Youthwashing. Tym krzywdzącym zwyczajem codziennie niszczy się młodzież

Młodzi ludzie. Pokazywani, a nawet (czasami) dopuszczani do głosu, lecz niewysłuchiwani. Są potrzebni, by starsi mogli coś na ich obecności ugrać dla siebie. I to, w pigułce, jest definicją angielskiego słowa youthwashing. Termin ten używany jest coraz częściej w przestrzeni medialnej, przede wszystkim w kontekście działań proekologicznych. I od ekologii zacznijmy, by przejść do innych przykładów cynicznego wykorzystywania wizerunku młodych dla własnych celów. 

Rosnący w siłę ruch klimatyczny, czyli działania na rzecz ochrony klimatu, przyciąga młodych ludzi. Nic dziwnego, wszak dotyczy ich przyszłości w większym nawet stopniu niż naszej. Mogłoby być to krzepiące, jest jednak inaczej. Najbardziej przygnębiające jest to, że zaangażowanie młodych jest coraz silniej w wyrachowany sposób wykorzystywane do wspierania interesów polityków i wielkich korporacji. 

O ekościemie słyszał już niemal każdy z nas. Greenwashing, bo taką nazwę noszą te działania, polega na tym, że rządzący oraz marki chwalą się swoją aktywnością oraz produktami jako przyjaznymi dla środowiska, mimo że w rzeczywistości nadal mu szkodzą. Świadomość społeczna dotycząca ekologii jest coraz większa, to zaś oznacza presję wywieraną na firmy i organizacje.

Te, jak wyjaśnia The Climate Reality Project, chcą więc pokazać się z tej dobrej, czyli proekologicznej, strony, poświęcając coraz więcej pieniędzy i wysiłku w wyprodukowanie przyjaznych planecie produktów i ustaw, zamiast – co punktują "prawdziwi" ekolodzy – skupiać się na faktycznym ograniczaniu emisji i wspieraniu zrównoważonego rozwoju. 

I tu wracamy do youthwashingu. Ten wyłaniający się trend odnosi się do używania młodego pokolenia wyłącznie na pokaz, dla poprawy własnego wizerunku, bez zwracania uwagi na przekaz i obawy młodych ludzi.

"Młodzi ludzie nie są symbolami programu klimatycznego", czytamy na stronie The Climate Reality Project. "Zasługują na to, aby nie tylko ich wysłuchano, ale także zaproszono do stołu i wysłuchano proponowanych przez nich rozwiązań klimatycznych. W końcu to oni będą żyć ze zmianami klimatycznymi".

Czy widzą tu państwo analogię do polskiej oświaty? I w ogóle sytuacji młodych ludzi? 

Po raz pierwszy zwróciła na to uwagę Fundacja Impuls, organizacja non-profit działająca na rzecz młodego pokolenia, po to, by pomóc mu zmienić świat. Teraz facebookowy wpis Fundacji zyskuje rozgłos, bo napisała o nim Alina Czyżewska, aktywistka działająca na rzecz obrony praw uczniów. 

"Młode osoby jako trofeum", zaczyna swój post Fundacja Impuls. Dowiadujemy się z niego, że youthwashing jest niczym innym, jak wykorzystaniem młodych ludzi do maskowania starych metod. W praktyce może to oznaczać np. korzystanie z młodzieżowego języka czy trendów kulturowych (w tym wspomnianego już aktywizmu) do zdobycia przychylności młodego pokolenia, lecz bez prawdziwego zaangażowania młodych w swoje działania.

Czy komuś przychodzą tu na myśl wybory parlamentarne? A nasz nowy, wkrótce odchodzący w niebyt, rząd PiS złożony z młodych polityków, by przekonać jeszcze młodszych od nich ludzi i ocieplić stetryczały wizerunek tego ugrupowania? Słusznie!

Zachowania noszące znamiona youthwashingu punktuje Czyżewska:

"Widzę często, że organizacje, instytucje i osoby nawet nie zdają sobie sprawy z tego, że to robią. Zapraszają młodych i dopuszczają do głosu, bo taki modny trend jest, bo tak się robi.

Z ostatnich moich uczestnictw w spotkaniach, w których były młode osoby, zaobserwowałam takie sytuacje:

Ludzie to taki miły gatunek. Lubią pieski, kotki i malutkie dzieci. Z młodzieżą mają jednak problem. Nie wiadomo, o co tym młodym osobnikom chodzi, dlaczego walczą o swoją przyszłość, ośmielają się głośno wyrażać swoje poglądy, wykorzystując do tego tuby o dużym zasięgu: media społecznościowe.

Ale przecież te zasięgi można wykorzystać do budowania własnych! Zaprośmy Kasię, Przemka, Gretę, zróbmy sobie z nią zdjęcie, pokażmy je innym. Ale na tym skończmy, bo czy taki młody człowiek może powiedzieć coś naprawdę mądrego? Co on w ogóle wie o życiu? Młodzi walczą z zastanym porządkiem. A my, starcy, wolelibyśmy, by go nie ruszać. Sami go zbudowaliśmy, więc to tak, jakby ktoś otwarcie nas krytykował. Ilu z nas dobrze znosi krytykę? No właśnie. 

Za to rozgłos i pieniądze przyjmujemy z otwartymi ramionami. Czasem trzeba tylko chwilę pocierpieć w towarzystwie młodych, by stan konta i popularność miały saldo dodatnie. Rosnące.