
Prawie 80 proc. książeczek zdrowia dzieci nie zawiera informacji o kolejnych badaniach bilansowych, a profilaktyka najmłodszych w Polsce pozostawia wiele do życzenia. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli wynika, że badania bilansowe i przesiewowe obejmują zaledwie 25–26 proc. dzieci.
Książeczki zdrowia dzieci są niemal puste
Regularne badania profilaktyczne powinny być jednym z podstawowych elementów opieki nad dzieckiem. Pozwalają sprawdzić, czy maluch rozwija się prawidłowo, a także odpowiednio wcześnie zauważyć niepokojące sygnały. Tymczasem okazuje się, że w Polsce takie kontrole przechodzi niewielka część najmłodszych pacjentów. Niepokojące dane dotyczą również dokumentacji medycznej, która w wielu przypadkach nie zawiera informacji o stanie zdrowia dziecka.
Problem niewystarczającej profilaktyki dzieci i młodzieży został przedstawiony w raporcie Najwyższej Izby Kontroli. Kontrolerzy sprawdzili placówki medyczne w pięciu województwach: warmińsko-mazurskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim i śląskim.
Wyniki kontroli pokazały, że badania bilansowe i przesiewowe wykonywane przez lekarzy obejmowały zaledwie 25–26 proc. dzieci. Oznacza to, że na czterech małych pacjentów tylko jeden korzystał z tego rodzaju profilaktyki.
Nieco lepiej wyglądała realizacja porad patronażowych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, które powinny odbywać się w pierwszym miesiącu życia dziecka. W tym przypadku odsetek realizacji wynosił maksymalnie 42 proc.
O skali problemu mówiła podczas tegorocznego Forum Rynku Zdrowia prof. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego. Ekspertka zwracała uwagę, że problemem jest nie tylko niewielka liczba wykonywanych badań, ale również brak skutecznego nadzoru nad ich realizacją i nieprawidłowości w dokumentacji.
Dlaczego rodzice rezygnują z bilansów zdrowia dzieci?
Jedną z możliwych przyczyn tak niskiej frekwencji jest charakter samych badań. Bilanse zdrowia dzieci nie są obowiązkowe, choć są zalecane przez lekarzy i Ministerstwo Zdrowia.
Prof. Teresa Jackowska zwróciła uwagę, że takie podejście może wpływać na decyzje rodziców.
"Na stronie Ministerstwa Zdrowia czytamy, że bilanse nie są badaniami obowiązkowymi. Są zalecane przez lekarzy i Ministerstwo Zdrowia, a jaki jest stosunek pacjentów do czegoś, co nazywa się zalecanym, to wiadomo" – mówiła podczas spotkania.
Kontrola NIK wykazała również nieprawidłowości w 17 spośród 18 sprawdzonych placówek. Dotyczyły one między innymi sposobu dokumentowania i raportowania przeprowadzonych badań.
Według kontrolerów informacje zgromadzone w dokumentacji bilansów były niewystarczające, aby wyciągać wiarygodne wnioski i prowadzić analizy statystyczne. Izba zwróciła także uwagę na ograniczoną wiedzę ministra zdrowia o rzeczywistym stanie profilaktycznej opieki nad dziećmi oraz niewystarczający nadzór nad działaniami NFZ.
Co więcej, Narodowy Fundusz Zdrowia, poza pojedynczymi przypadkami, nie kontrolował, czy badania profilaktyczne najmłodszych pacjentów są rzeczywiście wykonywane.
Prawie 80 proc. książeczek zdrowia nie ma ważnych wpisów
Szczególnie niepokojące są dane dotyczące książeczek zdrowia dzieci. Jak wskazywał dr Tomasz Jarmoliński, specjalista pediatrii, dokumenty te bardzo często nie zawierają informacji o kolejnych badaniach profilaktycznych.
Według przywołanych przez niego danych prawie 80 proc. książeczek pozostaje pustych w części przeznaczonej na dokumentowanie bilansów zdrowia.
W praktyce oznacza to, że po wpisie dotyczącym wizyty patronażowej, przeprowadzonej w pierwszych tygodniach życia, kolejne strony często nie są uzupełniane. Tymczasem właśnie tam powinny znaleźć się informacje o badaniach wykonywanych na kolejnych etapach rozwoju dziecka.
Zobacz także
Lekarz podkreślał, że brak wpisu nie zawsze oznacza, że dziecko nie zostało zbadane. Niektórzy lekarze POZ tłumaczą, że wyniki bilansów zapisują wyłącznie we własnej dokumentacji medycznej. Nie mają czasu na ponowne przepisywanie tych samych informacji do książeczki zdrowia.
Problem polega jednak na tym, że w sytuacji nagłej lekarze mogą mieć utrudniony dostęp do pełnej historii zdrowotnej małego pacjenta.
Dziecko trafia do szpitala, a lekarz nie zna jego historii zdrowia
Brak odpowiedniej dokumentacji może szczególnie dawać się we znaki podczas hospitalizacji. Wtedy szybki dostęp do informacji o wcześniejszych problemach zdrowotnych, wykonanych badaniach i dotychczasowym leczeniu ma ogromne znaczenie.
Dr Tomasz Jarmoliński opisał sytuację, w której rodzice zgłaszają się z dzieckiem do szpitala, a lekarze nie mają możliwości łatwego sprawdzenia, co działo się ze zdrowiem małego pacjenta w poprzednich latach.
"Zdarza się, że o trzeciej w nocy rodzic przychodzi do szpitala z problemem, który trwa od dwóch lat. Musimy wtedy sięgnąć do jakichś obiektywnych danych. Rodzic często nie wie, jaki jest główny problem zdrowotny jego dziecka. Wie o tym lekarz, ale nie mamy systemu, który pozwoliłby za jednym kliknięciem sprawdzić, co lekarz rodzinny do tej pory robił z naszym pacjentem" – mówił pediatra.
W takich okolicznościach książeczka zdrowia powinna być ważnym źródłem wiedzy. Jeśli jednak nie ma w niej żadnych wpisów, odtworzenie historii leczenia staje się znacznie trudniejsze.
Dr Tomasz Jarmoliński przypominał, że regularne badania dzieci to nie tylko sposób na kontrolowanie ich aktualnego stanu zdrowia. To również szansa na ograniczenie ryzyka wielu chorób w przyszłości.
Wczesne wykrywanie nieprawidłowości pozwala odpowiednio szybko reagować, zanim problemy staną się poważne. Dotyczy to między innymi nadwagi, otyłości czy czynników zwiększających ryzyko chorób układu krążenia.
Skalę zaniedbań dr Jarmoliński podsumował bardzo dosadnie:
"Obecna sytuacja to jest po prostu porażka" – ocenił.
Źródło: rynekzdrowia.pl



