możesz to zrobić bezpiecznie, wyłącz urządzenie, które może wydzielać czad.
    2. Natychmiast otwórz okna i drzwi, żeby przewietrzyć pomieszczenie.
    3. Wyprowadź wszystkich domowników na zewnątrz.
    4. Zadzwoń na 112.
    5. Osobę poszkodowaną wynieś na świeże powietrze. Jeśli jest nieprzytomna, ale oddycha, ułóż ją w pozycji bezpiecznej. Jeśli nie oddycha, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową. Dyspozytor 112 poprowadzi cię krok po kroku. Warto znać zasady resuscytacji niemowlęcia, które Europejska Rada Resuscytacji zmieniła w 2025 r.
    6. Nie wracaj do mieszkania, dopóki służby nie potwierdzą, że jest bezpiecznie.
    7. Nawet jeśli na świeżym powietrzu objawy minęły, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.

    Jeśli w domu zawyje czujka czadu, nie szukaj źródła na własną rękę. Wyjdź z dziećmi z budynku i wezwij pomoc. W nocy liczy się każda minuta, więc dobrze wiedzieć też, czy klucz w zamku na noc nie utrudni ratownikom wejścia do mieszkania.

    Tekst ma charakter informacyjny i nie zastąpi kursu pierwszej pomocy.

    Kiedy do lekarza, kiedy dzwonić na 112

    Dzwoń na 112, jeśli:

  • alarmuje czujka czadu albo podejrzewasz, że w domu ulatnia się tlenek węgla,
  • dziecko lub dorosły po możliwym kontakcie z czadem ma trudności z oddychaniem,
  • pojawiła się nagła dezorientacja, silne osłabienie albo ból w klatce piersiowej lub mięśniach,
  • ktoś stracił przytomność.

    • NHS radzi też, by w takiej sytuacji nie jechać samodzielnie samochodem do szpitala.

    Skontaktuj się z lekarzem (w nocy i w weekend z nocną i świąteczną opieką zdrowotną), jeśli:

  • podejrzewasz, że objawy u ciebie lub dziecka mogą mieć związek z czadem, nawet jeśli minęły po wyjściu na zewnątrz,
  • bóle głowy, nudności czy senność wracają w domu i słabną poza nim.

    • Jak chronić rodzinę przed czadem

  • Zamontuj czujkę czadu. Straż pożarna zaleca umieścić ją w pobliżu źródła spalania, w odległości 1–3 m, na wysokości wzroku. Testuj ją co miesiąc i reaguj na sygnał słabej baterii. AAP przypomina, że czujka zasilana z gniazdka nie zadziała przy braku prądu.
  • Zrób przegląd komina oraz instalacji wentylacyjnej i gazowej. AAP zaleca, by urządzenia spalające paliwo sprawdzał fachowiec raz w roku albo tak często, jak zaleca producent.
  • Nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych i zapewnij stały dopływ powietrza.
  • Nie dogrzewaj mieszkania kuchenką gazową ani piekarnikiem.
  • Nie używaj w domu grilla ani kuchenki turystycznej. Nie zostawiaj też pracującego silnika auta w garażu, nawet przy otwartej bramie.

    • Czujki staną się z czasem obowiązkowe. Nowe budynki muszą mieć je od razu. W lokalach na wynajem krótkoterminowy obowiązek zaczął działać 30 czerwca 2026 r., a we wszystkich pozostałych mieszkaniach zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2030 r. Szczegółowy harmonogram obowiązku montażu czujek opisał Bezprawnik. Nie ma jednak powodu, by czekać do 2030 r.

    Starsze dziecko warto nauczyć, co oznacza sygnał czujki i że trzeba wtedy od razu wyjść z domu. Przy okazji przypomnij mu, jak wzywać pomoc pod 112.