Nauczyciele polskiego dostaną nowe obowiązki. Uczniowie będą musieli wyjść z ławek

Od 1 września 2026 roku uczniów klas IV czekają nowe zasady nauki języka polskiego. Lekcje mają obejmować nie tylko czytanie tekstów i wykonywanie ćwiczeń, ale także przedstawienia, filmy, podcasty, projekty czytelnicze i udział w wydarzeniach kulturalnych. Co ważne, nie będą to już wyłącznie dodatkowe propozycje dla najbardziej aktywnych uczniów. Nowe doświadczenia mają być dostępne dla każdego dziecka.

Nowa podstawa programowa będzie wprowadzana stopniowo. Od 1 września 2026 roku obejmie uczniów klas IV, a w kolejnych latach będzie przechodzić na następne roczniki. W roku szkolnym 2026/2027 nie oznacza to więc, że nauczyciele klas V–VIII muszą od razu zmienić sposób prowadzenia lekcji. Nowe wymagania będą podążać za uczniami, którzy rozpoczną naukę według zmienionych zasad.

W klasach IV–VI przewidziano cztery rodzaje doświadczeń edukacyjnych. Nie trzeba jednak realizować wszystkich już w klasie IV. Jedno doświadczenie powinno odbyć się w każdym roku szkolnym, a trzy pozostałe należy zrealizować raz w całym trzyletnim cyklu klas IV–VI.

To oznacza, że nauczyciel może rozłożyć poszczególne działania na trzy lata. Ważne jest jednak, aby szkoła wcześniej zaplanowała ich realizację.

Jednym z obowiązkowych doświadczeń jest udział w wydarzeniu kulturalnym raz w każdym roku szkolnym. Może to być spektakl teatralny, również teatr muzyczny lub lalkowy. W grę wchodzą także koncerty i wystawy. Co ciekawe, podstawa dopuszcza udział w wydarzeniu zarówno na żywo, jak i online.

Nie oznacza to więc, że każda klasa będzie musiała organizować kosztowny wyjazd do teatru. Jednocześnie zwykłe puszczenie filmu na lekcji nie jest automatycznie tym samym co udział w wydarzeniu kulturalnym.

Kolejne doświadczenie ma charakter artystyczny i będzie realizowane raz w klasach IV–VI. Uczniowie, pracując w grupie, przygotują własną formę na podstawie baśni, legendy, mitu albo wybranego tekstu literackiego.

Do wyboru są między innymi:

Gotową pracę uczniowie mają następnie zaprezentować przed klasą. Nie oznacza to jednak, że każde dziecko musi występować przed kamerą albo mówić do mikrofonu. W grupie można podzielić zadania. Jedni mogą przygotować scenariusz, inni wyszukać informacje, zająć się montażem czy oprawą.

Nowa podstawa przewiduje również projekt twórczy związany z lekturą. Ma zostać wykonany raz w klasach IV–VI i może być realizowany indywidualnie lub zespołowo. Pomysłów jest sporo. Uczniowie mogą przygotować konkurs, grę fabularną opartą na wydarzeniach z książki, nową okładkę, komiks, scenki czy improwizacje.

Lista nie jest zamknięta. Nauczyciel może zaproponować inną formę, jeśli pozwala ona osiągnąć ten sam cel. Ważne jest więc nie samo wykonanie konkretnego typu pracy, ale stworzenie uczniowi możliwości twórczego wykorzystania lektury.

To nie wszystko. W klasach IV–VI każdy uczeń powinien również wziąć udział w grupowym projekcie czytelniczym. Jego zadaniem jest rozwijanie zainteresowania książkami i promowanie czytelnictwa. Klasa może na przykład stworzyć kampanię z poleceniami książek, zorganizować wymianę książek, przygotować grę czytelniczą, wystawę albo klub dyskusyjny. Można również stworzyć przewodnik po literaturze.

Warto zwrócić uwagę na jedną rzecz: projekt dotyczący konkretnej lektury i projekt promujący czytelnictwo są w podstawie potraktowane jako dwa osobne wymagania. Nie należy więc zakładać, że jedno zadanie automatycznie spełni oba.

Od września w klasach IV–VIII dwie z pięciu godzin języka polskiego w tygodniu będą łączone w jeden dwugodzinny blok. Ma to ułatwić prowadzenie bardziej rozbudowanych działań, ale nie zwiększa liczby godzin języka polskiego.

Polonista będzie więc musiał zmieścić projekty, filmy, przedstawienia czy debaty w ramach dotychczasowego wymiaru zajęć. Nowa podstawa wskazuje również na zaplecze, które powinno być dostępne nauczycielom. Chodzi między innymi o księgozbiór, sprzęt elektroniczny, internet, narzędzia cyfrowe i dostęp do portali informacyjnych.

Szkoła powinna również wspierać tworzenie kącików czytelniczych oraz organizowanie spotkań z twórcami kultury i dziennikarzami. W praktyce oznacza to, że realizacja nowych wymagań nie powinna opierać się wyłącznie na prywatnym sprzęcie nauczyciela i jego własnych zasobach.

Starsze klasy również czekają zmiany, ale pojawią się dopiero wtedy, gdy obecni czwartoklasiści dotrą do klas VII–VIII. W tym etapie uczniowie będą co roku uczestniczyć w wydarzeniu kulturalnym. Mają również indywidualnie przygotowywać przegląd prasy, mediów i innych źródeł. Raz w dwuletnim cyklu pojawi się natomiast grupowa forma artystyczna przygotowana według własnego scenariusza. Uczniowie będą też uczestniczyć w debacie dotyczącej lektury.

Filmy, przedstawienia, podcasty czy projekty związane z książkami nie są w polskich szkołach czymś zupełnie nowym. Różnica polega na tym, że po zmianach przestają być uzależnione wyłącznie od tego, czy nauczyciel ma czas, pomysł i ochotę je przygotować. Stają się elementem programowego minimum, które szkoła ma zaplanować i zapewnić wszystkim uczniom.

Z perspektywy dziecka może to oznaczać więcej okazji do samodzielnego działania, pracy zespołowej i rozwijania własnych zainteresowań. Z perspektywy nauczyciela konieczność bardzo dobrego zaplanowania pracy, bo dodatkowych godzin na realizację tych zadań nie będzie.

Źródło: strefaedukacji.pl