Telefon zaufania może uratować życie, ale jest jeden problem. "Dziecko czuje się oszukane"

17 maja obchodzony jest w Polsce Międzynarodowy Dzień Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży. To moment, w którym szczególnie głośno mówi się o tym, jak ogromną rolę odgrywa szybka i dostępna pomoc psychologiczna dla najmłodszych.

Lucyna Kicińska, wiceprezeska Fundacji Życie Warte Jest Rozmowy, podkreśla w rozmowie z PAP, że dla młodych ludzi liczy się przede wszystkim możliwość natychmiastowego kontaktu. Jak zaznacza:

"Ważne jest, aby młody człowiek w sytuacji kryzysowej dodzwonił się do telefonu zaufania za pierwszym razem – z każdą nieudaną próbą maleje prawdopodobieństwo, że podejmie kolejną".

Ekspertka tłumaczy, że osoby w kryzysie często muszą przełamać ogromny stres i wstyd, by poprosić o pomoc. Gdy zamiast rozmowy słyszą komunikat o zajętej linii, pojawia się frustracja, poczucie odrzucenia i przekonanie, że nikt nie chce ich wysłuchać.

"Osoba w kryzysie żyje w dużym napięciu i poczuciu wstydu, które musi przełamać, żeby sięgnąć po pomoc. Jeżeli ma nadzieję, że za chwilę ktoś jej wysłucha, zrozumie i pomoże rozwiązać problemy, a zamiast głosu konsultanta słyszy komunikat, że wszyscy są zajęci, czuje się oszukana; czasem uznaje, że możliwość uzyskania wsparcia to mistyfikacja" – wyjaśnia.

Telefon zaufania 116 111 działa w większości krajów Unii Europejskiej. W Polsce prowadzi go Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Warto przypomnieć, że numer telefonu zaufania działa już całą dobę – dzieci mogą dzwonić 24/7, co stanowi ogromną zmianę w dostępności pomocy psychologicznej dla najmłodszych.

Tylko w kwietniu konsultanci przeprowadzili prawie 4,5 tysiąca rozmów i wiadomości z dziećmi oraz nastolatkami. W 92 przypadkach konieczna była interwencja ratująca życie. Skalę problemu pokazują też dane z drugiego najważniejszego numeru wsparcia – jak donosi naTemat, Dziecięcy Telefon Zaufania 800 12 12 12 – samotność w domu, przemoc w szkole to najczęstsze powody, dla których dzieci szukają wsparcia.

Kicińska zaznacza jednak, że najwięcej kontaktów nie dotyczy bezpośrednio prób samobójczych. Dzieci dzwonią z powodu samotności, problemów w domu, konfliktów z rówieśnikami, przemocy, uzależnień czy problemów z samoakceptacją. To pokazuje, jak ważne jest, by od najmłodszych lat dbać o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży – jak o nie dbać, bo profilaktyka i otwarta rozmowa potrafią zapobiec wielu poważniejszym kryzysom.

Ekspertka zwraca uwagę na bardzo ważny problem – wiele dzieci uważa, że ich sprawy są "zbyt błahe", by prosić o pomoc.

"Nie chcę wam zabierać czasu" lub "Jeśli uważacie, że to nie jest ważne, to po prostu nie odpisujcie" – takie słowa często pojawiają się w wiadomościach wysyłanych przez młodych ludzi do specjalistów.

Konsultanci podkreślają jednak, że nie ma problemów nieważnych. Czasem dzieci dzwonią nawet po to, by zapytać, czy własnoręcznie przygotowana laurka będzie dobrym prezentem na Dzień Matki. Dla specjalistów to sygnał, że dziecko ma poczucie bezpieczeństwa i wie, gdzie szukać wsparcia także wtedy, gdy wydarzy się coś naprawdę trudnego.

Ekspertka przypomina też o bardzo ważnej zasadzie. Jeśli ktoś znajduje się w ostrej fazie kryzysu samobójczego i istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, należy dzwonić pod numer alarmowy 112.

Telefon zaufania nie zastępuje wtedy natychmiastowej pomocy ratunkowej. Nawet jeśli osoba w ciężkim kryzysie dodzwoni się do konsultanta, ten i tak wezwie odpowiednie służby. Tragedie, które wstrząsają opinią publiczną – jak ta opisana w artykule, w którym 14-latek odebrał sobie życie na torach, a dzień wcześniej doszło do incydentu w szatni – pokazują, jak ważna jest szybka interwencja i to, by dorośli reagowali na każdy sygnał ostrzegawczy.

Konsultacje na telefonach zaufania nie są krótkimi poradami. Zwykle trwają od 45 do 60 minut.

"Tu nie ma porad, nie ma gotowych ścieżek rozwiązania. Poświęcamy ten czas na zrozumienie, co się dzieje, żeby lepiej dostroić rodzaj 'interwencji' do potrzeb indywidualnej osoby" – wyjaśnia Kicińska.

Specjaliści pracują według zasady 4xZ: zauważ, zapytaj, zaakceptuj, zareaguj. Chodzi o to, by pomóc dziecku nazwać emocje, obniżyć napięcie i wspólnie znaleźć bezpieczne rozwiązanie problemu. To podejście pokrywa się z tym, co podpowiadają eksperci – istnieją 3 metody, by wykształcić w dziecku odporność emocjonalną, czyli jak rozmawiać tak, by malec nauczył się nazywać swoje uczucia i radzić sobie z trudnymi emocjami.

Przypominamy, że w Polsce działają całodobowe i bezpłatne numery wsparcia dla dzieci, młodzieży i dorosłych:

116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży prowadzony przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę

800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzeczniczki Praw Dziecka

800 70 22 22 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym

112 – numer alarmowy w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia

Źródło: PAP