Przestańmy powtarzać, że matura to najważniejszy egzamin. Niszczymy tym młodych od pokoleń

Początek maja w naszym kraju co roku kojarzy się z tym samym – zaraz po majówce startują matury. Białe koszule, ostatnie powtórki i zdanie, które dorośli powtarzają na każdym kroku: "Matura to najważniejszy egzamin w życiu". Nawet kiedy tutaj je piszę mam ochotę prychnąć z irytacją. Warto je wreszcie podważyć, bo wyrządzają więcej szkody niż pożytku i to już od pokoleń.

Matura nie jest najważniejszym egzaminem w życiu. W perspektywie kilkudziesięciu lat to jeden z wielu sprawdzianów, a nie moment, który o wszystkim decyduje. Jest ważna, bo zamyka pewien etap i otwiera kolejny, ale nie przesądza o wartości człowieka ani o jego przyszłości. Problem polega na tym, że nastolatki słyszą coś zupełnie innego.

Słyszą od rodziców i nauczycieli, że od tych kilku dni zależy ich dalsza edukacja, praca, zarobki i całe życie. To buduje w nich lęk i bardzo wąskie, tunelowe myślenie. Te słowa sprawiają, że presja, jaką odczuwają maturzyści, jest przeogromna. A później z perspektywy studiów i co semestralnych egzaminów większość powie: "Ech, matura to był pikuś".

Piszę to z perspektywy milenialsa. To pokolenie dorastało w przekonaniu, że matura i studia są jedyną drogą do sukcesu. Uczyliśmy się, zdawaliśmy egzaminy i szliśmy na studia, często bez większego zastanowienia czy dany kierunek naprawdę nas interesuje. Po prostu wszyscy tak robili i "tak było trzeba". Obiecywano nam stabilność, sukcesy zawodowe, dobre zarobki i poczucie bezpieczeństwa.

Dziś wielu trzydziesto- i czterdziestolatków czuje rozczarowanie. Rynek pracy jest pełen osób z dyplomami, a sam tytuł magistra przestał mieć wyjątkową wartość. Pojawiają się rankingi pokazujące kierunki studiów, po których zarabia się najwięcej – maturzyści powinni to wiedzieć jeszcze przed wyborem uczelni, ale samo dopasowanie do trendów też nie jest gwarancją satysfakcji.

Wielu ludzi zmienia zawody, zaczyna od nowa i dopiero po latach szuka swojej drogi. Dzisiejsi 30-latkowie całkowicie zmieniają branże, rozpoczynają studia i wielu z nich dopiero dziś, ponad 15 lat po maturze, wie, co chce robić w życiu (chociaż i to nie zawsze). W gabinetach doradców zawodowych coraz częściej pojawia się pytanie, jak zmienić zawód po 30 roku życia i nie zaczynać wszystkiego od zera.

To doświadczenie powinno nas czegoś nauczyć. Matura nie jest finałem, jest po prostu zakończeniem pewnego etapu, otwarciem nowego. Dla tych, którzy wybiorą studia, jest początkiem kolejnych egzaminów i wyzwań. Dla tych, którzy nie pójdą na uczelnię wyższą, nie oznacza zamknięcia jakiejkolwiek drogi. Współczesny świat daje znacznie więcej możliwości niż kiedyś. Coraz więcej osób zaczyna studia po trzydziestce i robi to świadomie, z konkretnym planem i mając już bagaż cennych doświadczeń.

Często mówi się, że matka tygrysica uczy dziecko latać, ale nie daje mu skrzydeł – i właśnie ten mechanizm widać w okresie maturalnym jak na dłoni. Rodzice, w trosce o przyszłość, zaczynają tak mocno naciskać, że dziecko zamiast wsparcia czuje wyłącznie ciężar. Warto przyjrzeć się 5 oznakom, że zbyt wiele oczekujesz od dziecka i wywierasz na nie presję – bo czasem nawet dobre intencje przeradzają się w toksyczny komunikat: "twoja wartość zależy od wyniku".

Oblany egzamin albo słaby wynik nie są końcem świata. Istnieją poprawki, istnieje możliwość podejścia do matury za rok. Jest też rozwiązanie z gap year, czyli zrobienie sobie np. rocznej przerwy, podjęcie pracy, zdobycie nowych umiejętności i spokojne zastanowienie się nad dalszym kierunkiem rozwoju. Rok nie przekreśla życia, a często pozwala uniknąć przypadkowych wyborów, które później ciężej odwrócić. To nowy trend po maturze – młodzież wybiera gap year, rodzice załamują ręce, ale w wielu wypadkach to właśnie ta przerwa jest najmądrzejszą decyzją młodego człowieka.

Dorośli doskonale wiedzą, że życiowe ścieżki rzadko są proste. Znają ludzi po studiach, którzy nie są zadowoleni ze swojej pracy i zarabiają niewiele. Znają też takich, którzy bez wyższego wykształcenia stworzyli własne firmy i osiągnęli sukces. Sama znam też kilka dziewczyn z liceum, którym fatalnie poszła matura, ale ją poprawiły, ukończyły studia i dziś są świetnymi nauczycielkami, z pasją i powołaniem.

Dziś wreszcie ktoś powinien głośno powiedzieć maturzystom, że można kilka razy zmienić zawód i odnaleźć swoje powołanie dopiero po kilku latach. Mimo to wciąż powielamy narrację o jednym egzaminie, który wszystko rozstrzyga.

Warto zdjąć z młodych ludzi tę presję. Matura jest ważnym krokiem w dorosłość, powinna być związana z samodzielnością i odpowiedzialnością, ale to tylko jeden z wielu kroków, jakie wykonają nasze dzieci w dalszym życiu. Oblany egzamin nie zamyka żadnej drogi i nie definiuje przyszłości.

Jeśli coś pójdzie nie tak, zawsze istnieje możliwość poprawy albo wyboru innej ścieżki. Życie nie kończy się na wynikach egzaminu. Ono dopiero się zaczyna i daje czas na rozwój, zmiany i odnalezienie własnego miejsca.