Wstyd nie zawsze jest zły, ale może przerodzić się w coś groźnego. Wtedy zaczyna niszczyć

Wstyd i poczucie winy są często mylone, choć działają inaczej.

"Wstyd pojawia się wtedy, gdy dziecko czuje, że narusza normy ważnej dla siebie grupy i jest przy tym widziane oraz oceniane. Źródłem wstydu są zewnętrzne standardy – rówieśnicy, rodzina, szkoła czy kultura" – tłumaczy w rozmowie z "Newsweekiem" Justyna Żukowska-Gołębiewska, psycholożka i psychotraumatolożka.

Poczucie winy natomiast uruchamia się przy naruszeniu własnych wartości i może prowadzić do naprawy sytuacji, np. poprzez przeprosiny.

Wstyd ma pozytywną funkcję, gdy sygnalizuje granice i uczy odpowiedzialności. Problem pojawia się, gdy przekształca się w wstyd tożsamościowy – chłopiec zaczyna wierzyć, że jest niewystarczający jako osoba. Badania wykazują, że taka forma wstydu sprzyja wycofaniu, obniżonemu poczuciu własnej wartości i reakcji obronnej, w tym agresji.

Mózg nastolatka intensywniej niż dorosłego przetwarza ocenę społeczną, a biologiczna podatność na wstyd spotyka się z presją bycia "twardym chłopcem".

"Sprzeczność tych sygnałów sprawia, że chłopcy tracą orientację w tym, co rzeczywiście jest społecznie akceptowane, a co stanowi warunek utrzymania pozycji w męskiej grupie" – zauważa Żukowska-Gołębiewska.

Wstyd cielesny to nie tylko atrakcyjność, ale też siła, sprawność i gotowość do rywalizacji. Media społecznościowe, pokazując idealizowane ciała, wzmacniają poczucie niedoskonałości. W gabinetach psychologów często pojawiają się historie o WF-ie, przebieralniach i komentarzach rówieśników, które potęgują poczucie wstydu.

Wstyd u chłopców często rozwija się w kontekście relacji z dorosłymi. Badania nad warunkową akceptacją rodzicielską pokazują, że dzieci, które czują miłość "pod warunkiem", częściej reagują wstydem dotyczącym ich samych, a nie konkretnych zachowań. W takich warunkach chłopiec może postrzegać porażki jako zagrożenie dla własnej wartości.

"Zadaniem dorosłych nie jest usuwanie wstydu z życia młodych ludzi, lecz tworzenie takich relacji i okoliczności, w których wstyd nie musi być przeżywany samotnie" – podkreśla Żukowska-Gołębiewska.

Tam, gdzie wstyd może zostać nazwany, przestaje rządzić zachowaniem, a chłopiec uczy się regulować emocje i relacje społeczne w zdrowy sposób.

Źródło: newsweek.pl