
Kiedy dziecko kłamie, wielu rodziców reaguje złością i zwykle daje dziecku karę. Tymczasem psychologowie podkreślają, że kłamstwo też jest częścią rozwoju. Może też być ważnym sygnałem. Zamiast karać, warto nauczyć się reagować tak, by dziecko chciało w przyszłości mówić prawdę. Oto cztery techniki, które pomagają budować szczerość między rodzicem i dzieckiem.
Dla wielu rodziców przyłapanie dziecka na kłamstwie odbierane jest jako osobista porażka. Całe dzieciństwo uczono nas, że kłamstwo oznacza brak szacunku, a brak szacunku trzeba ukarać. Problem w tym, że kara często działa odwrotnie niż nasza intencja. Ona budzi strach, a strach prowadzi do... kolejnych kłamstw.
Jeśli chcemy wychować dziecko, które mówi prawdę, musimy zmienić sposób myślenia o kłamstwie. Warto też przemyśleć własne reakcje.
1. Kłamstwo nie takie straszne
Choć to brzmi zaskakująco, kłamanie jest normalnym etapem rozwoju u dzieci. Dziecko uczy się planowania, przewidywania konsekwencji i wyobrażania sobie alternatywnych scenariuszy. To te same umiejętności, które stoją za kreatywnością i rozwiązywaniem problemów.
Poza tym, tak naprawdę dzieci kłamią z różnych powodów (podobnie zresztą jak dorośli). Chcą uniknąć wstydu, boją się konsekwencji swojego postępowania (kary), próbują chronić swoją niezależność albo nie radzą sobie z presją społeczną.
Gdy zrozumiemy, dlaczego dziecko kłamie, łatwiej będzie nam odpowiedzieć na jego potrzebę, zamiast reagować tylko na ostateczne zachowanie.
2. Zapewnij poczucie bezpieczeństwa, nie zawstydzaj
Naturalną reakcją jest zwrócenie dziecku uwagi i moralizowanie. Tymczasem dużo skuteczniejsze jest pokazanie, że prawda nie oznacza utraty miłości ani poczucia bezpieczeństwa.
Co możemy powiedzieć dziecku w takiej chwili, żeby tak się nie czuło? "Kocham cię, nawet gdy popełniasz błędy", "Nie jestem zły na ciebie, tylko martwię się tym, co się stało", "Możesz mi powiedzieć prawdę, spróbujemy razem rozwiązać ten problem".
Dziecko, które nie boi się reakcji rodzica, ma mniejszą potrzebę ukrywania prawdy.
3. Szukaj emocji ukrytych za kłamstwem
Często kłamstwo nie dotyczy zasad, tylko emocji i presji np. dziecko łamie zasadę dotyczącą telefonu, bo chce być w kontakcie z koleżanką i boi się ją zawieść.
Zamiast skupić się wyłącznie na złamaniu reguły, warto zobaczyć, co stało za tym zachowaniem. Być może chodziło o potrzebę akceptacji, lęk przed odrzuceniem a może presja rówieśnicza?
Oczywiście nie oznacza to negowania granic. Jednak to empatia sprawia, że dziecko uczy się tego, że szczerość prowadzi do rozmowy, a nie do kary.
4. Buduj w domu kulturę uczciwości
Nawet w najbardziej wspierających rodzinach dzieci czasem kłamią. To część uczenia się relacji i odpowiedzialności. Co robić, by zachęcać dziecko do szczerości? Staraj się pokazywać mu, że każdy popełnia błędy. Nazywaj emocje dziecka, mów np. "rozumiem, że się bałeś". Na spokojnie przypominaj zasady, zamiast reagować impulsywnie. Staraj się być (w miarę możliwości) elastyczny. Dzieci uczą się, że prawda się opłaca, gdy widzą, że rodzic potrafi dostosować się do sytuacji.
Im bezpieczniej dziecko czuje się przy rodzicu, tym większa szansa, że nie będzie się bało mówić prawdy, nawet gdy będzie ona trudna.
Zamiast więc pytać "Jak sprawić, żeby dziecko nie kłamało?", może warto zapytać "Przed czym chroni je to kłamstwo?" To buduje coś ważniejszego niż posłuszeństwo, buduje trwałe zaufanie.
Źródło: cnbc.com
