Strażniczka przyswajania żelaza. Pomoże w jego regulacji nie tylko dorosłym, ale także najmłodszym

Żelazo jest składnikiem białek i enzymów i uczestniczy we wszystkich istotnych procesach życiowych:

Organizm dziecka do 2 roku życia "uczy się" przyswajać żelazo, dlatego ta szczególna grupa jest najbardziej narażona na niekorzystne wahania poziomu żelaza w organizmie. Ewolucja wyposażyła żywe organizmy w mechanizmy wchłaniania żelaza, lecz nie wytworzyła wydajnych mechanizmów usuwania jego nadmiaru, który jest równie szkodliwy, co niedobory.

Dzieci, u których występuje niedobór Fe, cierpią na przewlekłe zmęczenie, ograniczenie wydolności organizmu, słabszą koncentrację lub jej brak, bladość powłok skórnych, wypadanie włosów, kruchość paznokci, bóle stawowe, słabszy apetyt i częste pobudki w nocy. Na to ryzyko narażone są zwłaszcza dzieci z przewlekłymi stanami zapalnymi (np. NZJ – nieswoiste zapalenie jelit) czy chorobami infekcyjnymi (np. COVID), a także wcześniaki.

Z kolei nadmiar żelaza w organizmie powoduje bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunkę i zaparcia. Pogarsza też łaknienie, wywołuje senność w ciągu dnia i trudności w wysypianiu się. Przyczynia się do powracających stanów pod- i gorączkowych. Z tym problemem mierzą się często dzieci, u których stosowana jest dieta eliminacyjna lub maluszki karmione mieszankami mlekozastępczymi (tzw. mleka modyfikowane), gdyż zawierają wysokie stężenia żelaza.

Jako że niedobór żelaza może trwale zaburzyć rozwój psychosomatyczny dziecka, a z kolei jego nadmiar prowadzić do powtarzających się infekcji bakteryjnych i wirusowych, rodzice powinni należycie zadbać o regulację homeostazy (względnej równowagi) tego pierwiastka u swojej pociechy. W tym zadaniu może ich wesprzeć laktoferyna, wielofunkcyjne białko mleka o zdolności wiązania jonów żelaza.

Laktoferyna reguluje gospodarkę żelaza, przeciwdziałając, czy to niedoborowi, czy to nadmiarowi tego pierwiastka u dzieci, ale także dorosłych. Potrafi zarówno dostarczać, jak i odbierać ze środowiska reakcji biochemicznej żelazo w zależności od zapotrzebowania. Wynika to z jej zdolności silnego i odwracalnego wiązania jonów żelaza oraz dostarczania ich do odpowiednich komórek.

Wysokie powinowactwo laktoferyny do żelaza sprawia, że to białko naturalne wspomaga procesy krwiotwórcze, a także stymuluje rozwój ośrodkowego układu nerwowego dzieci od pierwszych dni życia.

Żelazo, choć stanowi niezbędny mikroskładnik pożywienia dla dziecka, bywa także składnikiem odżywczym wielu patogenów. Większość bakterii chorobotwórczych potrzebuje żelaza do wzrostu i rozwoju. Laktoferyna wykazuje zdolność do sekwestracji żelaza, czyli usuwania tego pierwiastka ze środowiska bytowania bakterii. Eliminując żelazo, blokuje zdolność bakterii patogennych do życia i namnażania. Takie działanie laktoferyny leży u podłoża mechanizmu bakteriostatycznego laktoferyny.

Warto dodać, że dla laktoferyny nie ma znaczenia źródło żelaza. To wielofunkcyjne białko zwiększa lub hamuje absorpcję i przyswajalność żelaza zarówno z codziennej diety, jak i ze stosowanych w suplementacji preparatów Fe. Może być więc solidnym "buforem" u dzieci z grup ryzyka niedokrwistości i anemii, a także u niemowląt karmionych mieszankami, w których znajduje się dużo żelaza, ale bez laktoferyny.

Gdzie można znaleźć laktoferynę, z której mogą skorzystać dzieci? Występuje ona naturalnie w mleku matki, w dużych ilościach szczególnie w mleku początkowym (siarze), którym karmione są dzieci w pierwszych dniach życia. Nie brakuje też jej zewnętrznych źródeł. Jest obecna w  preparatach produkowanych w formie tabletek, kapsułek, proszku w saszetkach czy kropli doustnych. Te ostatnie to dla najmłodszych najlepsza postać suplementu, gdyż są łatwe do podania i przełknięcia.