L.M. Montgomery to nie tylko "Ania z Zielonego Wzgórza". Ta powieść autorki to też świetna lektura

"Błękitny zamek" to wydana po raz pierwszy w 1926 roku romantyczna powieść obyczajowa Lucy Maud Montgomery, której główną bohaterką jest 29-letnia niezamężna Joanna Stirling Okładka angielskiego wydania książki "Błękitny zamek" / Seal Books (1988)

Są książki, które wyprzedają epokę i zachwycają kolejne pokolenia. Do takich z pewnością można zaliczyć cykl powieściowy "Ania z Zielonego Wzgórza" L.M. Montgomery. Przygody rudowłosej Ani Shirley, kultowej bohaterki o wielkim sercu, niesamowitej wyobraźni i determinacji w dążeniu do celu, zawojowały świat i wciąż przyciągają rzesze czytelników. Nie wyczerpują jednak twórczego dorobku kanadyjskiej pisarki, który skrywa inne "perełki". Jedną z nich jest "Błękitny zamek".

"Błękitny zamek" – Lucy Maud Montgomery

Wydana po raz pierwszy w 1926 roku książka to romantyczna powieść obyczajowa, którą twórczyni postaci niepoprawnej marzycielki z Zielonego Wzgórza napisała specjalnie z myślą o dorosłym czytelniku (choć to rozróżnienie nie powinno mieć większego znaczenia, bo w jej prozie zawsze odnajdywali i nadal odnajdują się zarówno młodsi, jak i starsi). "Błękitny zamek" to nie tylko powrót do klimatów uwielbianych przez fanów twórczości L.M. Montgomery, to niezapomniana opowieść z uniwersalnym przesłaniem o spełnianiu marzeń.

Akcja powieści rozgrywa się w latach 20. XX wieku w fikcyjnym miasteczku Deerwood w prowincji Ontario w Kanadzie. Książka opowiada historię 29-letniej Joanny Stirling, marzącej o miłości niezamężnej kobiety, którą rodzina wyśmiewa z powodu "staropanieństwa" i traktuje jak dziecko. Dla mieszkającej z apodyktyczną matką i wścibską ciotką panny jedyną ucieczką od przygnębiającej rzeczywistości są książki przyrodnicze ulubionego pisarza Johna Fostera i myśli o Błękitnym Zamku z dzieciństwa.

Kolejne wydanie powieści "Błękitny zamek" L.M. Montgomery ukazało się 29 kwietnia 2022 w ramach Ekskluzywnej Kolekcji Klasyki Świata Książki 1) Foto: Wikimedia Commons / Public Domain Mark 1.0. 2) Okładka książki: Wydawnictwo Świat Książki (2022)

Pewnego dnia bohaterka, zaniepokojona dziwnymi atakami sercowymi, udaje się w tajemnicy przed bliskimi na badania. Kiedy dowiaduje się, że został jej tylko rok życia, postanawia wyrwać się z "klatki" i żyć według własnych zasad. Porzucając świat konwenansów, buntuje się przeciwko surowej rodzinie i wyprowadza ze starego domu, aby żyć pełnią życia. Czy znajdzie chociaż namiastkę Błękitnego Zamku – wyjątkowego miejsca, w którym może być tym, kim naprawdę chce?

W tej powieści czytelnicy odnajdą wszystko to, za co uwielbiane na świecie są powieści L.M. Montgomery – świetnie wykreowanych bohaterów, niesamowite opisy małomiasteczkowych zakątków przyrody, czar nostalgii, chwytające za serce sceny, dużo wzruszeń i szczyptę, a nawet garść humoru w montgomerskim stylu. A przede wszystkim – wszechobecny klimat, w którym młodzieńcze marzenia i baśniowe wyobrażenia przeplatają się z bolączkami i dylematami dorosłych osób.

Lucy Maud Montgomery

Fragment książki "Błękitny zamek", Wydawnictwo Świat Książki

Gdyby nie to, że pewnego marcowego poranka padał deszcz, całe życie Joanny Stirling potoczyłoby się inną koleją. Poszłaby wraz ze wszystkimi członkami swego rodu na rocznicę ślubu do ciotki Wellington, a doktor Trent pojechałby do Montrealu. Ale deszcz lał jak z cebra i oto co się z tego powodu wydarzyło.

Joanna obudziła się wcześnie w tę martwą, przytłaczającą godzinę, która bezpośrednio poprzedza nastanie świtu. Niezbyt dobrze jej się spało. Nic dziwnego zresztą, że się źle sypia, kiedy się ma nazajutrz skończyć dwadzieścia dziewięć lat, a przy tym jest się wciąż starą panną, w środowisku, gdzie nie wychodzą za mąż tylko te, które po prostu nie mogą dostać męża.

Miasto Deerwood, jak i ród Stirlingów od dawna pogodzili się z myślą, że Joanna pozostanie na zawsze beznadziejną starą panną. Lecz w sercu samej Joanny nie przestała nigdy tlić się iskierka żałosnej, wstydliwej nadziei, że i ją ktoś jeszcze w życiu pokocha – aż do tego słotnego poranka, kiedy uprzytomniła sobie, że ma już dwadzieścia dziewięć lat i że dotychczas żaden mężczyzna nie ubiegał się o jej rękę.

Joanny nie martwiło znów tak bardzo, że zostanie starą panną. Bądź co bądź – myślała sobie – zostać starą panną nie jest tak okropnie, jak wyjść za mąż za takiego wuja Wellingtona albo wuja Beniamina lub nawet wuja Herberta. W gruncie rzeczy bolało ją tylko to, że ani razu nie miała sposobności stać się kimś innym niż starą panną, że nigdy nie pragnął jej żaden mężczyzna.

Autorka z właściwą sobie swadą portretuje inspirującą transformację zagubionej, nieśmiałej i upokarzanej kobiety w osobę podejmującą śmiałe decyzje, starającą się czerpać z życia jak najwięcej i odrzucającą grę pozorów. Kogoś, kto przestaje tylko marzyć, tylko bierze sprawy w swoje ręce. Choć niektórzy, zwłaszcza współczesne kobiety, mogą mieć obawy, że motyw poszukiwania miłości w realiach zeszłego wieku będzie trącić myszką, to pióro L.M. Montgomery ich nie rozczaruje. Pisarka na stronach tej książki, tak jak zresztą w powieściach o Ani Shirley, nie boi się rozluźniać sztywnego gorsetu norm i przekonań tamtej epoki.

Łamanie schematów widać szczególnie w słowach i czynach przechodzącej przemianę Joanny, kiedy to stawia się okoniem członkom swojej rodziny albo decyduje się na BARDZO rewolucyjny jak na tamte czasy krok. Jaki? Niech każdy/a najlepiej sprawdzi sam/a. Fabuła tej powieści serwuje zresztą niejedno zaskoczenie. I, co najważniejsze, całe spektrum emocji – od podnoszących na duchu wydarzeń, przez romantyczne sceny i zabawne sytuacje, do chwytających za gardło momentów, przez które można uronić łzy smutku – oraz mnóstwo zapadających w pamięć sentencji na czele z przytoczoną poniżej genezą zła.

Lucy Maud Montgomery

Fragment książki "Błękitny zamek", Wydawnictwo Świat Książki

Strach to grzech pierworodny. Niemal wszystko zło na świecie ma swe źródło w tym, że ktoś się czegoś boi. Jest to zimny, oślizgły wąż, który owija się wokół Ciebie. Nie ma nic okropniejszego ani bardziej poniżającego, jak żyć w bojaźni.

"Błękitny zamek" to także fantastyczna karykatura snobizmu małomiasteczkowego społeczeństwa. Z przyjemnością czyta się dialogi, w których Joanna odgryza się członkom klanu Stirlingów: swojej matce, wujkom, ciotkom i kuzynkom, celnie punktując ich zaściankowość, hipokryzję, pustkę chrześcijańskiego ducha i nietolerancję. Po drugiej stronie barykady, na którą przechodzi główna bohaterka, znajduje się zaś galeria osobliwych postaci (Eddy Snaith, Abel Gay, Cissy Gay) – wykluczonych z różnych powodów osób, na przykładzie których można przekonać się, jak bardzo percepcja społeczna rozmija się z rzeczywistością.

Historia Joanny Stirling, której poszukiwania wymarzonego w dzieciństwie Błękitnego Zamku stają się drogą do odnalezienia prawdziwego "ja", uczy, że należy cenić swoją wartość, być sobą i nie oglądać się na innych, a przede wszystkim WALCZYĆ o swoje marzenia. Tak, nawet wtedy, gdy wydają się one przefantazjowane, bo zawsze lepiej mierzyć wyżej niż za nisko. Czasami możemy się pozytywnie zdziwić, dokąd nas finalnie zaprowadzą. Tylko trzeba działać i jeszcze raz działać! Przepiękna lektura w sam raz na nostalgiczny wieczór.

Ekskluzywna Kolekcja Klasyki

"Błękitny zamek" doczekał się niedawno, bo 29 kwietnia 2022, kolejnego wznowienia w polskim przekładzie. Tym razem powieść o przygodach emancypującej się "starej panny" z Deerwood ukazała się w ramach Ekskluzywnej Kolekcji Klasyki. Jest to rozpoczęta pod koniec 2020 roku seria książek oprawionych w delikatną gładką tkaninę o właściwościach jedwabiu, z zakładką w formie wstążki. Te ekskluzywne wydania klasyki literatury światowej trafiają na półki księgarń w całej Polsce dzięki uprzejmości Wydawnictwa Świat Książki.

W idealnej na upominek kolekcji ponadczasowych powieści czytelnicy znajdą m.in. kompletną główną serię książkową opowiadającą losy Ani Shirley. Kultowy cykl powieściowy L.M. Montgomery składa się z 8 tomów. Są to: "Ania z Zielonego Wzgórza", "Ania z Avonlea", "Ania na Uniwersytecie", "Ania z Szumiących Topoli", "Wymarzony dom Ani", "Ania ze Złotego Brzegu", "Dolina Tęczy" i "Rilla ze Złotego Brzegu".

8-tomowy cykl powieściowy L.M. Montgomery o Ani z Zielonego Wzgórza wydany w ramach Ekskluzywnej Kolekcji Klasyki Wydawnictwo Świat Książki

Pierwsze 6 książek tworzy rdzeń historii skupiającej się na przygodach tytułowej rudowłosej bohaterki. W ostatnich dwóch tomach Ania występuje w drugoplanowej roli, fabuła zaś koncentruje się na dzieciach jej i Gilberta Blythe'a. Te części cyklu są mniej znane czytelnikom nad Wisłą, dlatego warto skorzystać z okazji, nadrobić zaległości i przyjrzeć się kolejnemu pokoleniu Blythe'ów-Shirleyów. Warto dodać, że "Rilla ze Złotego Brzegu", której główną bohaterką jest 15-letnia Bertha Marilla "Rilla" Blythe, najmłodsze dziecko Ani i Gilberta, to jedyna kanadyjska powieść o I wojnie światowej napisana z perspektywy kobiety.

Niewykluczone, że w Ekskluzywnej Kolekcji Klasyki wcześniej czy później ukażą się też powiązane z uniwersum Zielonego Wzgórza zbiory opowiadań o Ani i innych mieszkańcach Wyspy Księcia Edwarda: "Opowieści z Avonlea", "Pożegnanie z Avonlea" i "Ania z Wyspy Księcia Edwarda" (fabularnie i chronologicznie ostatnia część sagi powieściowej o Ani z Zielonego Wzgórza). Pełną listę wydanych w wyjątkowej oprawie tytułów autorstwa L.M. Montgomery i innych pisarzy o światowej renomie znajdziecie pod tym adresem.

Artykuł powstał we współpracy z Wydawnictwem Świat Książki