Depresja matki zaburza rozwój dziecka. Nowe badania dają do myślenia

Depresja to jedno z najczęstszych zaburzeń zdrowia psychicznego, które może dotknąć kobiety na różnych etapach życia, także wtedy, gdy wychowują małe dzieci. Badania opublikowane w czasopiśmie Harvard Review of Psychiatry pokazują jak objawy depresji mogą wpływać na relację z dzieckiem i jego rozwój.

Jednocześnie naukowcy podkreślają coś bardzo ważnego – depresja nie jest wyrokiem dla dziecka ani dowodem "złego macierzyństwa". To stan zdrowotny, który można i trzeba leczyć.

Autorzy przeglądu naukowego zebrali wyniki 29 badań obserwacyjnych opublikowanych w latach 2013–2023. Skupili się na tym, jak depresja u matek wpływa na sposób sprawowania opieki i relacje z dziećmi, szczególnie w pierwszych latach życia.

W 28 z 29 badań wykazano związek między objawami depresji u matek a stylem rodzicielstwa. To bardzo wysoki odsetek, który wskazuje, że zdrowie psychiczne rodzica ma znaczenie dla codziennych interakcji z dzieckiem.

Badania pokazują, że u matek z depresją częściej obserwuje się trudności w obszarach takich jak wrażliwość na potrzeby dziecka, reagowanie na sygnały wysyłane przez malucha, okazywanie ciepła i przywiązania, inicjowanie wspólnej zabawy i rozmów, a także stymulowanie rozwoju poznawczego i emocjonalnego.

Ważne podkreślenia jest, że nie chodzi tu o brak miłości. Depresja bardziej wpływa na energię, koncentrację, motywację i zdolność odczuwania radości, a to może utrudniać codzienną, spontaniczną interakcję z dzieckiem.

Najwięcej badań dotyczyło dzieci w wieku do 3 lat, bo to kluczowy okres dla rozwoju mózgu, regulacji emocji i budowania więzi. Wczesna relacja z opiekunem pomaga dziecku uczyć się bezpieczeństwa, zaufania i sposobów radzenia sobie ze stresem.

Gdy opiekun jest mniej dostępny emocjonalnie, dziecko może mieć trudniej z regulacją emocji i poczuciem bezpieczeństwa.

Autorzy badania podkreślają, że większość analiz była obserwacyjna i dotyczyła głównie krajów wysokorozwiniętych, dlatego wyniki nie pokazują prostego związku przyczynowo-skutkowego. Naukowcy apelują o dalsze, długofalowe badania, które pozwolą lepiej zrozumieć wpływ depresji na rozwój dzieci w różnych kontekstach kulturowych.

To oznacza, że naukowcy mówią o silnych powiązaniach, a nie o nieuchronnych konsekwencjach.

Nie. Naukowcy bardzo wyraźnie zaznaczają, że depresja jest jednym z wielu czynników wpływających na rozwój dziecka. Ogromną rolę odgrywają także wsparcie partnera i rodziny, dostęp do terapii i leczenia, relacje z innymi dorosłymi oraz temperament dziecka i środowisko.

Dzieci są niezwykle odporne, a poprawa stanu psychicznego matki często szybko przekłada się na poprawę relacji.

Specjaliści podkreślają, że odpowiednie leczenie depresji takie jak terapia psychologiczna, wsparcie psychiatryczne czy farmakoterapia, może znacząco poprawić jakość życia całej rodziny. Poprawa nastroju i energii u matki często oznacza większą uważność, więcej spontanicznej zabawy, lepszą komunikację i silniejszą więź z dzieckiem.

Depresja rodzicielska jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych na świecie i może dotknąć każdą kobietę, niezależnie od wieku, statusu społecznego czy sytuacji życiowej.

Badania pokazują, że wczesne rozpoznanie objawów i dostęp do wsparcia są kluczowe – nie tylko dla matki, ale także dla rozwoju dziecka.

Eksperci apelują o większą uważność na zdrowie psychiczne matek, szczególnie w okresie okołoporodowym i we wczesnym dzieciństwie dziecka. Wsparcie partnera, bliskich i systemu ochrony zdrowia może mieć ogromne znaczenie.

Cytowane badania pokazują, że depresja u matek jest silnie powiązana ze stylem rodzicielstwa i może wpływać na relacje z dzieckiem. Jednocześnie naukowcy podkreślają, że ich wyniki nie oznaczają wyroku dla dzieci ani nie są winą matek. Depresja jest chorobą, którą można skutecznie leczyć, a wsparcie dla matek ma realny wpływ na zdrowe dzieciństwo ich dzieci.